
آنچه در این مطلب خواهید خواند
HIV/AIDS چیست؟
HIV یا ویروس نقص ایمنی انسانی (Human Immunodeficiency Virus)، ویروسی است که موجب ابتلا به ایدز (AIDS) یا سندرم نقص ایمنی اکتسابی (Acquired Immune Deficiency Syndrome) میشود. این ویروس توانایی بدن برای مقابله با عفونتها و سرطان را کاهش میدهد. زمانی گفته میشود فرد مبتلا به HIV به ایدز مبتلا شده است که ویروس موجب بیماری شدید شود و برخی عفونتها یا سرطانهای خاص در او ایجاد شوند.
از آنجا که HIV سیستم ایمنی بدن را تضعیف میکند، افراد مبتلا به ایدز بیش از سایرین در معرض مشکلات مختلف سلامتی، از جمله بیماریهای پوستی، قرار دارند. در واقع، برخی بیماریهای پوستی ممکن است نخستین علامت آلودگی فرد به HIV باشند.
اگرچه بسیاری از افراد مبتلا به HIV/AIDS ممکن است به بیماریهای زیر، بهویژه سارکوم کاپوسی (Kaposi’s sarcoma یا KS)، دچار شوند، باید توجه داشت که وجود هر یک از این بیماریها بهتنهایی به معنای ابتلا به HIV/AIDS نیست.
برفک دهان و HIV/AIDS
برفک دهان (Thrush) نوعی عفونت دهانی است که توسط قارچی از جنس Candida ایجاد میشود. یکی از علائم شایع آن، وجود ضایعات سفیدرنگ، کرمی و اندکی برجسته در داخل دهان است. این ضایعات معمولاً روی زبان یا سطح داخلی گونهها دیده میشوند، اما گاهی روی سقف دهان، لثهها، لوزهها یا قسمت پشتی گلو نیز ایجاد میشوند.
این ضایعات ممکن است ظاهری شبیه پنیر دلمهشده یا پنیر کاتیج داشته باشند، دردناک باشند و هنگام خراشیدن یا مسواکزدن کمی خونریزی کنند.
عفونتهای ناشی از Candida ممکن است به سایر قسمتهای بدن، از جمله مری، ریهها، کبد و پوست نیز گسترش پیدا کنند. این وضعیت در افرادی که به سرطان، HIV یا سایر بیماریهایی مبتلا هستند که سیستم ایمنی را تضعیف میکنند، بیشتر دیده میشود. در افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، علائم ممکن است شدیدتر باشند و کنترل بیماری دشوارتر شود.
برای درمان برفک دهان، پزشک ممکن است داروهای ضدقارچ به شکل قرص، قرص مکیدنی یا محلول تجویز کند. این داروها معمولاً به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز مصرف میشوند.
سارکوم کاپوسی و HIV/AIDS
سارکوم کاپوسی (Kaposi’s Sarcoma یا KS) نوعی سرطان است که پوست و غشاهای مخاطی را درگیر میکند و در افراد مبتلا به HIV/AIDS دیده میشود. این بیماری با نوعی ویروس هرپس مرتبط است.
سارکوم کاپوسی به شکل ضایعات پوستی بنفشرنگ یا تیره ظاهر میشود. به دلیل ضعف سیستم ایمنی ناشی از ایدز، این بیماری ممکن است بهسرعت به سایر قسمتهای بدن، از جمله اندامهای داخلی، گسترش یابد.
درمان سارکوم کاپوسی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- جراحی: برداشتن ضایعه و مقداری از پوست اطراف آن
- شیمیدرمانی: استفاده از داروهایی که سلولهای سرطانی را از بین میبرند
- پرتودرمانی: استفاده از دوزهای بالای اشعه X یا سایر انواع پرتو
- درمان بیولوژیک: استفاده از تواناییهای خود بدن برای تقویت سیستم ایمنی
با این حال، درمان خود HIV معمولاً مهمترین اقدام درمانی است؛ زیرا با بهبود عملکرد سیستم ایمنی، وضعیت ایمنی بدن آنقدر تقویت میشود که میتواند به بهبود یا برطرف شدن سارکوم کاپوسی کمک کند.
