HIV چگونه بر استخوان‌های شما تأثیر می‌گذارد؟

ارتباط HIV با مشکلات استخوانی

با افزایش سن، استخوان‌های شما به‌تدریج ضعیف‌تر می‌شوند. این مسئله ممکن است در افرادی که به ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) مبتلا هستند، اهمیت بیشتری داشته باشد. خود ویروس HIV که عامل ایجاد ایدز است، ممکن است استخوان‌ها را مستعد شکستگی کند. همچنین بعضی از داروهای مورد استفاده برای درمان HIV می‌توانند احتمال کاهش توده استخوانی را افزایش دهند.

استخوان بافتی کاملاً جامد و بی‌حرکت نیست؛ بلکه یک بافت زنده است که عمدتاً از یک ساختار شبکه‌ای شبیه لانه زنبوری تشکیل شده و درون آن بافت و مایعات وجود دارد. با افزایش سن، سرعت ساخت استخوان جدید در بدن ممکن است به اندازه‌ای نباشد که بتواند استخوان‌های قدیمی را به‌طور کامل جایگزین کند.

در طول زمان، این روند می‌تواند باعث شکننده‌تر شدن استخوان‌ها شود. اگر مقدار زیادی از توده یا تراکم استخوانی خود را از دست بدهید، پزشک ممکن است تشخیص پوکی استخوان (استئوپوروز) را مطرح کند. کاهش خفیف‌تر تراکم استخوان استئوپنی (Osteopenia) نامیده می‌شود.

بررسی‌های انجام‌شده در افراد مبتلا به HIV نشان داده‌اند که شیوع پوکی استخوان حدود ۶٫۶ درصد است که تقریباً دو برابر میزان آن در جمعیت عمومی است. همچنین افراد مبتلا به HIV دست‌کم دو برابر بیشتر از افراد بدون HIV در معرض شکستگی استخوان قرار دارند. عوامل مختلفی می‌توانند در افزایش خطر کاهش تراکم استخوان و شکستگی نقش داشته باشند، از جمله:

افراد مبتلا به HIV بیشتر در معرض عوامل خطر کاهش توده استخوانی قرار دارند.
این عوامل شامل سیگار کشیدن، مصرف الکل، استفاده از داروهای مخدر اوپیوئیدی، پایین بودن سطح تستوسترون و دریافت ناکافی کلسیم و ویتامین D است.

خود ویروس HIV نیز ممکن است در این فرایند نقش داشته باشد.
برخی مطالعات ارتباطی میان HIV و کاهش توده استخوانی نشان داده‌اند. همچنین مشکلاتی مانند شکستگی استخوان ممکن است در مراحل شدیدتر بیماری HIV شایع‌تر باشند.

برخی داروهای ضد HIV ممکن است استخوان‌ها را ضعیف کنند.
در مطالعات، مصرف داروی تنوفوویر دیزوپروکسیل فومارات (Tenofovir disoproxil fumarate) با کاهش توده استخوانی مرتبط دانسته شده است. همچنین گروهی از داروهای ضد HIV به نام مهارکننده‌های پروتئاز (Protease inhibitors) نیز در این زمینه مورد بررسی قرار گرفته‌اند، هرچند میزان خطر استخوانی ناشی از آن‌ها هنوز به‌طور کامل مشخص نیست.

افراد مبتلا به HIV نیز در حال پیرتر شدن هستند.
به لطف داروهای مؤثر متعدد، تقریباً نیمی از آمریکایی‌های مبتلا به HIV، ۵۰ ساله یا بالاتر هستند. حتی در صورت نداشتن HIV، از حدود دهه ۴۰ یا ۵۰ زندگی، کاهش توده استخوانی در بسیاری از افراد آغاز می‌شود. در زنان، کاهش توده استخوانی در چند سال نخست پس از یائسگی با سرعت بیشتری اتفاق می‌افتد.

پیشگیری

پوکی استخوان را اغلب «بیماری خاموش» می‌نامند، زیرا ممکن است فرد تا زمانی که دچار شکستگی لگن یا مچ دست نشود، متوجه وجود آن نشود. همچنین پوکی استخوان در بسیاری از موارد زمینه خانوادگی دارد.

با این حال، می‌توانید اقداماتی برای محافظت بهتر از استخوان‌های خود انجام دهید:

• اگر سیگار می‌کشید، آن را ترک کنید.
• الکل را به میزان متعادل مصرف کنید یا اصلاً مصرف نکنید.
• فعال بمانید و ورزش کنید. فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی و تمرینات مقاومتی و وزنه‌برداری می‌توانند به تقویت استخوان‌ها کمک کنند.
• مواد غذایی سرشار از کلسیم یا ویتامین D مصرف کنید؛ از جمله ماست، مغزها، توفو، بروکلی، زرده تخم‌مرغ و پنیر.

از پزشک خود بپرسید که آیا مصرف مکمل‌های کلسیم یا ویتامین D برای شما مناسب است یا خیر.

غربالگری و درمان

معمولاً انجام آزمایش سنجش تراکم مواد معدنی استخوان (Bone Mineral Density یا BMD) برای افراد مبتلا به HIV توصیه می‌شود؛ در زنان از زمان یائسگی و در مردان پس از ۵۰ سالگی. این آزمایش استحکام استخوان‌های شما را با وضعیت استخوان در افراد جوان و سالم مقایسه می‌کند. نتیجه آزمایش مشخص می‌کند که آیا فرد دچار پوکی استخوان یا استئوپنی است یا خیر.

به‌طور کلی، درمان پوکی استخوان در افراد مبتلا به HIV تفاوت زیادی با درمان آن در سایر افراد ندارد. پزشک ممکن است اصلاح سبک زندگی و برطرف کردن هرگونه کمبود ویتامین D را توصیه کند. در صورت وجود استئوپنی، احتمال دارد علاوه بر ویتامین D، مصرف مکمل کلسیم نیز توصیه شود.

اگر پوکی استخوان داشته باشید، پزشک ممکن است داروهایی از گروه بیس‌فسفونات‌ها (Bisphosphonates) تجویز کند که می‌توانند روند بیشتری از کاهش توده استخوانی را متوقف یا کند کنند. زنانی که قصد بارداری دارند نباید از این داروها استفاده کنند. در بیشتر افراد، مصرف بیس‌فسفونات‌ها بیش از ۵ سال ادامه پیدا نمی‌کند، زیرا مصرف طولانی‌مدت آن‌ها می‌تواند با عوارض همراه باشد.