آنچه در این مطلب خواهید خواند
HIV ویروسی است که باعث ابتلا به ایدز (AIDS) می‌شود. بیماری ناشی از HIV معمولاً در سه مرحله توصیف می‌شود: عفونت حاد HIV، عفونت مزمن HIV و ایدز.
با این حال، عبارت «عفونت مزمن HIV» فقط به مرحله دوم بیماری محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند به ماهیت کلی عفونت HIV نیز اشاره داشته باشد. در حال حاضر درمانی که ویروس HIV را به‌طور کامل از بدن ریشه‌کن کند وجود ندارد؛ بنابراین، از یک دیدگاه، عفونت HIV یک عفونت مزمن محسوب می‌شود، صرف‌نظر از اینکه فرد در کدام مرحله بیماری قرار داشته باشد.
بااین‌حال، تشخیص به‌موقع و شروع درمان در مراحل اولیه HIV می‌تواند احتمال رسیدن بیماری به مرحله سوم، یعنی ایدز، را که شدیدترین آسیب‌ها را ایجاد می‌کند، بسیار کاهش دهد. درمان همچنین به جلوگیری از انتقال ویروس به دیگران کمک می‌کند.
علائم عفونت مزمن HIV چیست؟
نخستین علائم احتمالی عفونت HIV ممکن است ۲ تا ۴ هفته پس از مواجهه با ویروس ظاهر شوند. ممکن است علائمی شبیه آنفلوآنزا مانند تب، سردرد و بثورات پوستی ایجاد شود. البته برخی افراد ممکن است در این مرحله هیچ علامتی نداشته باشند.
در مرحله نخست بیماری، یعنی عفونت حاد HIV، ویروس با سرعت بسیار زیادی تکثیر می‌شود و در سراسر بدن انتشار پیدا می‌کند. در این دوره، انتقال HIV به دیگران، به‌ویژه از طریق تماس جنسی یا استفاده مشترک از سرنگ در میان افرادی که مواد تزریقی مصرف می‌کنند، آسان‌تر است.
هم‌زمان، ویروس شروع به تخریب سلول‌های سیستم ایمنی می‌کند که در مبارزه با عفونت‌ها نقش دارند. این سلول‌ها را سلول‌های CD4 T یا به‌اختصار سلول‌های T می‌نامند.
پس از ورود بیماری به مرحله دوم، یعنی عفونت مزمن HIV، سرعت تکثیر ویروس بسیار کمتر می‌شود. حتی بدون درمان، بسیاری از افراد ممکن است به مدت ۱۰ سال یا بیشتر هیچ علامت مشخصی مرتبط با HIV نداشته باشند. به همین دلیل، پزشکان گاهی این مرحله را «عفونت HIV بدون علامت» یا «نهفتگی بالینی» (Clinical Latency) نیز می‌نامند.
بااین‌حال، در برخی افراد ممکن است عفونت‌ها یا علائمی مانند موارد زیر ایجاد شود:
- تورم غدد لنفاوی
- خستگی
- تب
- اسهال
- ذات‌الریه (پنومونی)
- زونا (هرپس زوستر)
- کاهش وزن
- عفونت قارچی دهان یا برفک دهانی
چه فرد علامت داشته باشد و چه نداشته باشد، HIV در صورت درمان نشدن همچنان به‌طور مداوم به سیستم ایمنی آسیب می‌زند. به‌تدریج میزان ویروس در خون افزایش پیدا می‌کند و تعداد سلول‌های CD4 کاهش می‌یابد تا در نهایت بیماری به شدیدترین مرحله خود، یعنی ایدز، برسد.
درمان در مراحل اولیه بیماری می‌تواند تأثیر بسیار مهمی بر سلامت فرد داشته باشد، به‌ویژه با استفاده از درمان ضدرتروویروسی (Antiretroviral Therapy یا ART).
اگر عفونت مزمن HIV درمان نشود چه اتفاقی می‌افتد؟
اگر عفونت مزمن HIV درمان نشود، احتمال پیشرفت بیماری به مرحله سوم و نهایی، یعنی ایدز، بسیار زیاد است. این روند معمولاً پس از ۱۰ سال یا بیشتر از عفونت مزمن رخ می‌دهد، هرچند در برخی افراد ممکن است زودتر اتفاق بیفتد.
