آنچه در این مطلب خواهید خواند
افسردگی یکی از شایع‌ترین اختلالات روانی در بسیاری از کشورهاست؛ به‌ویژه در میان افراد مبتلا به HIV. اگر با HIV زندگی می‌کنید، احتمال ابتلا به افسردگی در شما حدود سه برابر بیشتر از افرادی است که HIV ندارند. دلایل مختلفی برای این موضوع وجود دارد. استرس و انگ اجتماعی مرتبط با HIV، عوارض داروها و خود بیماری می‌توانند بر مغز و بدن تأثیر بگذارند.
اگر دچار افسردگی هستید، حتماً پزشک خود را در جریان بگذارید. درمان می‌تواند علائم شما را کاهش دهد. همچنین بسیار مهم است که داروهای HIV خود را هر روز طبق دستور مصرف کنید. هرچه مدت بیشتری تحت درمان مؤثر ضدرتروویروسی (ART) باشید، احتمال بروز افسردگی کمتر می‌شود.
علل افسردگی در افراد مبتلا به HIV
مشکلات سلامت روان در افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن و مداوم، از جمله HIV، شایع‌تر است. مطالعات نشان داده‌اند که حدود ۲۲ تا ۶۱ درصد از افراد مبتلا به HIV علائم افسردگی را گزارش می‌کنند. میزان بروز اضطراب و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) نیز در افراد مبتلا به HIV بیشتر است.
ارتباط میان افسردگی و HIV یک علت واحد و کاملاً مشخص ندارد؛ بااین‌حال، متخصصان عوامل زیر را مهم می‌دانند:
التهاب
HIV می‌تواند باعث ایجاد التهاب مداوم و افزایش‌یافته در بدن شود. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد التهاب بیش از حد می‌تواند در ایجاد افسردگی و اضطراب نقش داشته باشد. التهاب مرتبط با HIV ممکن است به مغز و نخاع آسیب برساند. این آسیب می‌تواند بر خلق‌وخو و نحوه تفکر فرد تأثیر بگذارد.
استرس‌های زندگی
برخی شرایط و فشارهای زندگی می‌توانند سلامت روان فرد را تحت تأثیر قرار دهند، از جمله:
- نگرانی درباره وضعیت سلامت در درازمدت
- دسترسی ناکافی به خدمات پزشکی یا سلامت روان
- حمایت ناکافی از سوی خانواده یا اطرافیان
- نگرانی درباره شغل
- احساس خشم یا ناراحتی از بیمار بودن
- استرس ناشی از برنامه منظم مصرف داروها
- ترس از اینکه دیگران با فرد رفتار متفاوتی داشته باشند
کمبود خواب
اختلالات خواب در افراد مبتلا به HIV شایع هستند. ممکن است فرد در به خواب رفتن یا در ادامه‌دار نگه داشتن خواب مشکل داشته باشد. بی‌خوابی یا خواب ناکافی احتمال افسردگی را افزایش می‌دهد. از طرف دیگر، افسردگی نیز می‌تواند مشکلات خواب را تشدید کند.
اگر نمی‌توانید به اندازه کافی بخوابید، پزشک خود را مطلع کنید. پزشک ممکن است بررسی کند که آیا بیماری زمینه‌ای پنهانی، مانند آپنه انسدادی خواب، وجود دارد یا خیر.
داروهای HIV
برخی داروهای ضدرتروویروسی یا عوارض جانبی آنها ممکن است باعث افزایش اضطراب یا افسردگی شوند. اگر پس از شروع درمان ضدرتروویروسی (ART) علائم روانی جدیدی ایجاد شد یا علائم قبلی شما تشدید شد، فوراً پزشک خود را مطلع کنید. ممکن است پزشک تصمیم بگیرد داروی شما را تغییر دهد.
تغذیه نامناسب
افراد مبتلا به HIV ممکن است مقدار کافی از برخی مواد مغذی را دریافت نکنند. التهاب یا عوارض جانبی داروها می‌تواند جذب مواد مغذی را برای بدن دشوار کند. همچنین HIV و داروهای مورد استفاده برای درمان آن می‌توانند اشتهای فرد را کاهش دهند یا باعث تغییر نامطلوب در حس چشایی غذا شوند.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
کمبود برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌تواند باعث خستگی و حتی افسردگی شود.
بیماری‌های دیگر
افراد مبتلا به HIV بیشتر در معرض ابتلا به برخی انواع عفونت‌ها هستند. این بیماری‌ها نیز می‌توانند بر خلق‌وخو و وضعیت روانی فرد تأثیر بگذارند.
چرا درمان اهمیت دارد؟
سلامت روان مناسب باعث بهبود کیفیت زندگی می‌شود. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا سلامت روان و سلامت جسمی ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند. وقتی فرد از نظر روانی حال خوبی ندارد، مراقبت از سلامت جسمی نیز برای او دشوارتر می‌شود.
مطالعات نشان می‌دهند افراد مبتلا به HIV که هم‌زمان دچار افسردگی هستند، معمولاً نسبت به افراد مبتلا به HIV که افسردگی ندارند، وضعیت جسمی نامطلوب‌تری دارند.
درمان افسردگی می‌تواند انجام موارد زیر را برای فرد آسان‌تر کند:
- پایبندی بهتر به برنامه درمانی
- داشتن خواب مناسب
- ادامه دادن فعالیت شغلی
- داشتن تغذیه سالم و انجام فعالیت بدنی
- دوری از رفتارهای پرخطر، مانند رابطه جنسی بدون محافظت و مصرف مواد مخدر
چگونه کمک بگیریم؟
اگر احساس می‌کنید افسرده هستید یا احتمال می‌دهید دچار افسردگی شده باشید، موضوع را با پزشک، مددکار اجتماعی یا مسئول پیگیری درمان خود در میان بگذارید. آنها می‌توانند به شما در پیدا کردن روش درمانی مناسب کمک کنند.
اگر اولین روش درمانی مؤثر واقع نشد، ناامید نشوید. گاهی پیدا کردن درمانی که برای یک فرد به بهترین شکل مؤثر باشد، به آزمون و خطا نیاز دارد.
پزشک ممکن است یکی از روش‌های زیر را پیشنهاد کند:
- درمان شناختی ـ رفتاری (CBT)
- سایر انواع روان‌درمانی و گفت‌وگو درمانی
- حمایت فردی یا گروهی
- دارو، از جمله داروهای ضدافسردگی
- مدیتیشن مبتنی بر ذهن‌آگاهی (Mindfulness)
- روش‌های کاهش استرس، مانند تنفس عمیق
به خاطر داشته باشید که افسردگی هم ذهن و هم بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. برخی از علائم شایع آن عبارت‌اند از:
- احساس ناامیدی، تحریک‌پذیری یا خشم
- از دست دادن علاقه و لذت نسبت به فعالیت‌هایی که قبلاً دوست داشتید
- خوابیدن خیلی کم یا خیلی زیاد
- کم یا زیاد شدن میزان غذا خوردن نسبت به حالت معمول
- سردرد یا مشکلات گوارشی
- دردهای جسمی یا خستگی مداوم و شدید
در صورت وجود افکار آسیب‌زدن به خود، فوراً اقدام کنید
اگر افکاری درباره آسیب زدن به خود دارید، فوراً با اورژانس 115 تماس بگیرید یا به بیمارستان مراجعه کنید. همچنین می‌توانید در هر ساعت از شبانه‌روز با خط ملی پیشگیری از خودکشی به شماره 123 تماس بگیرید.