لوکوپلاکی مویی دهان بهعنوان یکی از علائم HIV/AIDS
لوکوپلاکی مویی دهان (Oral Hairy Leukoplakia) نوعی عفونت است که در دهان به شکل ضایعات سفیدرنگ در سطح زیرین یا کنارههای زبان ظاهر میشود. این بیماری ممکن است یکی از نخستین نشانههای HIV/AIDS باشد.
عامل ایجادکننده این عفونت، ویروس اپشتین–بار (Epstein-Barr virus یا EBV) است.
ضایعات لوکوپلاکی مویی دهان ممکن است صاف و مسطح یا برجسته و دارای سطحی پرزدار یا مویی باشند.
این ضایعات معمولاً درد یا ناراحتی ایجاد نمیکنند و به همین دلیل اغلب نیازی به درمان ندارند. این بیماری ممکن است خودبهخود برطرف شود، اما احتمال عود مکرر آن وجود دارد.
در صورت نیاز، میتوان از داروهای ضدویروس مانند آسیکلوویر (acyclovir)، والاسیکلوویر (valacyclovir) و فامسیکلوویر (famciclovir) که برای درمان عفونتهای هرپسی به کار میروند، استفاده کرد.
HIV/AIDS و مولوسکوم کونتاژیوزوم
مولوسکوم کونتاژیوزوم (Molluscum contagiosum) یک عفونت ویروسی و مسری است که با ایجاد برجستگیهای صاف، سفیدرنگ یا همرنگ پوست مشخص میشود.
این بیماری معمولاً جدی نیست و برجستگیها اغلب بدون درمان و بهطور خودبهخود برطرف میشوند.
با این حال، در افراد مبتلا به HIV که عملکرد سیستم ایمنی آنها بهشدت کاهش یافته است، این عفونت ممکن است به یک بیماری مزمن و پیشرونده تبدیل شود.
در صورت نیاز، پزشک میتواند ضایعات را با روشهایی مانند تراشیدن یا منجمد کردن (فریز کردن) از بین ببرد. درمانهای دارویی نیز ممکن است شامل اسید رتینوئیک یا کرم ایمیکویمود (imiquimod) باشند.
با این حال، بار دیگر تأکید میشود که مهمترین اقدام، درمان خود HIV است؛ زیرا با بهبود عملکرد سیستم ایمنی، مولوسکوم نیز معمولاً بهبود مییابد و برطرف میشود.
HIV/AIDS و تبخال
تبخال به دو نوع اصلی تقسیم میشود:
ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ (HSV-1) که بیشتر در اطراف دهان ایجاد میشود و معمولاً به صورت تبخال لب ظاهر میشود؛ و
ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۲ (HSV-2) که بیشتر در اطراف اندامهای تناسلی ایجاد میشود و به آن تبخال تناسلی (Genital herpes) نیز گفته میشود.
ویروس هرپس از طریق تماس نزدیک و مستقیم فردبهفرد، مانند بوسیدن یا رابطه جنسی، منتقل میشود. تبخال تناسلی یکی از بیماریهای منتقله از راه جنسی (STD) است.
برای تبخال درمان قطعی وجود ندارد. پس از ورود ویروس به بدن، ویروس در بدن باقی میماند و در سلولهای عصبی به حالت نهفته قرار میگیرد تا زمانی که عاملی باعث فعال شدن مجدد آن شود.
این دورههای فعال شدن مجدد که به آنها عود یا حمله (outbreak) گفته میشود، میتوانند با ایجاد زخمهای دردناک همراه باشند. این حملات را میتوان با استفاده از داروهای ضدویروس کنترل کرد.
زونا؛ ارتباط دردناک با HIV/AIDS
زونا (Shingles) که با نام هرپس زوستر (Herpes zoster) نیز شناخته میشود، عفونتی است که توسط ویروس آبلهمرغان ایجاد میشود.
این ویروس در سلولهای عصبی افرادی که قبلاً به آبلهمرغان مبتلا شدهاند، به صورت نهفته باقی میماند و ممکن است سالها بعد دوباره فعال شود و بیماری زونا را ایجاد کند.
