آنچه در این مطلب خواهید خواند
- علائم HIV چیست؟
- علائم HIV چه مدت پس از ابتلا ظاهر میشوند؟
- مرحله اول: علائم اولیه HIV
علائم HIV چیست؟
عفونت HIV معمولاً در سه مرحله پیشرفت میکند. اگر این عفونت درمان نشود، بهمرور زمان شدت پیدا میکند و در نهایت میتواند سیستم ایمنی بدن را بهشدت تضعیف کند. علائمی که فرد تجربه میکند، به مرحله بیماری بستگی دارد.
علائم HIV ممکن است بسیار شبیه علائم سایر بیماریهای ویروسی باشد. همچنین علائم این عفونت در افراد مختلف میتواند متفاوت باشد و به عواملی مانند مدت زمانی که از ابتلا گذشته است و وضعیت کلی بدن بستگی دارد.
معمولاً اولین علامت HIV چیست؟
تنها راه مطمئن برای تشخیص HIV، انجام آزمایش است. اگرچه این ویروس میتواند علائمی ایجاد کند، اما نمیتوان تنها بر اساس علائم، وجود عفونت را تشخیص داد. حتی برخی افراد ممکن است اصلاً هیچ علامتی نداشته باشند. بنابراین، اگر فکر میکنید در معرض HIV قرار گرفتهاید، حتی در صورت نداشتن علائم، انجام آزمایش اهمیت دارد.
نباید صرفاً بر اساس علائمی که دارید یا ندارید، درباره ابتلا به HIV قضاوت کنید. حتی اگر علائمی مرتبط با HIV داشته باشید، تشخیص آن تنها از روی علائم دشوار است؛ زیرا علائم اولیه HIV بسیار شبیه آنفلوآنزا و بسیاری از عفونتهای دیگر هستند.
علائم HIV چه مدت پس از ابتلا ظاهر میشوند؟
برخی افراد حدود ۱ تا ۴ هفته پس از ابتلا به HIV علائمی شبیه آنفلوآنزا پیدا میکنند. این علائم معمولاً فقط یک تا دو هفته ادامه دارند. این مرحله، عفونت حاد یا اولیه HIV نامیده میشود.
پس از آن، ممکن است فرد ۱۰ سال یا حتی بیشتر هیچ علامت واضحی نداشته باشد. این دوره را عفونت بدون علامت یا عفونت مزمن HIV مینامند. با وجود اینکه فرد احساس سلامت میکند، ویروس همچنان در بدن فعال است و در صورت درماننشدن میتواند به دیگران منتقل شود.
زمانی که HIV به سیستم ایمنی آسیب جدی وارد میکند، بدن در برابر بیماریهایی که معمولاً در افراد سالم بهخوبی کنترل میشوند، آسیبپذیرتر میشود. در این مرحله، فرد ممکن است به بیماریها و عفونتهایی مبتلا شود که به آنها عفونتهای فرصتطلب گفته میشود. بنابراین برخی علائم این مرحله مستقیماً ناشی از خود HIV نیستند، بلکه به دلیل عفونتها و بیماریهایی ایجاد میشوند که در شرایط ضعف سیستم ایمنی، احتمال بروز آنها بیشتر است.
مرحله اول: علائم اولیه HIV
معمولاً بلافاصله پس از آلوده شدن به HIV متوجه عفونت نمیشوید، اما ممکن است طی چند هفته پس از ورود ویروس به بدن، علائم ظاهر شوند. در این زمان، سیستم ایمنی بدن در تلاش است با ویروس مقابله کند. این وضعیت سندرم رتروویروسی حاد یا عفونت اولیه HIV نام دارد.
این علائم ممکن است در همان هفتههای ابتدایی ظاهر شوند؛ یعنی زمانی که بدن در حال واکنش به ویروس است. علائم حاد معمولاً پس از یک هفته تا یک ماه برطرف میشوند.
علائم شبیه آنفلوآنزا
علائم اولیه HIV شبیه بسیاری از بیماریهای ویروسی دیگر هستند و اغلب با آنفلوآنزا مقایسه میشوند. این علائم معمولاً یک تا دو هفته ادامه دارند و سپس برطرف میشوند.
