با وجود اینکه بیش از دهها میلیون نفر در دنیا به اگزما مبتلا هستند، هنوز نکات زیادی درباره این بیماری ناشناخته باقی مانده است. یکی از یافتههای مهم پژوهشهای جدید این است که اگزما بسیار پیچیدهتر از آن چیزی است که پیشتر تصور میشد.
این موضوع تا حدی به این دلیل است که اگزمای هر فرد منحصربهفرد است؛ موادی که برای یک فرد محرک هستند، ممکن است برای فرد دیگر مشکلی ایجاد نکنند. چالش دیگر، تعداد زیاد مواد شیمیایی رایجی است که هر روز با آنها در تماس هستیم؛ از هوایی که تنفس میکنیم گرفته تا شامپویی که استفاده میکنیم.
با شناسایی محرکهای بیشتر، فهرست مواد شیمیاییای که میتوانند اگزمای شدید را تشدید کنند، طولانیتر شده است. محدود کردن تماس با این مواد میتواند به کنترل بهتر علائمی مانند خارش، خشکی و ترکخوردگی پوست کمک کند.
کدام مواد شیمیایی محیط بیرون اگزما را تحریک میکنند؟
آلودگی هوا معمولاً بهعنوان تهدیدی برای ریهها در نظر گرفته میشود، اما مواد شیمیایی موجود در هوا میتوانند بر اگزما نیز تأثیر بگذارند. آلایندههای هوا شامل موارد زیر هستند:
- مونوکسید کربن
- ترکیبات آلی فرّار (VOCs)
- ترکیبات اکسید گوگرد و اکسید نیتروژن
- فلزات سمی
- آلایندههای رادیواکتیو
- ذرات معلق
ذرات معلق ترکیبی از مواد سمی مختلف هستند، از جمله:
- هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهای (PAHs)
- دود حاصل از دخانیات و سایر مواد
- فلزات و ترکیبات شیمیایی دیگر
هنگامی که این آلایندهها با سایر عناصر موجود در جو ترکیب میشوند، گروه دیگری از آلایندهها شکل میگیرند، از جمله:
- اوزون در سطح زمین
- دیاکسید نیتروژن
- اسید سولفوریک
- مهدود (اسموگ)
در یک مطالعه مشخص شد که با بالا رفتن سطح اوزون به مدت یک هفته، مراجعات پزشکی به دلیل اگزما افزایش مییابد.
فلزات سنگین مانند کادمیوم، سرب و جیوه که در آلودگی هوا یافت میشوند، اغلب از رنگها، دود سیگار و گازهای خروجی وسایل نقلیه ناشی میشوند. مواد شیمیایی آزادشده از دود تنباکو از عوامل خطر اگزما هستند و میتوانند آن را تشدید کنند. سایر انواع دود، مانند دود ناشی از آتشسوزیهای جنگلی نیز اثر مشابهی دارند. تحقیقات نشان دادهاند که مواد شیمیایی موجود در دود آتشسوزیها میتوانند باعث شعلهور شدن اگزما شوند.
چه باید کرد؟
در روزهایی که سطح آلودگی هوا، مهدود یا اوزون بالا است، زمان حضور در فضای باز را محدود کنید. این اطلاعات معمولاً در برنامههای هواشناسی یا منابع آنلاین در دسترس است. هنگام ورزش در فضای باز نیز سعی کنید از مسیرهایی که در معرض گازهای خروجی خودروها هستند، دوری کنید.
کدام مواد شیمیایی داخل منزل اگزما را تحریک میکنند؟
بسیاری از مواد شیمیایی محرک میتوانند وارد فضای خانه شوند. این مواد در موارد زیر یافت میشوند:
- منسوجات مانند پردهها، لباسها و فرشها
- لوازم خانگی
- رنگ دیوار و کاغذ دیواری
- مصالح ساختمانی
- تربانتین، حلالها و چسبها
این مواد میتوانند ترکیبات آلی فرّار (VOCs) آزاد کرده و به آلودگی هوای داخل خانه بیفزایند. رنگها، لاکها، چسبها و مواد شوینده معمولاً حاوی مقادیر بالایی از VOCها هستند. برخی از VOCهایی که باید از آنها اجتناب کرد عبارتاند از:
- بنزن
- اتیلن گلیکول
- فرمالدهید
- متیلن کلراید
- تتراکلرواتیلن
- تولوئن
حتی تماس کوتاهمدت با این مواد—بهویژه در کودکان—میتواند علائم ایجاد کند. این مواد باعث افزایش از دست رفتن آب از پوست شده و در نتیجه پوست خشکتر و خارشدارتر میشود.
چه باید کرد؟
پیش از خرید رنگ یا سایر محصولات، وجود VOCها را بررسی کنید. برچسب محصول یا برگه اطلاعات ایمنی مواد (MSDS) را در وبسایت تولیدکننده مطالعه کنید. عبارت «کمVOC» ممکن است در شرکتهای مختلف معانی متفاوتی داشته باشد. استفاده از منابع معتبر مانند greenseal.org میتواند به یافتن محصولات با VOC واقعاً پایین کمک کند.
مواد شیمیایی محل کار که اگزما را تحریک میکنند
اگر شغل شما مستلزم «کار مرطوب» باشد—یعنی تماس مداوم دستها با مواد محرک یا آلرژنها—کنترل اگزما دشوارتر میشود. نمونههایی از این مشاغل شامل کارگران ساختمانی، ظرفشویها و آرایشگران هستند.
