آنچه در این مطلب خواهید خواند
اگر نوشیدن یک لیوان شیر یا خوردن یک تکه پیتزا باعث تورم لب‌ها، کهیر یا بروز علائم قابل‌توجه دیگری شود، ممکن است به کازئین، یکی از پروتئین‌های موجود در شیر، آلرژی داشته باشید. پروتئین دیگری در شیر که با آلرژی غذایی ارتباط دارد، وی (آب‌پنیر) است. برخی افراد به هر دو پروتئین کازئین و وی آلرژی دارند.
بیشتر افرادی که به شیر آلرژی دارند، در دوران شیرخوارگی دچار علائم می‌شوند و با افزایش سن، این علائم در آنها برطرف می‌شود. بااین‌حال، در برخی افراد علائم از بین نمی‌روند و آلرژی تا بزرگسالی ادامه پیدا می‌کند. ایجاد آلرژی به پروتئین‌های شیر در سنین بالاتر پدیده‌ای غیرمعمول است.
در مقابل، شیوع عدم تحمل لاکتوز معمولاً با افزایش سن بیشتر می‌شود. علائم آن شامل نفخ، درد، تجمع گاز، اسهال یا رفلاکس معده به مری است. عدم تحمل لاکتوز آلرژی نیست، بلکه نوعی عدم تحمل غذایی است که در آن فرد نمی‌تواند لاکتوز، یعنی قند موجود در شیر، را هضم کند. عدم تحمل لاکتوز ناراحت‌کننده است، اما تهدیدکننده حیات نیست. در مقابل، یادگیری روش‌های شناسایی و اجتناب از مواد حساسیت‌زای احتمالی اهمیت زیادی دارد.
علت و علائم آلرژی به شیر یا کازئین
آلرژی به کازئین زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن به‌اشتباه این پروتئین را مضر تشخیص دهد و در واکنش به آن، آنتی‌بادی‌های آلرژیک (IgE) تولید کند. ظرف چند دقیقه، برهم‌کنش این آنتی‌بادی‌ها با پروتئین مربوطه باعث آزادشدن مواد شیمیایی، مانند هیستامین، در بدن می‌شود. این مواد می‌توانند علائم زیر را ایجاد کنند:
- تورم لب‌ها، دهان، زبان، صورت یا گلو
- واکنش‌های پوستی مانند کهیر، بثورات پوستی یا قرمزی و خارش پوست
- گرفتگی بینی، عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم‌ها، سرفه یا خس‌خس سینه
شدیدترین واکنش ناشی از آلرژی به شیر، آنافیلاکسی نام دارد. این واکنش می‌تواند به‌سرعت رخ دهد و بالقوه تهدیدکننده حیات باشد. تصور می‌شود آلرژی‌های غذایی، از جمله آلرژی به کازئین موجود در شیر، یکی از مهم‌ترین علل آنافیلاکسی در خارج از محیط بیمارستان باشند. افراد مبتلا به آسم و آلرژی غذایی، در صورت بروز واکنش آنافیلاکتیک، بیشتر در معرض عوارض شدید و مرگ قرار دارند.
بروز علائمی مانند تورم داخل دهان، درد قفسه سینه، کهیر یا دشواری در تنفس، طی چند دقیقه پس از مصرف فرآورده‌های شیر، ممکن است نشان‌دهنده واکنش آنافیلاکتیک باشد و به مراقبت پزشکی اورژانسی نیاز داشته باشد.
درمان آلرژی به شیر یا کازئین
اگر آلرژی غذایی، به‌ویژه آلرژی به شیر یا کازئین، در شما تشخیص داده شود، ممکن است پزشک توصیه کند برای مواقعی که به‌طور تصادفی غذایی حاوی کازئین مصرف می‌کنید و دچار واکنش آلرژیک می‌شوید، اپی‌نفرین تزریقی همراه داشته باشید. پزشک یا داروساز می‌تواند روش تزریق اپی‌نفرین را به شما آموزش دهد.
همچنین ممکن است بخواهید یک داروی آنتی‌هیستامین بدون نسخه در دسترس داشته باشید تا به کاهش علائم آلرژی کمک کند. بااین‌حال، در واکنش‌های شدید، آنتی‌هیستامین مؤثر نخواهد بود. در چنین شرایطی به اپی‌نفرین نیاز دارید؛ اپی‌نفرین همان ماده‌ای است که به نام آدرنالین نیز شناخته می‌شود و بدن در زمان هیجان یا استرس آن را تولید می‌کند.
اگر دچار واکنش آلرژیک شدید همراه با علائم آنافیلاکسی شدید، برای مقابله با واکنش تا رسیدن کمک، اپی‌نفرین تزریق کنید. حتی اگر مطمئن نیستید که دچار واکنش آلرژیک شده‌اید، در استفاده از خودتزریق‌گر اپی‌نفرین تردید نکنید. این دارو به شما آسیبی نمی‌رساند و ممکن است جانتان را نجات دهد. برای دریافت کمک اورژانسی با شماره ۹۱۱ تماس بگیرید.