علائم اولیه HIV میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- سردرد
- خستگی
- درد عضلات یا مفاصل
- گلودرد
- تورم غدد لنفاوی
- بثورات پوستی قرمز که معمولاً خارش ندارند و بیشتر روی تنه ظاهر میشوند
- تب
- زخم یا زخمهای دردناک در دهان، مری، مقعد یا ناحیه تناسلی
- کاهش وزن
خستگی در HIV
خستگی شدید میتواند یکی از علائم HIV باشد. در مرحله حاد، خود ویروس ممکن است باعث احساس خستگی شود. در مراحل بعدی نیز خستگی میتواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله:
- افسردگی، اضطراب و استرس
- خواب ناکافی
- مصرف نکردن منظم داروهای HIV یا فراموش کردن دوزها
- مصرف داروهای دیگری که باعث خستگی میشوند
- کمخونی
- ابتلا به عفونتهای دیگر در شرایط ضعف سیستم ایمنی
- تغییرات هورمونی
- درد
اگر HIV دارید یا فکر میکنید ممکن است به HIV مبتلا شده باشید و دچار خستگی هستید، موضوع را با پزشک در میان بگذارید. مهم است علت خستگی مشخص شود تا بتوان برای آن درمان مناسب انجام داد.
بثورات پوستی در HIV
بثورات پوستی ممکن است در افراد مبتلا به HIV ایجاد شوند. در مراحل اولیه، خود HIV میتواند باعث ایجاد این بثورات شود، اما عوامل دیگری نیز ممکن است در بروز آنها نقش داشته باشند، از جمله:
- سایر ویروسها یا عفونتها
- داروهایی که برای درمان HIV مصرف میشوند
- داروهایی که برای بیماریهای دیگر مصرف میشوند
ابتلا به HIV میتواند سیستم ایمنی را تضعیف کند و در نتیجه احتمال ابتلا به بیماریها و عفونتهای دیگر را افزایش دهد؛ این بیماریها نیز ممکن است باعث ایجاد بثورات پوستی شوند.
اگر بثورات پوستی به دلیل دارو ایجاد شده باشند، ممکن است لازم باشد پزشک بررسی کند که آیا تغییر دارو ضروری است یا خیر.
در بیشتر موارد، بثورات پوستی خطرناک نیستند. با این حال، برخی بثورات ناشی از داروهای HIV میتوانند بسیار جدی و حتی تهدیدکننده زندگی باشند. بعضی از داروهای HIV ممکن است واکنش حساسیتی شدیدی به نام سندرم استیونز–جانسون ایجاد کنند.
علائم این وضعیت میتواند شامل موارد زیر باشد:
- علائم شبیه آنفلوآنزا
- بثورات پوستی
- تاولهای دردناک که ممکن است گسترش پیدا کنند
در صورت بروز بثورات پوستی هنگام مصرف داروهای HIV، باید پزشک را در جریان قرار دهید.
علائم دهان و HIV
HIV ممکن است از همان مراحل اولیه بر دهان و حفره دهانی تأثیر بگذارد. بسیاری از افراد مبتلا به HIV ممکن است علائمی در دهان داشته باشند.
برخی از علائم دهانی مرتبط با HIV عبارتاند از:
- خشکی دهان
- برفک دهانی
- بیماریهای لثه
- آفت یا زخمهای دهانی
- زگیل
- ضایعات سفیدرنگ در کنارههای زبان
- تبخال یا تبخال دهانی
چه زمانی برای علائم عفونت حاد HIV باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر چنین علائمی دارید و احتمال میدهید در ۲ تا ۶ هفته گذشته در معرض HIV قرار گرفته باشید، باید به پزشک مراجعه کرده و آزمایش HIV انجام دهید. حتی اگر هیچ علامتی ندارید، ولی فکر میکنید ممکن است در معرض ویروس قرار گرفته باشید، انجام آزمایش ضروری است.
تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد. در این مرحله، مقدار HIV در خون و برخی مایعات بدن معمولاً بسیار زیاد است و بنابراین احتمال انتقال ویروس بیشتر است. همچنین شروع هرچه سریعتر درمان میتواند به حفظ عملکرد سیستم ایمنی و کاهش علائم کمک کند.
ترکیبی از داروها که درمان ضدرتروویروسی (ART) نام دارد، میتواند تکثیر HIV را مهار کند، از سیستم ایمنی محافظت کند و خطر انتقال ویروس به دیگران را بهشدت کاهش دهد. با مصرف منظم داروها و رعایت توصیههای سلامت، بسیاری از افراد میتوانند برای مدت طولانی بدون پیشرفت بیماری به زندگی سالم ادامه دهند.
مرحله دوم: HIV بدون علائم یا علائم بسیار کم
پس از اینکه سیستم ایمنی در برابر HIV قادر به کنترل کامل ویروس نیست، علائم شبیه آنفلوآنزا معمولاً از بین میروند. با این حال، در داخل بدن همچنان تغییرات مهمی در حال رخ دادن است. پزشکان این مرحله را دوره بدون علامت یا عفونت مزمن HIV مینامند.