علائم اولیه زونا ممکن است شامل:
- احساس گزگز
- خارش
- بیحسی
- درد تیرکشنده یا خنجری در پوست
باشد.
چند روز بعد، علائم دیگری معمولاً ظاهر میشوند، از جمله:
- نوار یا ناحیهای از برجستگیهای پوستی در یک طرف تنه یا صورت، بهطوریکه معمولاً فقط یک طرف بدن درگیر است
- تاولهای کوچک حاوی مایع
- بثورات پوستی قرمز
- درد که ممکن است چندین هفته ادامه پیدا کند
مانند بسیاری از بیماریهای ویروسی، زونا نیز درمان ریشهکنکنندهای ندارد؛ با این حال، معمولاً با گذشت زمان برطرف میشود و ممکن است به درمان خاصی نیاز نداشته باشد، مگر برای کنترل علائم.
پزشکان میتوانند برای کنترل عفونت و کاهش شدت و طول مدت بیماری، داروهای ضدویروس تجویز کنند. این داروها ممکن است در پیشگیری از نورالژی پس از هرپس (postherpetic neuralgia)، یعنی درد عصبی مداوم پس از برطرف شدن بثورات زونا، نیز مؤثر باشند.
برای کنترل درد، ممکن است داروهای مسکن بدون نسخه مانند ایبوپروفن، ناپروکسن یا استامینوفن، یا پچ موضعی لیدوکائین توصیه شود.
در صورت وجود درد شدید، پزشک ممکن است مسکنهای قویتری مانند کدئین یا اکسیکودون تجویز کند.
پسوریازیس و HIV/AIDS
پسوریازیس (Psoriasis) یک بیماری شایع پوستی است که باعث ایجاد لکهها یا پلاکهای ضخیم، صورتی تا قرمز و خارشدار میشود که با پوستههای نقرهایرنگ پوشیده شدهاند.
این بثورات معمولاً در پوست سر، آرنجها، زانوها و قسمت پایین کمر ایجاد میشوند و اغلب در دو طرف بدن و به شکل نسبتاً متقارن دیده میشوند. ناخنها نیز ممکن است درگیر شوند.
پسوریازیس درمان قطعی ندارد، اما درمان میتواند علائم و نشانههای بیماری را، حتی در موارد شدید، به میزان زیادی کاهش دهد.
درمانهای معمول شامل موارد زیر هستند:
- کرمهای استروئیدی
- مشتقات موضعی ویتامین D
- مهارکنندههای موضعی PDE4
- آگونیستهای موضعی گیرنده هیدروکربن آروماتیک (aryl hydrocarbon receptor)
- رتینوئیدهای موضعی
در موارد شدید ممکن است این درمانها همراه با نوردرمانی با اشعه فرابنفش (UV) استفاده شوند.
برای بیماری شدید، درمانهای مؤثر دیگری نیز به شکل قرص یا تزریق وجود دارند.
HIV/AIDS و درماتیت سبورهای
درماتیت سبورهای (Seborrheic dermatitis) نوعی التهاب پوستی است که در نواحی حاوی غدد چربی ایجاد میشود؛ بهویژه در سر و پوست صورت، قفسه سینه، قسمت فوقانی پشت و کشاله ران.
هنگامی که این غدد چربی بیش از حد چربی تولید میکنند، پوست ممکن است قرمز و پوستهپوسته شود.
درماتیت سبورهای درمان قطعی ندارد، اما میتوان آن را کنترل کرد.
برای درمان ممکن است از شامپوهای حاوی موادی مانند:
- قطران زغالسنگ (Coal tar)
- زینک پیریتیون
- سلنیوم سولفاید
استفاده شود.
سایر درمانها شامل داروهای ضدقارچ موضعی مانند کتوکونازول و کورتیکواستروئیدهای موضعی مانند کلوبتازول هستند.
