پس از سم‌زدایی، علائم و مشکلات جسمی ناشی از وابستگی به مواد افیونی معمولاً بهبود پیدا می‌کنند. اما وابستگی روانی، وسوسه و میل شدید به مصرف ممکن است سال‌ها و حتی تا پایان عمر ادامه داشته باشد. واقعیت این است که بیشتر افراد در مسیر رسیدن به بهبودی کامل از اعتیاد به داروهای تجویزی، ممکن است یک یا چند بار دچار عود شوند.
ادامه دادن مسیر سلامت به صبر، روابط محبت‌آمیز و توانایی مقابله با فشارهای عاطفی نیاز دارد. افرادی که در حال بهبودی از اعتیاد هستند، به هر میزان حمایتی که بتوانند دریافت کنند نیاز دارند. خوشبختانه ابزارها و منابع مختلفی وجود دارد که می‌تواند به فرد کمک کند مصرف مواد را کنار بگذارد و اگر در این مسیر لغزشی داشت، دوباره به مسیر بهبودی بازگردد.
استرس و اعتیاد به داروهای تجویزی
درک ارتباط عمیق میان استرس و اعتیاد به مواد مخدر برای بهبودی اهمیت زیادی دارد. افرادی که در اوایل زندگی استرس و آسیب‌های روانی مانند کودک‌آزاری را تجربه کرده‌اند، بیشتر در معرض خطر اعتیاد به مواد قرار دارند. مشکلات روانی ناشی از استرس، مانند افسردگی و اضطراب، نیز خطر وابستگی به مواد افیونی را افزایش می‌دهند. افرادی که به داروهای تجویزی وابسته شده‌اند، اغلب می‌گویند استرس یکی از دلایلی بوده که باعث شده مصرف نادرست داروهای مسکن را شروع کنند.
از طرف دیگر، خودِ اعتیاد به مواد افیونی می‌تواند تغییرات ماندگاری در بخش‌هایی از مغز ایجاد کند که در پاسخ به استرس نقش دارند. در افراد مبتلا به وابستگی به مواد افیونی، واکنش بدن به استرس ممکن است حتی سال‌ها پس از پایان سم‌زدایی همچنان بیش‌ازحد فعال باشد.
افراد مبتلا به وابستگی به مواد افیونی، استرس را یکی از محرک‌های اصلی میل به مصرف مواد می‌دانند. بنابراین جای تعجب نیست که استرس‌های زندگی یکی از مهم‌ترین دلایلی است که افراد برای عود و بازگشت به مصرف نادرست داروهای تجویزی عنوان می‌کنند. به همین دلیل، یادگیری روش‌هایی برای مقابله بهتر با استرس بخش مهمی از روند بهبودی است.
خانواده، دوستان و بهبودی از اعتیاد
یکی از عوامل مؤثر در عود اعتیاد به داروهای مسکن، ناتوانی در ایجاد و حفظ روابط صمیمانه است. بهبودی از اعتیاد به داروهای تجویزی به‌تنهایی دشوار است.
بازسازی روابط نزدیک با اعضای خانواده و دوستان، بخش مهمی از بهبودی موفق از اعتیاد است. این کار اغلب مستلزم آن است که فرد مبتلا به اعتیاد، آسیب‌هایی را که رفتارهای گذشته‌اش به دیگران وارد کرده است، بپذیرد و برای جبران آنها تلاش کند.
در همین حال، خانواده فرد مبتلا نیز روند بهبودی خاص خود را طی می‌کند. بازسازی اعتماد و احترام متقابل ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول بکشد. هیچ چیزی نمی‌تواند جایگزین اثر ترمیم‌کننده زمانی شود که فرد در کنار عزیزانش سپری می‌کند.
گروه‌های حمایتی برای بهبودی از اعتیاد
متخصصان معتقدند گروه‌درمانی برای افرادی که در حال بهبودی از سوءمصرف داروهای تجویزی هستند، می‌تواند نسبت به درمان فردی مؤثرتر باشد. حضور در یک گروه به افراد هم‌تجربه اجازه می‌دهد از یکدیگر حمایت کنند، در عین حال یکدیگر را به چالش بکشند و احساس تعلق به یک جامعه مشترک را تجربه کنند.