مواد شیمیایی رایج در این محیطها عبارتاند از:
- اسیدها
- شویندهها و ضدعفونیکنندهها
- بنزین و سایر سوختها
- چسبها
- رنگ مو و محلولهای شیمیایی
- رنگها، لاکها و مواد پوششی
- حلالها
تماس شغلی با فلزات سنگین مانند مس نیز میتواند مشکلساز باشد. ترکیبات مس در افراد مختلف اثرات متفاوتی دارند. کادمیوم و سرب سمی هستند و بهتدریج در بدن تجمع مییابند. این امر میتواند باعث تغییر در سیستم ایمنی شده و اگزما و آسم را تحریک کند. تماس مادر باردار با کادمیوم، یکی از عوامل خطر اگزما در نوزاد محسوب میشود.
چه باید کرد؟
با پزشک خود درباره بهترین روشهای محافظتی برای دستها و ریهها مشورت کنید. اگر بهطور مداوم در معرض مواد شیمیایی محرک هستید، از کارفرمای خود برگه اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی (SDS) را درخواست کنید. این اطلاعات، همراه با آزمایشهای تشخیصی، میتواند به شما و پزشکتان کمک کند تا مواد پرخطر را شناسایی و از آنها اجتناب کنید.
مواد شیمیایی موجود در محصولات روزمره که اگزما را تحریک میکنند
صابونها، شویندههای لباس، محصولات مراقبت از پوست و مو و حتی بطریهای آب میتوانند حاوی موادی باشند که سوزش، خارش و قرمزی اگزمای شدید را تشدید میکنند. بیشتر این مواد هنگام تماس مستقیم با پوست یا پوست سر باعث واکنش میشوند.
شایعترین عوامل محرک در لوازم آرایشی و محصولات مراقبت از پوست و مو شامل موارد زیر است:
- مواد معطر، از جمله بالزام پرو و آلدئید سینامیک
- اوره و رتینوئیدها در بسیاری از کرمهای ضدپیری
- پروپیلن گلیکول (مرطوبکننده)
- کوکامیدوپروپیل بتائین (عامل کفکننده)
- الکل/اتانول که پوست خشک را خشکتر میکند
- پارافنیلندیآمین و سایر ترکیبات فعال در محصولات مو، ناخن و تتوهای موقت
رنگها نیز میتوانند علائم را تحریک کنند، بهویژه:
- زرد شماره ۱۱ (D&C)
- آبی شماره ۱ (FD&C)
- زرد شماره ۵ (FD&C یا تارترازین)
نگهدارندهها نیز از عوامل مهم هستند، از جمله:
- پارابنها
- ایزوتیازولینونها
- فرمالدهید و آزادکنندههای فرمالدهید (مانند کواترنیوم-۱۵، دیازولیدینیل اوره، DMDM هیدانتوئین)
- متیلدیبرومو گلوتارونیتریل و تیومرسال
یکی از نگهدارندههای نگرانکننده، Kathon CG است که ترکیبی از متیلکلروایزوتیازولینون و متیلیزوتیازولینون میباشد و در بسیاری از لوازم آرایشی، پاککنندههای خانگی و رنگها استفاده میشود.
بسیاری از شویندههای خانگی حاوی مواد شیمیایی و نگهدارندههایی هستند که میتوانند اگزمای شدید را بدتر کنند. شویندههای لباس و نرمکنندهها ممکن است باقیماندهای تحریککننده روی لباس و ملحفه باقی بگذارند. حتی استفاده از استخرهایی که با کلر ضدعفونی میشوند، بهویژه در دوره شعلهور شدن اگزما، میتواند مشکلساز باشد.
نیکل یکی از شایعترین فلزاتی است که با تماس پوستی باعث ایجاد یا تشدید اگزما میشود. نیکل در موارد زیر یافت میشود:
- زیورآلات بدلی
- دکمهها و زیپهای لباس
- کلیدها
- ظروف آشپزخانه
فتالاتها و بیسفنول A که در بسیاری از پلاستیکها وجود دارند، علاوه بر اختلال در سیستم غدد درونریز، با علائم اگزما نیز مرتبط هستند. استایرن—مادهای نفتپایه برای تولید یونولیت—در ظروف یکبارمصرف، بستهبندیها، پلاستیکها، رزینها و مصالح ساختمانی مانند فایبرگلاس یافت میشود.
توصیههای کاربردی
- برچسب محصولات مراقبت شخصی را با دقت بخوانید؛ «کاملاً طبیعی» بودن بهتنهایی کافی نیست، زیرا برخی ترکیبات گیاهی نیز محرک هستند.
- روغنهای اسانسی، حتی روغن درخت چای، و همچنین لانولین (چربی پشم گوسفند) میتوانند پوست را تحریک کنند.
- درباره انجام تست پچ (Patch Test) با پزشک خود مشورت کنید تا مواد محرک شخصی شما مشخص شود.
- لباسهای نو را پیش از پوشیدن بشویید تا فرمالدهید و سایر مواد تحریککننده حذف شوند.
- از شویندههای مایع بدون عطر و رنگ استفاده کنید و در صورت امکان، آبکشی اضافی انجام دهید.
- برای نظافت منزل، از روشهای ساده مانند سرکه سفید برای شیشه و جوششیرین برای سرویس بهداشتی و آشپزخانه استفاده کنید.
- هنگام شنا، اگر در فاز فعال بیماری نیستید، پیش از ورود به استخر از مرطوبکننده یا وازلین استفاده کنید و بلافاصله پس از خروج، دوش ولرم گرفته و روی پوست مرطوب مرطوبکننده بزنید.
- زیورآلات و وسایل خانگی بدون نیکل و لباسهایی با دکمه و زیپ پلاستیکی یا روکشدار انتخاب کنید.