در فرد مبتلا به HIV، با بهبود عملکرد سیستم ایمنی در اثر درمان HIV، درماتیت سبورهای نیز معمولاً بهبود پیدا میکند.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعهای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
HIV/AIDS چیست؟
HIV یا ویروس نقص ایمنی انسانی (Human Immunodeficiency Virus)، ویروسی است که موجب ابتلا به ایدز (AIDS) یا سندرم نقص ایمنی اکتسابی (Acquired Immune Deficiency Syndrome) میشود. این ویروس توانایی بدن برای مقابله با عفونتها و سرطان را کاهش میدهد. زمانی گفته میشود فرد مبتلا به HIV به ایدز مبتلا شده است که ویروس موجب بیماری شدید شود و برخی عفونتها یا سرطانهای خاص در او ایجاد شوند.
از آنجا که HIV سیستم ایمنی بدن را تضعیف میکند، افراد مبتلا به ایدز بیش از سایرین در معرض مشکلات مختلف سلامتی، از جمله بیماریهای پوستی، قرار دارند. در واقع، برخی بیماریهای پوستی ممکن است نخستین علامت آلودگی فرد به HIV باشند.
اگرچه بسیاری از افراد مبتلا به HIV/AIDS ممکن است به بیماریهای زیر، بهویژه سارکوم کاپوسی (Kaposi’s sarcoma یا KS)، دچار شوند، باید توجه داشت که وجود هر یک از این بیماریها بهتنهایی به معنای ابتلا به HIV/AIDS نیست.
برفک دهان و HIV/AIDS
برفک دهان (Thrush) نوعی عفونت دهانی است که توسط قارچی از جنس Candida ایجاد میشود. یکی از علائم شایع آن، وجود ضایعات سفیدرنگ، کرمی و اندکی برجسته در داخل دهان است. این ضایعات معمولاً روی زبان یا سطح داخلی گونهها دیده میشوند، اما گاهی روی سقف دهان، لثهها، لوزهها یا قسمت پشتی گلو نیز ایجاد میشوند.
این ضایعات ممکن است ظاهری شبیه پنیر دلمهشده یا پنیر کاتیج داشته باشند، دردناک باشند و هنگام خراشیدن یا مسواکزدن کمی خونریزی کنند.
عفونتهای ناشی از Candida ممکن است به سایر قسمتهای بدن، از جمله مری، ریهها، کبد و پوست نیز گسترش پیدا کنند. این وضعیت در افرادی که به سرطان، HIV یا سایر بیماریهایی مبتلا هستند که سیستم ایمنی را تضعیف میکنند، بیشتر دیده میشود. در افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، علائم ممکن است شدیدتر باشند و کنترل بیماری دشوارتر شود.
برای درمان برفک دهان، پزشک ممکن است داروهای ضدقارچ به شکل قرص، قرص مکیدنی یا محلول تجویز کند. این داروها معمولاً به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز مصرف میشوند.
سارکوم کاپوسی و HIV/AIDS
سارکوم کاپوسی (Kaposi’s Sarcoma یا KS) نوعی سرطان است که پوست و غشاهای مخاطی را درگیر میکند و در افراد مبتلا به HIV/AIDS دیده میشود. این بیماری با نوعی ویروس هرپس مرتبط است.
سارکوم کاپوسی به شکل ضایعات پوستی بنفشرنگ یا تیره ظاهر میشود. به دلیل ضعف سیستم ایمنی ناشی از ایدز، این بیماری ممکن است بهسرعت به سایر قسمتهای بدن، از جمله اندامهای داخلی، گسترش یابد.
درمان سارکوم کاپوسی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- جراحی: برداشتن ضایعه و مقداری از پوست اطراف آن
- شیمیدرمانی: استفاده از داروهایی که سلولهای سرطانی را از بین میبرند
- پرتودرمانی: استفاده از دوزهای بالای اشعه X یا سایر انواع پرتو
- درمان بیولوژیک: استفاده از تواناییهای خود بدن برای تقویت سیستم ایمنی
با این حال، درمان خود HIV معمولاً مهمترین اقدام درمانی است؛ زیرا با بهبود عملکرد سیستم ایمنی، وضعیت ایمنی بدن آنقدر تقویت میشود که میتواند به بهبود یا برطرف شدن سارکوم کاپوسی کمک کند.