انجمن معتادان گمنام (NA) یک شبکه بین‌المللی از جلسات مبتنی بر اجتماع برای افرادی است که در حال بهبودی از اعتیاد به مواد هستند. این برنامه که بر اساس الگوی الکلی‌های گمنام (AA) شکل گرفته، یک برنامه ۱۲ مرحله‌ای مبتنی بر پرهیز از مصرف است و روند مشخصی برای غلبه بر اعتیاد دارد. هر هفته بیش از ۵۸ هزار جلسه NA در سراسر جهان برگزار می‌شود.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
Methadone Anonymous نیز برنامه‌ای مشابه ۱۲ مرحله‌ای است که ارزش درمان نگهدارنده با متادون یا سابوکسون (بوپرنورفین/نالوکسان) را در روند بهبودی به رسمیت می‌شناسد.
اعضای خانواده نیز اغلب در نتیجه کنار آمدن با اعتیاد فرد مورد علاقه‌شان، با مشکلات عاطفی خاص خود مواجه می‌شوند. آنها نیز می‌توانند از شرکت در گروه‌های حمایتی مخصوص خانواده‌ها و به اشتراک گذاشتن داستان‌ها و تجربیات خود با خانواده‌های دیگر بهره‌مند شوند. Nar-Anon که شاخه‌ای از Narcotics Anonymous است، شناخته‌شده‌ترین نمونه از این گروه‌هاست.
ورزش و بهبودی از اعتیاد
اعتیاد به مواد، علاوه بر ذهن و روح، آسیب‌های زیادی به بدن وارد می‌کند. درباره نقش ورزش در روند بهبودی از اعتیاد هنوز مطالعات گسترده‌ای انجام نشده است، اما ورزش در کنار سایر روش‌های درمانی ممکن است فوایدی داشته باشد. ورزش همچنین باعث آزاد شدن اندورفین‌های طبیعی می‌شود؛ مواد شیمیایی‌ای که احساس خوشایند ایجاد می‌کنند، به آرام شدن مغز و بدن کمک می‌کنند و استرس را کاهش می‌دهند.
ورزش علاوه بر بهبود سلامت عمومی، می‌تواند خلق‌وخو را بهتر کند و اعتمادبه‌نفس را افزایش دهد؛ دو موضوع مهم در روند بهبودی از سوءمصرف مواد. روزانه ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی، مانند پیاده‌روی تند، می‌تواند فواید کلی زیادی برای سلامت داشته باشد. ورزش کردن به‌صورت گروهی نیز می‌تواند روابط بین‌فردی را تقویت کند و به فرد کمک کند در خارج از محیط و روابط مرتبط با اعتیاد، ارتباطات اجتماعی جدیدی ایجاد کند.
مدیتیشن در دوران بهبودی از اعتیاد
اصل اساسی در تمام انواع مدیتیشن (مراقبه)، متمرکز کردن توجه بر لحظه حال، یعنی «اکنون»، است.
برخی متخصصان معتقدند اعتیاد تا حدی ممکن است ناشی از تلاش فرد برای فرار از دردهای روانی باشد. مدیتیشن می‌تواند به فرد مبتلا به اعتیاد کمک کند با احساسات دردناک خود روبه‌رو شود و درک کند این احساسات چگونه در ایجاد میل شدید به مصرف مواد نقش دارند.
این روش ممکن است به فرد کمک کند راه‌های سالم‌تری برای کنار آمدن با احساسات ناخوشایند پیدا کند، بدون اینکه برای مقابله با آنها به مصرف مواد روی بیاورد.
معنویت، خدمت به دیگران و درمان اعتیاد
بسیاری از افرادی که در حال بهبودی از اعتیاد هستند، می‌گویند معنویت نقش مهمی در حفظ پاکی و دوری از مصرف مواد برای آنها دارد.
شرکت در مراسم مذهبی، انجام منظم فعالیت‌های داوطلبانه و خدمت به جامعه، و دعا کردن روزانه، نمونه‌هایی از فعالیت‌هایی هستند که برای بسیاری از افرادی که معتقدند وجود یک نیروی برتر برای ادامه مسیر بهبودی ضروری است، مفید بوده‌اند.
ارتباط با یک مرکز یا گروه مذهبی محلی منطقه محل زندگی می‌تواند نقطه شروعی برای دریافت چنین حمایت‌هایی باشد.