HIV و سیستم ایمنی بدن
در بدن، سلولهایی به نام سلولهای T کمکی CD4 نقش مهمی در هماهنگ کردن پاسخ سیستم ایمنی دارند.
در صورت درمان نشدن HIV، ویروس بهمرور این سلولها را کاهش میدهد و باعث تضعیف سیستم ایمنی میشود. پزشک میتواند تعداد سلولهای CD4 را با آزمایش خون بررسی کند.
بدون درمان، تعداد سلولهای CD4 کاهش پیدا میکند و احتمال ابتلا به عفونتهای مختلف افزایش مییابد.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعهای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
دوره بدون علامت HIV
بیشتر افراد در این مرحله علائم قابل مشاهده یا احساسشدنی ندارند. ممکن است فرد حتی از ابتلای خود به HIV آگاه نباشد و در صورت درماننشدن، ویروس را به دیگران منتقل کند.
افرادی که درمان ضدرتروویروسی را بهطور منظم دریافت میکنند، ممکن است سالها یا حتی چندین دهه در وضعیت کنترلشده باقی بمانند. در افرادی که درمان مؤثر دریافت میکنند و مقدار ویروس در خون به سطح غیرقابلتشخیص میرسد، خطر انتقال جنسی HIV بسیار پایین است.
مرحله سوم: علائم ایدز
ایدز (AIDS) مخفف «سندروم نقص ایمنی اکتسابی» است و پیشرفتهترین مرحله عفونت HIV محسوب میشود.
این مرحله معمولاً زمانی رخ میدهد که تعداد سلولهای CD4 به کمتر از ۲۰۰ سلول در هر میلیمتر مکعب خون برسد یا فرد به برخی عفونتها و بیماریهای مشخص مبتلا شود که به آنها بیماریهای تعریفکننده ایدز گفته میشود.
در این شرایط، سیستم ایمنی بهشدت آسیب دیده است و فرد ممکن است به عفونتهای فرصتطلب مبتلا شود؛ یعنی عفونتهایی که در افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف با احتمال بیشتری رخ میدهند و معمولاً شدیدتر هستند.
برای مثال، سارکوم کاپوزی، که نوعی سرطان پوستی است، و پنومونی پنوموسیستیس، که نوعی عفونت ریوی است، از بیماریهای شناختهشده مرتبط با ایدز محسوب میشوند.
اگر فرد در مراحل قبلی متوجه ابتلا به HIV نشده باشد، ممکن است زمانی به بیماری خود پی ببرد که برخی از علائم زیر ظاهر شوند:
- خستگی مداوم و شدید
- تورم غدد لنفاوی در گردن یا کشاله ران
- تب مداوم که بیش از ۱۰ روز طول بکشد
- تعریق شبانه
- کاهش وزن بدون علت مشخص
- لکههای ارغوانی یا بنفش روی پوست که از بین نمیروند
- تنگی نفس
- اسهال شدید و طولانیمدت
- عفونتهای قارچی در دهان، گلو یا واژن
- کبودی یا خونریزی بدون علت مشخص
- علائم عصبی مانند اختلال حافظه، گیجی، مشکلات تعادل، تغییرات رفتاری، تشنج و تغییرات بینایی
در صورت درمان نشدن، افراد مبتلا به ایدز ممکن است بهطور متوسط حدود ۳ سال زنده بمانند و در صورت بروز یک عفونت شدید دیگر، این مدت میتواند کمتر شود.
با این حال، حتی در این مرحله نیز HIV قابل درمان و کنترل است. شروع درمان ضدرتروویروسی، مصرف منظم داروها، پیروی از توصیههای پزشک و رعایت اصول مراقبت از سلامت میتواند به افزایش طول عمر و بهبود وضعیت فرد کمک کند.
برای HIV در حال حاضر درمانی که ویروس را بهطور کامل از بدن ریشهکن کند وجود ندارد. با این حال، بیشتر افرادی که از ابتلای خود آگاه میشوند و درمان مناسب دریافت میکنند، هرگز به مرحله ایدز نمیرسند. داروهای ضدرتروویروسی میتوانند تکثیر ویروس را مهار کرده و از آسیب بیشتر به سیستم ایمنی جلوگیری کنند.
به همین دلیل، اگر احتمال میدهید در معرض HIV قرار گرفتهاید، انجام آزمایش اهمیت زیادی دارد؛ حتی اگر هیچ علامتی نداشته باشید.
