PrEP برای HIV چیست؟
PrEP دارویی است که به محافظت از شما در برابر HIV کمک می‌کند. این واژه مخفف عبارت پیشگیری پیش از مواجهه (Pre-Exposure Prophylaxis) است.
- Pre (پیش): یعنی قبل از آنکه احتمال دهید در معرض HIV قرار بگیرید، دارو را مصرف می‌کنید.
- Exposure (مواجهه): به معنای تماس با HIV است.
- Prophylaxis (پیشگیری): به معنای درمانی است که از ابتلا به عفونت HIV از همان ابتدا جلوگیری می‌کند.
این روش با درمان افرادی تفاوت دارد که ویروس در خون آنها شناسایی شده است (HIV مثبت هستند) یا علائم مرتبط با این بیماری را دارند.
در ادامه با نحوه عملکرد PrEP، افرادی که ممکن است از این دارو سود ببرند و عوارض جانبی آن آشنا می‌شوید.
داروهای PrEP چگونه عمل می‌کنند؟
PrEP مانع از استقرار HIV در بدن و گسترش آن می‌شود. اگر این دارو مطابق انتظار عمل کند، نباید به عفونت HIV مبتلا شوید.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) دو داروی خوراکی و دو داروی تزریقی را برای پیشگیری از HIV با استفاده از PrEP تأیید کرده است.
FTC/TDF (ترووادا یا Truvada) داروی خوراکی اصلی است که پزشکان تجویز می‌کنند. این دارو ترکیبی از دو داروی امتریکیتابین (FTC) و تنوفوویر دیزوپروکسیل فومارات (TDF) است. این ترکیب آنزیمی را مهار می‌کند که ویروس برای تکثیر خود در بدن به آن نیاز دارد. ترووادا برای افرادی تجویز می‌شود که از طریق رابطه جنسی یا مصرف مواد مخدر در معرض خطر ابتلا به HIV هستند.
دومین داروی خوراکی، FTC/TAF (دسکووی یا Descovy) است که برای افراد مؤنث تجویز نمی‌شود؛ زیرا هنوز مشخص نیست که آیا این دارو در صورت انتقال احتمالی ویروس از طریق رابطه جنسی واژینال، از ابتلا به HIV پیشگیری می‌کند یا خیر.
هر دو داروی دسکووی و ترووادا باید روزانه مصرف شوند.
یکی دیگر از داروهای PrEP، کابوتگراویر (Apretude)، به‌صورت تزریق توسط پزشک یا یکی دیگر از ارائه‌دهندگان خدمات سلامت تجویز می‌شود. دو تزریق نخست با فاصله یک ماه انجام می‌شوند. پس از آن، هر دو ماه یک‌بار به تزریق نیاز دارید. آپرتود برای افرادی در نظر گرفته شده است که از طریق رابطه جنسی در معرض خطر ابتلا به HIV هستند و دست‌کم ۷۷ پوند وزن دارند. پیش از هر تزریق آپرتود، باید آزمایش HIV انجام دهید و نتیجه آزمایش منفی باشد.
جدیدترین داروی PrEP، لناکاپاویر (Yeztugo) است که شامل دو تزریق در هر دوره شش‌ماهه می‌شود. این دارو نیز برای افرادی در نظر گرفته شده است که از طریق رابطه جنسی در معرض خطر ابتلا به HIV هستند و دست‌کم ۷۷ پوند وزن دارند.
PrEP تا چه اندازه مؤثر است؟
اگر داروی PrEP را طبق دستور مصرف کنید، این دارو در پیشگیری از انتقال HIV مؤثر است. مصرف صحیح آن می‌تواند در حدود ۹۹ درصد مواقع از ابتلا به HIV از طریق تماس جنسی پیشگیری کند؛ البته برخی افراد دارو را به‌طور منظم مصرف نمی‌کنند.