در این مرحله، آسیب شدید به سیستم ایمنی باعث می‌شود بدن نتواند به‌خوبی با برخی عفونت‌ها و سرطان‌ها مقابله کند. این عفونت‌ها و سرطان‌ها که به آنها عفونت‌ها و بدخیمی‌های فرصت‌طلب گفته می‌شود، اغلب در افرادی ایجاد می‌شوند که سیستم ایمنی ضعیفی دارند.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
این وضعیت بسیار جدی است. افرادی که به ایدز مبتلا هستند و درمان دریافت نمی‌کنند، معمولاً حدود ۳ سال زنده می‌مانند. همچنین در مرحله ایدز احتمال بالا بودن بار ویروسی بیشتر است و در نتیجه احتمال انتقال ویروس به شریک جنسی نیز افزایش می‌یابد.
اگر عفونت مزمن HIV درمان شود چه اتفاقی می‌افتد؟
باید به خاطر داشت که در حال حاضر درمان قطعی و ریشه‌کن‌کننده برای HIV/AIDS وجود ندارد. پس از ورود ویروس به بدن، فرد برای کنترل اثرات بیماری به درمان نیاز خواهد داشت. بااین‌حال، درمان عفونت مزمن HIV بسیار مؤثر است، به‌خصوص اگر درمان در مراحل اولیه بیماری آغاز شود.
درمان معمولاً شامل درمان ضدرتروویروسی (ART) است. این درمان از ترکیبی از داروها استفاده می‌کند که تکثیر و تولید نسخه‌های جدید ویروس HIV را مهار می‌کنند. در نتیجه، بدن فرصت پیدا می‌کند تعداد سلول‌های CD4 را افزایش دهد و توانایی خود را برای مقابله با عفونت‌های فرصت‌طلب بهبود بخشد.
اگر درمان ضدرتروویروسی به‌درستی و منظم مصرف شود، می‌تواند بار ویروسی HIV را به حدی کاهش دهد که با آزمایش‌های خون موجود قابل شناسایی نباشد. این وضعیت علاوه بر بهبود سلامت فرد، احتمال انتقال ویروس به شریک جنسی را نیز به میزان بسیار زیادی کاهش می‌دهد. فردی که بار ویروسی او غیرقابل‌تشخیص است، احتمال بسیار ناچیزی برای انتقال HIV به شریک جنسی خود دارد.
رسیدن به بار ویروسی غیرقابل‌تشخیص هدف اصلی درمان ضدرتروویروسی است. حفظ این وضعیت می‌تواند به فرد و پزشکان او کمک کند تا بیماری ایدز را برای دهه‌ها تحت کنترل نگه دارند. در عمل، این وضعیت می‌تواند مرحله مزمن عفونت HIV را برای مدت بسیار طولانی، حتی تقریباً نامحدود، پایدار نگه دارد.
در واقع، بیشتر افراد مبتلا به HIV در ایالات متحده که درمان ضدرتروویروسی دریافت می‌کنند، هرگز به ایدز مبتلا نخواهند شد.
چگونه می‌توان فهمید که عفونت مزمن HIV به ایدز پیشرفت کرده است؟
پزشک می‌تواند با انجام آزمایش خون برای اندازه‌گیری تعداد سلول‌های CD4 در مورد مرحله بیماری تصمیم‌گیری کند.
تعداد CD4 کمتر از ۲۰۰ سلول در میلی‌متر مکعب (cells/mm³) به‌عنوان یکی از معیارهای تشخیصی ایدز در نظر گرفته می‌شود. همچنین وجود برخی عفونت‌های فرصت‌طلب خاص نیز می‌تواند برای تشخیص ایدز کافی باشد.
بااین‌حال، تعیین مرحله بیماری باید توسط پزشک انجام شود. به همین دلیل، اگر فرد مبتلا به HIV باشد، لازم است به‌طور منظم با تیم پزشکی خود درباره وضعیت سلامت عمومی و روند درمان در ارتباط باشد.
پیگیری‌های منظم پزشکی کمک می‌کنند درمان مناسب در زمان مناسب دریافت شود و خطر انتقال ویروس به شریک جنسی نیز به حداقل برسد.
عفونت مزمن HIV چه تأثیری بر سایر بیماری‌ها دارد؟
با افزایش طول عمر افراد مبتلا به HIV، پزشکان متوجه شده‌اند که عفونت مزمن HIV ممکن است خطر ابتلا به برخی بیماری‌های دیگر، از جمله بیماری‌های قلبی و سرطان‌ها، را افزایش دهد.
التهاب مزمن که همراه با عفونت HIV ایجاد می‌شود، در ایجاد این بیماری‌ها و برخی اختلالات دیگر نقش دارد.
