HIV و بیماری قلبی: چه ارتباطی بین آن‌ها وجود دارد؟

مبانی: HIV و بیماری قلبی

اگر به ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) مبتلا باشید، احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی در شما بیشتر است. HIV همان ویروسی است که می‌تواند به بروز ایدز منجر شود. برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند که التهاب ناشی از ویروس ممکن است خطر بیماری قلبی را افزایش دهد؛ حتی در افرادی که تحت درمان HIV قرار دارند.

اصطلاح «بیماری قلبی» به گروهی از بیماری‌ها گفته می‌شود که در بسیاری از موارد، عمدتاً در اثر تجمع پلاک در دیواره رگ‌های خونی ایجاد می‌شوند. این تجمع می‌تواند جریان خون را محدود کند و در نهایت به مشکلات زیر منجر شود:

• حمله قلبی: لخته خون در عروق کرونر موجب قطع جریان خون به قلب می‌شود. در نتیجه، بخشی از عضله قلب ممکن است شروع به مردن کند.
• سکته مغزی: یکی از رگ‌های خونی تأمین‌کننده مغز ممکن است پاره شود یا در اثر لخته خون مسدود شود و در نتیجه، جریان خون و اکسیژن به بخشی از مغز قطع شود. این وضعیت می‌تواند باعث مرگ سلول‌های مغزی و بروز مشکلاتی در تکلم، حرکت و حافظه شود.
• نارسایی قلبی: وضعیتی است که در آن قلب توانایی پمپاژ خون به اندازه‌ای که بدن برای تأمین اکسیژن مورد نیاز خود نیاز دارد، ندارد.
• اختلالات ریتم قلب: ضربان قلب ممکن است نامنظم شود (آریتمی)، بیش از حد آهسته باشد (برادی‌کاردی) یا بیش از حد سریع شود (تاکی‌کاردی).

چرا HIV خطر بیماری قلبی را افزایش می‌دهد؟

به لطف پیشرفت‌های پزشکی، HIV امروزه در بسیاری از افراد به جای آنکه یک بیماری تهدیدکننده زندگی باشد، به یک بیماری قابل‌کنترل و مزمن تبدیل شده است. با این حال، از آنجا که افراد مبتلا به HIV امروزه طول عمر بیشتری پیدا می‌کنند و به سنین بالاتر می‌رسند، پزشکان مشاهده کرده‌اند که بیماری قلبی در این افراد با شیوع بیشتری رخ می‌دهد.

عواملی مانند سیگار کشیدن، دیابت، فشار خون بالا، چاقی و موارد دیگر نیز خطر بیماری قلبی را افزایش می‌دهند. با این حال، حتی پس از آنکه پژوهشگران این عوامل را در مطالعات خود در نظر گرفتند، همچنان مشخص شد که افراد مبتلا به HIV نسبت به افراد غیرمبتلا بیشتر در معرض بیماری قلبی قرار دارند.

در ابتدا، پزشکان تصور می‌کردند که شاید درمان اصلی HIV، یعنی درمان ضدرتروویروسی (ART)، عامل افزایش این خطر باشد. اما بعدها مشخص شد که افرادی که درمان ضدرتروویروسی را به‌طور منظم و مداوم دریافت می‌کنند، در واقع از سلامت قلبی بهتری نسبت به افرادی برخوردارند که درمان خود را قطع و وصل می‌کنند.

امروزه دانشمندان بر این باورند که خود HIV، حتی زمانی که با دارو به‌خوبی کنترل شده باشد، ممکن است سیستم ایمنی را بیش از حد فعال نگه دارد و موجب ایجاد التهاب شود؛ یعنی نوعی تورم و تحریک در بافت‌های بدن.

التهاب می‌تواند باعث تجمع پلاک در داخل رگ‌های خونی شود؛ فرآیندی که یکی از عوامل اصلی ایجاد بیماری‌های قلبی به شمار می‌رود.

با این حال، پژوهش درباره این ارتباط هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و دانشمندان همچنان در حال بررسی این موضوع هستند تا به پاسخ‌های دقیق‌تر و مشخص‌تری دست پیدا کنند.

خطر بیماری قلبی در افراد مبتلا به HIV چقدر بیشتر است؟

در افراد مبتلا به HIV، احتمال حمله قلبی یا سکته مغزی حدود ۱٫۵ تا ۲ برابر بیشتر از افرادی است که به این ویروس مبتلا نیستند.