لوکوپلاکی مویی دهان بهعنوان یکی از علائم HIV/AIDS
لوکوپلاکی مویی دهان (Oral Hairy Leukoplakia) نوعی عفونت است که در دهان به شکل ضایعات سفیدرنگ در سطح زیرین یا کنارههای زبان ظاهر میشود. این بیماری ممکن است یکی از نخستین نشانههای HIV/AIDS باشد.
عامل ایجادکننده این عفونت، ویروس اپشتین–بار (Epstein-Barr virus یا EBV) است.
ضایعات لوکوپلاکی مویی دهان ممکن است صاف و مسطح یا برجسته و دارای سطحی پرزدار یا مویی باشند.
این ضایعات معمولاً درد یا ناراحتی ایجاد نمیکنند و به همین دلیل اغلب نیازی به درمان ندارند. این بیماری ممکن است خودبهخود برطرف شود، اما احتمال عود مکرر آن وجود دارد.
در صورت نیاز، میتوان از داروهای ضدویروس مانند آسیکلوویر (acyclovir)، والاسیکلوویر (valacyclovir) و فامسیکلوویر (famciclovir) که برای درمان عفونتهای هرپسی به کار میروند، استفاده کرد.

HIV/AIDS و مولوسکوم کونتاژیوزوم
مولوسکوم کونتاژیوزوم (Molluscum contagiosum) یک عفونت ویروسی و مسری است که با ایجاد برجستگیهای صاف، سفیدرنگ یا همرنگ پوست مشخص میشود.
این بیماری معمولاً جدی نیست و برجستگیها اغلب بدون درمان و بهطور خودبهخود برطرف میشوند.
با این حال، در افراد مبتلا به HIV که عملکرد سیستم ایمنی آنها بهشدت کاهش یافته است، این عفونت ممکن است به یک بیماری مزمن و پیشرونده تبدیل شود.
در صورت نیاز، پزشک میتواند ضایعات را با روشهایی مانند تراشیدن یا منجمد کردن (فریز کردن) از بین ببرد. درمانهای دارویی نیز ممکن است شامل اسید رتینوئیک یا کرم ایمیکویمود (imiquimod) باشند.
با این حال، بار دیگر تأکید میشود که مهمترین اقدام، درمان خود HIV است؛ زیرا با بهبود عملکرد سیستم ایمنی، مولوسکوم نیز معمولاً بهبود مییابد و برطرف میشود.
HIV/AIDS و تبخال
تبخال به دو نوع اصلی تقسیم میشود:
ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ (HSV-1) که بیشتر در اطراف دهان ایجاد میشود و معمولاً به صورت تبخال لب ظاهر میشود؛ و
ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۲ (HSV-2) که بیشتر در اطراف اندامهای تناسلی ایجاد میشود و به آن تبخال تناسلی (Genital herpes) نیز گفته میشود.
ویروس هرپس از طریق تماس نزدیک و مستقیم فردبهفرد، مانند بوسیدن یا رابطه جنسی، منتقل میشود. تبخال تناسلی یکی از بیماریهای منتقله از راه جنسی (STD) است.
برای تبخال درمان قطعی وجود ندارد. پس از ورود ویروس به بدن، ویروس در بدن باقی میماند و در سلولهای عصبی به حالت نهفته قرار میگیرد تا زمانی که عاملی باعث فعال شدن مجدد آن شود.
این دورههای فعال شدن مجدد که به آنها عود یا حمله (outbreak) گفته میشود، میتوانند با ایجاد زخمهای دردناک همراه باشند. این حملات را میتوان با استفاده از داروهای ضدویروس کنترل کرد.
زونا؛ ارتباط دردناک با HIV/AIDS
زونا (Shingles) که با نام هرپس زوستر (Herpes zoster) نیز شناخته میشود، عفونتی است که توسط ویروس آبلهمرغان ایجاد میشود.
این ویروس در سلولهای عصبی افرادی که قبلاً به آبلهمرغان مبتلا شدهاند، به صورت نهفته باقی میماند و ممکن است سالها بعد دوباره فعال شود و بیماری زونا را ایجاد کند.