اگر مواد مخدر را تزریق می‌کنید و سوزن‌ها را با دیگران به اشتراک می‌گذارید، PrEP اثربخشی کمتری دارد، اما همچنان می‌تواند در ۷۴ درصد موارد مواجهه با HIV از ابتلا به عفونت جلوگیری کند.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
در صورت فراموش کردن دوزهای دارو، اثربخشی PrEP کاهش می‌یابد. برای برخورداری از اثر محافظتی این دارو، باید آن را دقیقاً مطابق دستور مصرف کنید.
در کارآزمایی‌های بالینی، تزریق آپرتود در مقایسه با قرص‌های ترووادا محافظت بسیار بیشتری در برابر ابتلا به HIV از طریق رابطه جنسی ایجاد کرده است. داروی یِستگو نیز بیشترین میزان محافظت در برابر ابتلا به HIV را فراهم کرده است.
چه افرادی بیشترین سود را از PrEP می‌برند؟
افرادی بیشترین سود را از PrEP می‌برند که به HIV مبتلا نیستند (HIV منفی هستند)، اما فعالیت جنسی یا مصرف مواد مخدر، خطر ابتلای آنها را افزایش می‌دهد.
هر فردی ممکن است به HIV مبتلا شود. خطر ابتلا در شرایط زیر بیشتر است:
- داشتن بیش از یک شریک جنسی
- داشتن رابطه جنسی مقعدی
- داشتن رابطه جنسی واژینال یا مقعدی بدون استفاده از کاندوم
- داشتن رابطه جنسی با فرد مبتلا به HIV
- استفاده مشترک از سوزن یا سرنگ با فرد مبتلا به HIV
- ابتلا به یک عفونت مقاربتی دیگر، مانند کلامیدیا، سیفلیس، سوزاک یا تبخال تناسلی، یا ابتلای اخیر به یکی از این عفونت‌ها
بنابراین، اگر HIV منفی هستید و هر یک از عوامل خطر بالا را دارید، می‌توانید درباره مصرف PrEP با پزشک خود مشورت کنید.
اگر قصد بارداری از شریک جنسی مبتلا به HIV را دارید، PrEP می‌تواند به محافظت از شما و نوزادتان کمک کند. این دارو به جلوگیری از انتقال ویروس در دوران بارداری و شیردهی کمک می‌کند. درباره بهترین روش استفاده از PrEP در این شرایط با پزشک خود مشورت کنید.
آیا PrEP یک واکسن است؟
خیر. واکسن باعث می‌شود بدن موادی ویژه به نام «پادتن» یا «آنتی‌بادی» تولید کند که با عوامل بیماری‌زا، مانند ویروس‌ها، مقابله می‌کنند. این اثر می‌تواند مدت‌ها پس از دریافت واکسن ادامه داشته باشد.
PrEP فقط تا زمانی از شما در برابر HIV محافظت می‌کند که مصرف دارو را ادامه دهید. با قطع مصرف دارو، اثر محافظتی آن از بین می‌رود.
PrEP همچنین از بارداری پیشگیری نمی‌کند و مانع ابتلا به سایر بیماری‌های مقاربتی نمی‌شود. بهترین راه برای محافظت در برابر عفونت‌های مقاربتی مانند سوزاک و کلامیدیا، استفاده از کاندوم است.
عوارض جانبی PrEP چیست؟
عوارض جانبی این داروها اندک هستند و معمولاً برطرف می‌شوند. تهوع شایع‌ترین عارضه قرص‌های PrEP است و تقریباً از هر ۱۰ نفر، یک نفر آن را تجربه می‌کند. سردرد نیز ممکن است رخ دهد. در بیشتر موارد، این علائم پس از چند هفته مصرف دارو از بین می‌روند.
افرادی که تزریق آپرتود یا یِستگو را دریافت می‌کنند، ممکن است عوارض جانبی زیر را تجربه کنند:
- واکنش در محل تزریق
- تب
- کمردرد یا درد در سایر قسمت‌های بدن
- بثورات پوستی
عوارض جانبی جدی یا تهدیدکننده زندگی گزارش نشده است.
