آنچه در این مطلب خواهید خواند
- بیماری دست، پا و دهان چیست؟
- بیماری دست، پا و دهان در مقابل آبله میمونی
- علل بیماری دست، پا و دهان
- عوامل خطر بیماری دست، پا و دهان
- بیماری دست، پا و دهان در بزرگسالان
- مراحل بیماری دست، پا و دهان
- علائم بیماری دست، پا و دهان
- انتقال بیماری دست، پا و دهان
- تشخیص بیماری دست، پا و دهان
- درمان بیماری دست، پا و دهان
- علائم بهبودی دست، پا و دهان
- عوارض بیماری دست، پا و دهان
- پیشگیری از بیماری دست، پا و دهان
- دوره قرنطینه دست، پا و دهان
- خلاصه مطلب
- سوالات متداول در مورد بیماری دست، پا و دهان
بیماری دست، پا و دهان چیست؟
بیماری دست، پا و دهان (HFMD) یک عفونت ویروسی مسری است که در کودکان شایع است. این بیماری باعث ایجاد زخمهایی به نام اولسر در داخل یا اطراف دهان و بثورات یا تاولهایی روی دستها، پاها، ساق پا یا باسن میشود. این بیماری میتواند دردناک باشد، اما جدی نیست.
بیماری دست، پا و دهان با بیماری پا و دهان که از ویروس متفاوتی ناشی میشود و فقط حیوانات را تحت تأثیر قرار میدهد، متفاوت است. HFMD معمولاً توسط کوکساکی ویروس A16 و انتروویروس A71 ایجاد میشود.
بیماری دست، پا و دهان در مقابل آبله میمونی
Mpox (که قبلاً آبله میمونی نامیده میشد) و HFMD علائم و نشانههای مشابهی دارند، که گاهی اوقات تشخیص این دو را از هم دشوار میکند. هر دو میتوانند علائمی شبیه آنفولانزا و زخم یا تاول روی دستها، پاها و دهان ایجاد کنند. دوره کمون mpox طولانیتر است و علائم اغلب ۱ تا ۲ هفته پس از عفونت ظاهر میشوند.
امپوکس توسط ویروس آبله میمونی ایجاد میشود، که بخشی از همان خانواده ویروسهایی است که باعث آبله میشوند . علائم امپوکس میتواند شبیه آبله باشد اما خفیفتر و به ندرت کشنده است. امپوکس میتواند به راحتی از طریق تماس انسان با انسان و همچنین توسط حیوانات منتقل شود. امپوکس هیچ ارتباطی با آبله مرغان ندارد.
بیماری دست، پا و دهان (HFMD) و بیماری امپیوکس میتوانند از طریق تماس نزدیک به هر کسی منتقل شوند. شیوع امپیوکس همچنین با تماس نزدیک، از جمله رابطه جنسی دهانی، مقعدی یا واژینال و لمس اندام تناسلی مرتبط است.
علل بیماری دست، پا و دهان
ویروسهایی که معمولاً باعث HFMD میشوند، متعلق به گروهی از انتروویروسهای غیر فلج اطفال هستند. برخی از آنها عبارتند از:
- ویروس کوکساکی A16 (CVA16). عفونت ناشی از این ویروس شایعترین علت HFMD در ایالات متحده است.
- ویروس کوکساکی A6 (CVA6). این ویروس در سال ۲۰۱۲ با شیوع گسترده در ایالات متحده مرتبط بود و علائم آن جدیتر از حد معمول بود. شیوع CVA6 در کشورهای دیگر از جمله فنلاند و ویتنام نیز رخ داده است.
- انتروویروس ۷۱ (EV-A71). این ویروس یکی از علل شایع بیماری دست، پا و دهان (HFMD) در سراسر جهان، از جمله شیوع آن در شرق و جنوب شرقی آسیا است. EV-A71 با بیماریهای جدیتری مانند آنسفالیت (تورم مغز) مرتبط دانسته شده است .
هر کسی میتواند به HFMD مبتلا شود، اما کودکان زیر ۵ سال بیشتر احتمال ابتلا به آن را دارند. این بیماری در تابستان و پاییز به راحتی شیوع پیدا میکند.
عوامل خطر بیماری دست، پا و دهان
عامل خطر اصلی برای HFMD سن است. نوزادان و کودکان زیر ۵ تا ۷ سال بیشترین احتمال ابتلا به این بیماری را دارند. HFMD معمولاً به سرعت در بین کودکان در مهدکودکها و مدارس که تماس نزدیک فرد به فرد وجود دارد، شیوع مییابد. HFMD از طریق تماس مدفوعی-دهانی، دهانی-دهانی و قطرات تنفسی منتقل میشود. این یک بیماری فصلیتر است که اغلب در ماههای تابستان و پاییز در ایالات متحده شیوع مییابد.
کودکان بزرگتر و بزرگسالان میتوانند به این بیماری مبتلا شوند و ممکن است چندین بار به HFMD مبتلا شوند. بزرگسالانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند نیز در معرض خطر ابتلا به HFMD هستند.