HIV و عوارض جانبی داروهای درمانی
در افرادی که برای HIV تحت درمان هستند، برخی علائمی که تجربه میکنند ممکن است ناشی از خود بیماری نباشد، بلکه به داروهای مصرفی مربوط باشد.
داروهای HIV به کنترل ویروس و حفظ سلامت فرد کمک میکنند و با کاهش بار ویروسی میتوانند خطر انتقال ویروس به دیگران را نیز بسیار کاهش دهند، اما مانند هر دارویی ممکن است عوارض جانبی ایجاد کنند.
نوع و شدت عوارض جانبی به داروی مورد استفاده بستگی دارد. برخی عوارض ممکن است پس از چند روز یا چند هفته کاهش پیدا کنند، از جمله:
- تهوع
- خستگی
- اختلالات خواب
برخی عوارض نیز ممکن است دیرتر ظاهر شوند. برای مثال، بعضی از داروهای HIV میتوانند احتمال افزایش سطح کلسترول خون را بیشتر کنند.
اگر برای HIV یا بیماری دیگری دارو مصرف میکنید، درباره عوارض احتمالی داروها با پزشک خود صحبت کنید.
نکات مهم درباره علائم HIV
در مراحل اولیه، علائم HIV ممکن است بسیار شبیه سایر بیماریهای ویروسی باشند. از طرف دیگر، بعضی از افراد ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند.
علائم شدیدتر معمولاً زمانی ظاهر میشوند که سیستم ایمنی در اثر HIV درماننشده آسیب قابلتوجهی دیده باشد.
همچنین در افرادی که تحت درمان هستند، بروز یک علامت لزوماً به معنای پیشرفت HIV نیست و ممکن است علت دیگری، از جمله عوارض دارویی یا یک بیماری دیگر، داشته باشد. بنابراین برای مشخص شدن علت علائم، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
پرسشهای متداول درباره علائم HIV
فرد ممکن است چه مدت به HIV مبتلا باشد بدون اینکه متوجه شود؟
در مراحل اولیه، HIV ممکن است علائمی ایجاد کند، اما این علائم معمولاً شبیه بسیاری از بیماریهای ویروسی دیگر هستند و اغلب پس از حدود یک هفته تا یک ماه برطرف میشوند.
علائم مراحل پیشرفته HIV ممکن است سالها بعد ظاهر شوند. بنابراین ممکن است فرد برای مدت طولانی از ابتلای خود آگاه نباشد.
تنها راه مطمئن برای تشخیص HIV، انجام آزمایش است.
چگونه میتوان فهمید فردی به HIV مبتلا است؟
از روی ظاهر یا علائم فرد نمیتوان با اطمینان تشخیص داد که او به HIV مبتلا است یا خیر. آزمایش HIV تنها راه تشخیص است.
اگر نگران احتمال مواجهه با HIV هستید، باید برای انجام آزمایش و دریافت مشاوره پزشکی اقدام کنید. رعایت روشهای پیشگیری مانند استفاده صحیح از کاندوم و در صورت مناسب بودن شرایط، استفاده از پیشگیری پیش از مواجهه (PrEP) میتواند خطر ابتلا را کاهش دهد.
HIV چه احساسی در فرد ایجاد میکند؟
افراد مبتلا به HIV ممکن است احساسات و علائم بسیار متفاوتی داشته باشند. بسیاری از علائم HIV شبیه علائم بیماریهای دیگر هستند؛ بنابراین نمیتوان تنها بر اساس احساس فرد یا وجود چند علامت، تشخیص داد که او به HIV مبتلا شده است یا خیر.
آیا HIV در مراحل اولیه قابل درمان است؟
در حال حاضر درمانی برای حذف کامل HIV از بدن وجود ندارد، اما میتوان با شروع زودهنگام درمان، تکثیر ویروس را بهشدت کنترل کرد و از آسیب به سیستم ایمنی جلوگیری کرد.
درمان ضدرتروویروسی (ART) میتواند مقدار ویروس در بدن را تا سطح غیرقابلتشخیص کاهش دهد. در افرادی که درمان را طبق تجویز پزشک و بهطور منظم ادامه میدهند، این موضوع میتواند خطر انتقال جنسی HIV را نیز بهشدت کاهش دهد.
بنابراین اگر احتمال میدهید در معرض HIV قرار گرفتهاید، منتظر ظاهر شدن علائم نمانید و برای انجام آزمایش اقدام کنید.