این افزایش خطر حتی در شرایطی نیز مشاهده می‌شود که فرد با استفاده از درمان ضدرتروویروسی (ART) بار ویروسی خود را در سطح پایینی نگه داشته باشد و هیچ‌یک از عوامل شناخته‌شده افزایش‌دهنده خطر بیماری قلبی، مانند دیابت، را نداشته باشد.

CD4 یا سلول T کمک‌کننده CD4+ نوعی گلبول سفید است که در مقابله با عفونت‌ها نقش مهمی دارد. مطالعات نشان داده‌اند که اگر تعداد سلول‌های CD4 کاهش یابد ــ که معمولاً در نتیجه افزایش بار ویروسی HIV رخ می‌دهد ــ احتمال بروز حمله قلبی افزایش پیدا می‌کند.

CD8 نیز نوع دیگری از گلبول‌های سفید است که سلول‌های آلوده به ویروس را از بین می‌برد. تعداد سلول‌های CD8 نیز در شرایطی که بار ویروسی HIV بالا باشد، می‌تواند کاهش پیدا کند.

اگر تعادل طبیعی بین سلول‌های CD4 و CD8 برهم بخورد، احتمال تشکیل پلاک در عروق افزایش می‌یابد. این وضعیت که به آن آترواسکلروز (تصلب شرایین) گفته می‌شود، نقش مهمی در بروز سکته مغزی دارد.

پژوهش درباره رابطه میان HIV و بیماری‌های قلبی همچنان ادامه دارد.

چگونه می‌توان خطر بیماری قلبی را کاهش داد؟

وجود HIV می‌تواند درمان برخی از عواملی را که خطر حمله قلبی یا سکته مغزی را افزایش می‌دهند، پیچیده‌تر کند.

برای مثال، گروهی از داروها به نام استاتین‌ها برای کاهش کلسترول بالا تجویز می‌شوند؛ زیرا کلسترول بالا خطر تجمع پلاک در رگ‌های خونی را افزایش می‌دهد. با این حال، استاتین‌ها ممکن است با برخی از داروهایی که فرد برای کنترل HIV مصرف می‌کند تداخل دارویی داشته باشند.

همچنین در افراد مبتلا به HIV، ممکن است سطح کلسترول بد (LDL) در آزمایش خون طبیعی به نظر برسد، در حالی که عروق خونی همچنان دارای علائم التهاب باشند.

در مورد مشکلاتی مانند سکته مغزی و نارسایی قلبی نیز پزشکان هنوز در حال بررسی این موضوع هستند که وضعیت HIV فرد چگونه می‌تواند بر انتخاب روش درمان و روند بهبودی تأثیر بگذارد.

به همین دلیل، بسیار مهم است که همیشه سابقه پزشکی خود را با پزشک در میان بگذارید و فهرست کاملی از تمام داروها و مواد مصرفی خود را اطلاع دهید. این موارد شامل مکمل‌های غذایی و مواد تفننی یا مخدر نیز می‌شود.

یکی دیگر از راه‌های مهم برای کاهش خطر بیماری قلبی، توجه جدی به سبک زندگی است. اقدامات زیر می‌توانند احتمال بیماری قلبی را کاهش دهند:

• فعال بمانید: ورزش منظم می‌تواند به کاهش فشار خون، سطح کلسترول و وزن بدن کمک کند.
• سیگار نکشید: و اگر سیگار می‌کشید، برای ترک آن اقدام کنید. استعمال دخانیات یکی از مهم‌ترین عوامل خطر بیماری قلبی است.
• از مصرف الکل پرهیز کنید: اگر الکل مصرف می‌کنید، میزان آن را به حداکثر یک نوشیدنی در روز برای زنان و دو نوشیدنی در روز برای مردان محدود کنید.
• وزن سالم خود را حفظ کنید: اگر وزن شما بیش از حد زیاد یا کم است، از پزشک بخواهید برای تنظیم یک برنامه مناسب غذایی و ورزشی به شما کمک کند.
• رژیم غذایی سالم و متعادل داشته باشید: دریافت مواد مغذی کافی می‌تواند به بدن در مقابله با بیماری‌ها کمک کند و به حفظ وزن سالم نیز منجر شود.