علائم اولیه زونا ممکن است شامل:
- احساس گزگز
- خارش
- بیحسی
- درد تیرکشنده یا خنجری در پوست
باشد.
چند روز بعد، علائم دیگری معمولاً ظاهر میشوند، از جمله:
- نوار یا ناحیهای از برجستگیهای پوستی در یک طرف تنه یا صورت، بهطوریکه معمولاً فقط یک طرف بدن درگیر است
- تاولهای کوچک حاوی مایع
- بثورات پوستی قرمز
- درد که ممکن است چندین هفته ادامه پیدا کند
مانند بسیاری از بیماریهای ویروسی، زونا نیز درمان ریشهکنکنندهای ندارد؛ با این حال، معمولاً با گذشت زمان برطرف میشود و ممکن است به درمان خاصی نیاز نداشته باشد، مگر برای کنترل علائم.
پزشکان میتوانند برای کنترل عفونت و کاهش شدت و طول مدت بیماری، داروهای ضدویروس تجویز کنند. این داروها ممکن است در پیشگیری از نورالژی پس از هرپس (postherpetic neuralgia)، یعنی درد عصبی مداوم پس از برطرف شدن بثورات زونا، نیز مؤثر باشند.
برای کنترل درد، ممکن است داروهای مسکن بدون نسخه مانند ایبوپروفن، ناپروکسن یا استامینوفن، یا پچ موضعی لیدوکائین توصیه شود.
در صورت وجود درد شدید، پزشک ممکن است مسکنهای قویتری مانند کدئین یا اکسیکودون تجویز کند.
پسوریازیس و HIV/AIDS
پسوریازیس (Psoriasis) یک بیماری شایع پوستی است که باعث ایجاد لکهها یا پلاکهای ضخیم، صورتی تا قرمز و خارشدار میشود که با پوستههای نقرهایرنگ پوشیده شدهاند.
این بثورات معمولاً در پوست سر، آرنجها، زانوها و قسمت پایین کمر ایجاد میشوند و اغلب در دو طرف بدن و به شکل نسبتاً متقارن دیده میشوند. ناخنها نیز ممکن است درگیر شوند.
پسوریازیس درمان قطعی ندارد، اما درمان میتواند علائم و نشانههای بیماری را، حتی در موارد شدید، به میزان زیادی کاهش دهد.
درمانهای معمول شامل موارد زیر هستند:
- کرمهای استروئیدی
- مشتقات موضعی ویتامین D
- مهارکنندههای موضعی PDE4
- آگونیستهای موضعی گیرنده هیدروکربن آروماتیک (aryl hydrocarbon receptor)
- رتینوئیدهای موضعی
در موارد شدید ممکن است این درمانها همراه با نوردرمانی با اشعه فرابنفش (UV) استفاده شوند.
برای بیماری شدید، درمانهای مؤثر دیگری نیز به شکل قرص یا تزریق وجود دارند.
HIV/AIDS و درماتیت سبورهای
درماتیت سبورهای (Seborrheic dermatitis) نوعی التهاب پوستی است که در نواحی حاوی غدد چربی ایجاد میشود؛ بهویژه در سر و پوست صورت، قفسه سینه، قسمت فوقانی پشت و کشاله ران.
هنگامی که این غدد چربی بیش از حد چربی تولید میکنند، پوست ممکن است قرمز و پوستهپوسته شود.
درماتیت سبورهای درمان قطعی ندارد، اما میتوان آن را کنترل کرد.
برای درمان ممکن است از شامپوهای حاوی موادی مانند:
- قطران زغالسنگ (Coal tar)
- زینک پیریتیون
- سلنیوم سولفاید
استفاده شود.
سایر درمانها شامل داروهای ضدقارچ موضعی مانند کتوکونازول و کورتیکواستروئیدهای موضعی مانند کلوبتازول هستند.
در فرد مبتلا به HIV، با بهبود عملکرد سیستم ایمنی در اثر درمان HIV، درماتیت سبورهای نیز معمولاً بهبود پیدا میکند.