ازآنجاکه در حداکثر یک‌سوم واکنش‌های آنافیلاکتیک ممکن است چند ساعت پس از حمله اولیه، موج دومی از علائم بروز کند، ممکن است لازم باشد فرد پس از واکنش اولیه، به مدت چهار تا هشت ساعت در درمانگاه یا بیمارستان تحت نظر باشد.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
پیشگیری از آلرژی به شیر یا کازئین
بهترین روش برای کنترل آلرژی به شیر یا کازئین، پیشگیری از مواجهه با ماده حساسیت‌زا یا اجتناب از آن است. برای پیشگیری از واکنش آلرژیک به کازئین، باید از یک رژیم غذایی فاقد کازئین پیروی کنید و از مصرف تمام غذاهای حاوی شیر یا فرآورده‌های آن بپرهیزید.
اجتناب از فرآورده‌های شیر فقط به حذف پنیر از ساندویچ محدود نمی‌شود. برای مثال، ممکن است لازم باشد از مصرف گوشت‌های برش‌خورده آماده نیز خودداری کنید، اگر با همان دستگاهی برش داده شده باشند که برای برش پنیر استفاده شده است. حتی مقادیر بسیار ناچیز کازئین نیز ممکن است واکنش آلرژیک ایجاد کنند.
میزان حساسیت در افراد مختلف متفاوت است. برخی افراد ممکن است بتوانند مقادیر اندکی شیر را تحمل کنند، به‌ویژه اگر شیر در ترکیب مواد غذایی پخته یا حرارت‌دیده باشد. بااین‌حال، برای بیشتر افراد، اجتناب کامل از شیر بهترین گزینه است؛ زیرا مقدار شیر موجود در محصولات مختلف، چه از تولیدکنندگان متفاوت و چه حتی در سری‌های تولید مختلف یک محصول، ممکن است یکسان نباشد.
حذف شیر از رژیم غذایی لزوماً به معنای حذف کلسیم نیست. ازآنجاکه بسیاری از افراد، حتی کسانی که شیر مصرف می‌کنند، کلسیم کافی از رژیم غذایی خود دریافت نمی‌کنند، امروزه بسیاری از مواد غذایی دیگر، از جمله آب‌میوه‌ها، غلات صبحانه، شیر بادام و نوشیدنی‌های برنج و سویا، با کلسیم غنی‌سازی می‌شوند. سبزیجاتی مانند کلم کیل، اسفناج و بروکلی نیز منابع خوبی از کلسیم هستند.
هنگام انتخاب مواد غذایی بسته‌بندی‌شده، همیشه برچسب محصول را از نظر وجود ترکیبات شیر بررسی کنید؛ حتی برای محصولاتی مانند گوشت‌های آماده مصرف و آب‌نبات.
علاوه بر کازئین، باید به ترکیبات و مواد غذایی زیر نیز توجه کنید و از مصرف آنها بپرهیزید:
- کلسیم کازئین، کازئین هیدرولیزشده، منیزیم کازئین، پتاسیم کازئین، رنت کازئین و سدیم کازئین
- فرآورده‌های لبنی مانند پنیر، ماست، شیر و پودینگ
- کره، طعم‌دهنده کره و چربی کره
- لاکت‌آلبومین، لاکت‌آلبومین فسفات، لاکتوگلوبولین و لاکتوز
- مارگارین
- خامه‌سازهای غیرلبنی
- وی (آب‌پنیر) و وی هیدرولیزشده
در برخی کشورها تولیدکنندگان مواد غذایی موظف‌اند روی برچسب محصولات مشخص کنند که آیا محصول حاوی یکی از شایع‌ترین مواد حساسیت‌زا هست یا خیر. اگر غذایی حاوی کازئین باشد، ممکن است عباراتی مانند «حاوی ترکیبات شیر»، «تهیه‌شده با ترکیبات شیر» یا «در کارخانه‌ای تولید شده که محصولات لبنی نیز در آن فرآوری می‌شوند» روی برچسب آن درج شده باشد.
نکات زیر نیز می‌توانند برای پیروی از رژیم غذایی فاقد کازئین مفید باشند:
- به‌جای بستنی، از دسرهای یخ‌زده تهیه‌شده از سویا یا برنج با طعم میوه، سوربت و پودینگ استفاده کنید. بستنی‌های تهیه‌شده از شیر نارگیل نیز در دسترس هستند.
- برای پخت‌وپز و مالیدن روی نان تست، از مارگارین گیاهی استفاده کنید.
- از مصرف غذاهای سرخ‌شده در خمیر پوششی که ممکن است حاوی شیر باشد، خودداری کنید. در برخی موارد، سرخ‌شدن غذا در روغنی که پیش‌تر برای سرخ‌کردن مواد غذایی حاوی شیر استفاده شده است، می‌تواند باعث آلودگی غذا به مقادیر اندکی شیر و بروز واکنش آلرژیک شود.
- هنگام غذاخوردن در رستوران، درباره مواد تشکیل‌دهنده غذاهای منو از کارکنان سؤال‌های دقیق بپرسید و به آنها اطلاع دهید که به شیر آلرژی دارید.
- غذاهای جدیدی مانند شیر سویای وانیلی را امتحان کنید؛ برخی افراد این نوشیدنی را به شیر گاو ترجیح می‌دهند.
حذف کامل شیر از رژیم غذایی ممکن است دشوار باشد، اما با کمی تلاش همچنان می‌توانید با مصرف غذاهایی که از آنها لذت می‌برید، تغذیه مناسب و کافی داشته باشید.