بیماری دست، پا و دهان در بزرگسالان
بیماری دست، پا و دهان در کودکان خردسال بسیار شایعتر است، اما میتواند بزرگسالان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
کودکان معمولاً حداقل برخی از علائم HFMD را نشان میدهند، در حالی که بزرگسالان ممکن است هیچ علامت قابل توجهی نداشته باشند، یا علائم آنها ممکن است به اشتباه تشخیص داده شود.
HFMD در همه سنین مسری است، بنابراین بهداشت خوب (مانند شستن دستها) کلید پیشگیری از این بیماری است.
مراحل بیماری دست، پا و دهان
علائم HFMD معمولاً در دو مرحله ظاهر میشوند. وقتی بیماری برای اولین بار شروع میشود، کودکان ممکن است علائمی شبیه آنفولانزا از جمله تب خفیف، گلودرد ، آبریزش بینی، دل درد یا از دست دادن اشتها را تجربه کنند.
ظرف چند روز، این علائم ممکن است با بثورات خارشدار روی کف دستها، کف پاها، آرنجها، زانوها یا حتی اندام تناسلی یا باسن جایگزین شوند. زخمهای دردناک میتوانند در داخل و اطراف دهان و زبان ایجاد شوند، همراه با تورم غدد لنفاوی در گردن. زخمها ممکن است به صورت لکههای صورتی روشن یا برآمدگیهای کوچک ظاهر شوند و سپس به تاول تبدیل شوند.
علائم HFMD معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز از بین میروند، اما در کودکان زیر ۲ سال ممکن است مدت زمان بیشتری طول بکشد تا ویروس از بدنشان پاک شود.
علائم بیماری دست، پا و دهان
علائم اولیه ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- تب
- گلودرد
- تاولهای دردناک داخل دهان کودک، معمولاً به سمت عقب یا روی زبان او
- احساس ناخوشی ( کسالت )
- از دست دادن اشتها
- خستگی
- بدخلقی
یک یا دو روز بعد، کودک ممکن است علائم زیر را داشته باشد:
- بثوراتی که به تاول تبدیل میشوند
- لکههای صاف یا زخمهایی روی زانوها، آرنجها یا باسن آنها
زخمهای دهان میتوانند بلعیدن را دردناک کنند. خوردن یا آشامیدن کمتر از حد معمول میتواند تنها نشانه بیماری کودک باشد. مطمئن شوید که مایعات و مواد مغذی کافی دریافت میکند.
انتقال بیماری دست، پا و دهان
ویروسهایی که باعث HFMD میشوند، در مایعات بدن فرد آلوده وجود دارند، از جمله:
- بزاق
- مخاط از بینی یا ریههایشان
- مایع ناشی از تاول یا پوسته
- مدفوع
بیماری دست، پا و دهان از طریق موارد زیر منتقل میشود:
- سرفه یا عطسه
- تماس نزدیک مانند بوسیدن، بغل کردن، استفاده مشترک از فنجان یا ظروف
- تماس با مدفوع، مانند هنگام تعویض پوشک
- لمس سطوحی که ویروس روی آنها وجود دارد
تشخیص بیماری دست، پا و دهان
پزشک در مورد علائم شما یا فرزندتان سؤال میکند و هرگونه زخم یا بثورات پوستی را بررسی میکند. این معمولاً برای تشخیص بیماری دست، پا و دهان کافی است. اما ممکن است از گلوی فرزندتان نمونهبرداری کند یا نمونهای از مدفوع یا خون را برای آزمایش آزمایشگاهی بگیرد.
درمان بیماری دست، پا و دهان
هیچ درمان یا واکسنی برای بیماری دست، پا و دهان وجود ندارد. از آنجا که یک ویروس باعث آن میشود، آنتیبیوتیکها کمکی نمیکنند. این بیماری معمولاً پس از ۷ تا ۱۰ روز خود به خود از بین میرود. در این میان، میتوانید علائم را با موارد زیر کاهش دهید:
- مسکنهای بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن یا اسپریهای بیحسکننده دهان. از آسپرین استفاده نکنید، زیرا میتواند باعث بیماریهای جدی در کودکان شود.
- خوراکیهای سرد مانند بستنی یخی، ماست یا اسموتی میتوانند گلودرد را تسکین دهند. از آبمیوه و نوشابه که حاوی اسیدهایی هستند که ممکن است زخمها را تحریک کنند، خودداری کنید.
- لوسیون ضد خارش، مانند کالامین، برای بثورات پوستی.
علائم بهبودی دست، پا و دهان
اگرچه هیچ درمان پزشکی خاصی برای HFMD وجود ندارد، اما اکثر افراد به خودی خود در عرض ۷ تا ۱۰ روز بهبود مییابند.
تب ممکن است ۲ یا ۳ روز طول بکشد و زخمهای دهان باید تا روز هفتم از بین بروند. قطع بثورات روی دستها و پاها ممکن است تا ۱۰ روز طول بکشد، اما پوسته پوسته شدن ممکن است بعد از آن زمان ادامه یابد.
عوارض بیماری دست، پا و دهان
عوارض جدی ناشی از بیماری دست، پا و دهان نادر است. انتروویروس ۷۱ بیشتر از سایر ویروسهای HFMD احتمال ایجاد مشکل دارد.
عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- کم آبی بدن اگر زخمهای دهان بلع مایعات را دشوار کند
- تورم غشاهای اطراف مغز و نخاع (مننژیت ویروسی)
- تورم مغز (آنسفالیت)
- تورم عضله قلب (میوکاردیت)
- فلج
پیشگیری از بیماری دست، پا و دهان
فرزند شما در ۷ روز اول بیماری بیشترین میزان سرایت را دارد. اما ویروس میتواند روزها یا هفتهها در بدن او باقی بماند و از طریق بزاق یا مدفوع او پخش شود. برای کاهش احتمال عفونت، این اقدامات را انجام دهید:
- دستهای خود را با دقت بشویید، به خصوص پس از تعویض پوشک یا پاک کردن بینی کودک. به فرزندانتان کمک کنید تا دستهایشان را تمیز نگه دارند.
- به بچهها یاد بدهید که هنگام عطسه یا سرفه، دهان و بینی خود را بپوشانند. دستمال کاغذی بهترین گزینه است، اما آستین پیراهنشان هم میتواند این کار را انجام دهد.
- سطوح و وسایل مشترک مانند اسباببازیها و دستگیرههای در را تمیز و ضدعفونی کنید.
- کسی را که بیماری دست، پا و دهان دارد، بغل نکنید و نبوسید. لیوان یا ظروف خود را با او به اشتراک نگذارید.
- تا زمانی که علائم فرزندتان از بین نرفته است، او را به مدرسه یا مهدکودک نفرستید. اگر فکر میکنید هنوز ممکن است مسری باشد، با پزشک خود مشورت کنید.
دوره قرنطینه دست، پا و دهان
به طور کلی، جداسازی و قرنطینه میتواند دشوار باشد زیرا ویروس میتواند برای هفتهها پخش شود و برخی از افراد مبتلا به بیماری دست، پا و دهان هیچ علامتی نشان نمیدهند. اگر شما یا یکی از اعضای خانوادهتان به HFMD مبتلا هستید، موارد زیر را برای محدود کردن شیوع بیماری امتحان کنید:
- در طول هفته اول بیماری، سعی کنید تماس اعضای خانواده با فرد بیمار در خانه خود را محدود کنید، اما این ممکن است برای والدین، خواهر و برادرها و فرزندان خردسال چالش برانگیز باشد.
- کودکان مبتلا به بیماری دست، پا و دهان را تا زمانی که تب آنها قطع نشده و زخمهای دهانشان بهبود نیافته است، از رفتن به مهدکودک یا مدرسه منع کنید.
- اگر به این بیماری مبتلا هستید، در خانه بمانید و ارتباط خود را با دیگران محدود کنید.
بیشتر اوقات، کودکان به خوبی از ویروس بهبود مییابند. همه کودکان درد ندارند و بثورات نیازی به درمان ندارند. بثورات ناشی از HFMD معمولاً طی ۱ تا ۲ هفته از بین میروند، اما لازم نیست کودکان تا زمان از بین رفتن بثورات در خانه بمانند.
خلاصه مطلب
HFMD یک ویروس بسیار مسری است که معمولاً نوزادان و کودکان خردسال را مبتلا میکند، اما میتواند بزرگسالان، به ویژه افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند را نیز تحت تأثیر قرار دهد. علائم اولیه شامل تب، گلودرد و سایر علائم شبیه آنفولانزا است. به طور معمول، زخمها در دهان ایجاد میشوند و تاولها و بثورات میتوانند در سراسر بدن از کف دستها و پاها گرفته تا باسن و اندام تناسلی ایجاد شوند. شما در 7 روز اول بیماری بیشترین میزان سرایت را دارید. این ویروس به ندرت منجر به عوارض جدی میشود و به خودی خود در 1-2 هفته از بین میرود.
سوالات متداول در مورد بیماری دست، پا و دهان
چه چیزی میتواند بیماری دست، پا و دهان را تقلید کند؟
HFMD را میتوان با سایر ویروسها و بیماریها، از جمله آبله مرغان ، مپکس (آبله میمونی) و حتی نیش حشرات یا تبخال اشتباه گرفت.
بیماری دست، پا و دهان تا چه مدت مسری است؟
شما در طول هفته اول بیماری بیشترین میزان سرایت را دارید، اما افراد هنوز هم میتوانند ویروس را برای روزها یا هفتهها پس از برطرف شدن علائم، یا حتی اگر هیچ علامتی نداشته باشند، به دیگران منتقل کنند.
ابتلا به بیماری دست، پا و دهان در بزرگسالان چقدر شایع است؟
HFMD بیشتر نوزادان و کودکان خردسال را تحت تأثیر قرار میدهد، اما بزرگسالان نیز میتوانند به این بیماری مبتلا شوند، به خصوص اگر سیستم ایمنی ضعیفی داشته باشند. همچنین احتمال بیشتری وجود دارد که بزرگسالان هیچ علامتی از این بیماری نشان ندهند، اما همچنان میتوانند مسری باشند.
