آنچه در این مطلب خواهید خواند
در مراحل پیشرفته عفونت HIV، ممکن است کاهش توانایی‌های ذهنی و بدتر شدن مهارت‌های حرکتی ایجاد شود. هنگامی که ویروس سیستم عصبی را درگیر می‌کند، می‌تواند به مغز آسیب برساند و باعث ایجاد اختلالات عصبی شناختی مرتبط با HIV (HIV-associated neurocognitive disorders یا HAND) شود.
علائم HAND می‌توانند شامل دست‌کم دو مورد از موارد زیر باشند:
- کاهش دامنه توجه و تمرکز
- از دست دادن حافظه
- سردرد
- نوسانات خلقی
- افسردگی
- تحریک‌پذیری
- کاهش قدرت قضاوت و تصمیم‌گیری
- گیجی و سردرگمی
- کند شدن روند یادگیری
- اختلال در هماهنگی حرکات و تعادل
- ضعف در دست‌ها و پاها
سه نوع HAND
اختلال عصبی شناختی بدون علامت (Asymptomatic neurocognitive impairment):
آزمایش‌ها کاهش برخی توانایی‌های ذهنی را نشان می‌دهند، اما این تغییرات تأثیری بر زندگی روزمره فرد ندارند.
اختلال عصبی شناختی خفیف (Mild neurocognitive disorder):
تغییر قابل‌توجهی در توانایی فرد برای انجام فعالیت‌ها و وظایف روزمره ایجاد می‌شود.
زوال عقل مرتبط با HIV (HIV-associated dementia):
این شدیدترین شکل HAND است و می‌تواند توانایی فرد برای داشتن یک زندگی عادی و مستقل را به میزان زیادی محدود کند. در مراحل پیشرفته بیماری، ممکن است تشنج، روان‌پریشی و از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع نیز رخ دهد.
به دلیل استفاده گسترده از درمان ضدرتروویروسی (ART)، امروزه تمامی مراحل HAND در مقایسه با سال‌های گذشته بسیار کمتر دیده می‌شوند.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
تشخیص
علائم زوال عقل مرتبط با HIV شبیه علائم بسیاری از اختلالات دیگر است؛ بنابراین تشخیص آن ممکن است دشوار باشد. علاوه بر این، علائم می‌توانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند.
پزشک ممکن است برای ارزیابی بیمار از روش‌های مختلفی استفاده کند، از جمله:
- ارزیابی وضعیت ذهنی و شناختی
- آزمایش‌های آزمایشگاهی
- تصویربرداری از مغز
- نمونه‌گیری از مایع نخاعی (پونکسیون کمری)؛ یعنی تهیه نمونه‌ای از مایعی که اطراف نخاع قرار دارد
درمان
اگرچه برای این بیماری درمان قطعی وجود ندارد، مؤثرترین روش درمان زوال عقل مرتبط با HIV، درمان ضدرتروویروسی (ART) است. این درمان می‌تواند مقدار ویروس HIV را در خون و همچنین در مایعی که اطراف مغز و نخاع قرار دارد کاهش دهد.
برخی داروهای ART نسبت به برخی دیگر توانایی بیشتری برای عبور از سد خونی ـ مغزی دارند. با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا انتخاب داروهای ART صرفاً بر اساس توانایی بیشتر آنها برای عبور از این سد، به نتایج درمانی بهتر منجر می‌شود یا خیر.
درباره انتخاب مناسب‌ترین داروهای ART باید با پزشک خود مشورت کنید. پزشک ممکن است در کنار درمان ضدرتروویروسی، داروهای دیگری مانند ضدافسردگی‌ها، داروهای ضدروان‌پریشی یا داروهای محرک روانی (psychostimulants) را نیز برای کمک به هوشیاری و افزایش سطح فعالیت تجویز کند.
فرد مبتلا به زوال عقل مرتبط با HIV ممکن است برای به خاطر سپردن زمان مصرف داروها و رعایت منظم برنامه درمانی به کمک دیگران نیاز داشته باشد.
