ارتباط HIV با کلسترول بالا چیست؟
بدن به کلسترول نیاز دارد، اما افزایش بیش از حد آن می‌تواند مشکلاتی مانند بیماری قلبی و سکته مغزی ایجاد کند. در افراد مبتلا به HIV، خطر افزایش کلسترول خون یا هایپرلیپیدمی (Hyperlipidemia) بیشتر است. بنابراین، برای کاهش خطر مشکلات قلبی، کنترل سطح کلسترول اهمیت زیادی دارد.
ارتباط HIV با کلسترول بالا چیست؟
برای درک کامل ارتباط میان HIV و افزایش کلسترول، هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز است. متخصصان تنها در سال‌های اخیر در حال بررسی دقیق‌تر تأثیر HIV بر افراد مسن‌تر هستند؛ افرادی که به‌طور طبیعی بیشتر در معرض افزایش سطح کلسترول قرار دارند. علت این توجه آن است که به لطف درمان‌های مؤثرتر، افراد مبتلا به HIV امروزه عمر طولانی‌تری دارند.
با این حال، مشخص شده است که برخی از درمان‌های مورد استفاده برای HIV ممکن است در افزایش کلسترول نقش داشته باشند. بعضی از داروهای ضد HIV با افزایش سطح کلسترول ارتباط داشته‌اند.
از طرف دیگر، هنگامی که فرد به HIV مبتلاست، سیستم ایمنی بدن به‌طور مداوم در حال فعالیت و مقابله با ویروس است. این التهاب مزمن با تجمع پلاک، یعنی رسوبی متشکل از چربی، کلسترول و سایر مواد، در دیواره سرخرگ‌ها ارتباط دارد.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا تشکیل پلاک می‌تواند حتی زمانی که HIV تحت کنترل است، خطر حمله قلبی را افزایش دهد. در افراد مبتلا به HIV، خطر ابتلا به بیماری قلبی و سکته مغزی حدود ۱/۵ تا ۲ برابر بیشتر از افرادی است که به HIV مبتلا نیستند.
چگونه متوجه شویم کلسترول بالایی داریم؟
افزایش کلسترول معمولاً علامت مشخصی ایجاد نمی‌کند. بنابراین، تنها راه مطمئن برای تشخیص آن، انجام آزمایش خون است. پزشک می‌تواند با آزمایش خون، سطح کلسترول شما را بررسی کند.
ممکن است پزشک پیش از شروع داروهای HIV، سطح کلسترول شما را اندازه‌گیری کند تا یک مقدار پایه (Baseline) در اختیار داشته باشد و سپس چند ماه بعد آن را دوباره بررسی کند.
اگر سطح کلسترول بالا باشد، پزشک ممکن است تغییرات سبک زندگی و دارو را برای کاهش آن توصیه کند. همچنین آزمایش‌های دوره‌ای ادامه پیدا خواهد کرد. اگر سطح کلسترول طبیعی باشد، ممکن است پزشک انجام آزمایش پیگیری را سالی یک‌بار برنامه‌ریزی کند.
ممکن است آزمایش‌های دیگری نیز انجام شوند، از جمله:
- آزمایش قند خون
- آزمایش هموگلوبین A1c
- پروفایل چربی (Lipid Profile) برای بررسی سطح کلسترول و سایر چربی‌های خون
همچنین احتمال دارد پزشک هر سال فشار خون، وزن و شاخص توده بدنی (BMI) را بررسی و ثبت کند.
چگونه کلسترول بالا را درمان کنیم؟
راه‌های مختلفی برای کاهش سطح کلسترول وجود دارد.
داروها
پزشک ممکن است برای کاهش سطح کلسترول، داروهایی از گروه استاتین‌ها (Statins) تجویز کند. استاتین‌ها با مهار ماده‌ای که بدن برای ساخت کلسترول از آن استفاده می‌کند، باعث کاهش سطح کلسترول می‌شوند.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
برخی مطالعات نشان داده‌اند که افراد مبتلا به HIV که از استاتین‌ها استفاده می‌کنند، ممکن است پروفایل چربی خون بهتری داشته باشند و خطر بیماری قلبی و مرگ‌ومیر در آنها کمتر شود. استاتین‌ها همچنین دارای اثر ضدالتهابی هستند و این ویژگی می‌تواند در کاهش التهاب مزمنی که HIV ایجاد می‌کند، مفید باشد.
بیشتر استاتین‌ها در دوزهای پایین، برای افراد مبتلا به HIV ایمن و مؤثر هستند. از جمله این داروها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- آتورواستاتین
- پیتاواستاتین
- پراواستاتین
- رزوواستاتین
با این حال، برخی استاتین‌ها مانند لوواستاتین و سیمواستاتین برای افراد مبتلا به HIV توصیه نمی‌شوند.
در صورت بالا بودن کلسترول، ممکن است پزشک رژیم درمانی ART (درمان ضدرتروویروسی) را تغییر دهد تا از مصرف برخی داروها یا بروز تداخلات دارویی جلوگیری شود. بعضی از داروهای HIV ممکن است با داروهای کاهنده کلسترول به‌خوبی قابل استفاده همزمان نباشند و برخی دیگر نیز ممکن است خودشان باعث افزایش کلسترول شوند.
تغییرات سبک زندگی
این اقدامات می‌توانند هم در کاهش کلسترول بالا و هم در پیشگیری از افزایش آن مؤثر باشند.
تغذیه سالم داشته باشید.
غذاهایی را انتخاب کنید که چربی اشباع، چربی ترانس و کلسترول کمتری داشته باشند. مصرف مواد غذایی پرفیبر را افزایش دهید. برای پخت‌وپز از روغن‌های سالم مانند روغن کانولا، ذرت، زیتون یا سویا استفاده کنید. مصرف شیرینی‌ها، نوشیدنی‌های شیرین و گوشت قرمز را محدود کنید.
سعی کنید مصرف مواد غذایی زیر را بیشتر کنید:
- میوه‌ها
- سبزیجات
- منابع پروتئینی کم‌چرب مانند ماهی، غذاهای دریایی، مغزها، گوشت کم‌چرب ماکیان و لبنیات کم‌چرب
- حبوبات
- غلات کامل
به‌طور منظم ورزش کنید.
فعالیت بدنی به کنترل سطح کلسترول کمک می‌کند. هدف‌گذاری کنید که در بیشتر روزهای هفته، حداقل ۳۰ دقیقه یا بیشتر فعالیت بدنی داشته باشید.
وزن سالم خود را حفظ کنید.
اگر اضافه‌وزن یا چاقی دارید، برای کاهش وزن تلاش کنید. کاهش وزن می‌تواند به پایین آوردن سطح کلسترول کمک کند.
سیگار نکشید.
اگر سیگار می‌کشید، اکنون زمان مناسبی برای ترک آن است. مصرف سیگار ارتباط نزدیکی با مشکلات قلبی دارد.
مصرف الکل را محدود کنید.
مصرف زیاد الکل می‌تواند به مشکلات قلبی منجر شود.
