مولتیپل اسکلروزیس (MS) میتواند طیف گستردهای از علائم از جمله ضعف، خستگی، مشکل در راه رفتن و مشکلات بینایی ایجاد کند. همچنین ممکن است با عوارض پنهانتری مانند نوسانات خلقی، اضطراب و افسردگی نیز دستوپنجه نرم کنید.
مهم است که توصیههای پزشک خود را دنبال کنید. هیچ درمان خانگی برای MS وجود ندارد. اما کارهایی هست که میتوانید انجام دهید تا حال بهتری داشته باشید و علائم خود را کاهش دهید.
این نکات ممکن است انجام کارهایی را که از آنها لذت میبرید برایتان آسانتر کند.
یادداشتبرداری کنید
یکی از نخستین گامها برای مدیریت علائم MS این است که ابتدا آنها را شناسایی کنید. با نوشتن، هرگونه تغییری را در احساس خود پیگیری کنید و این کار را به یک عادت روزانه تبدیل نمایید. به دنبال الگوهایی باشید که به شما کمک کند بفهمید چرا در برخی روزها احساس ضعف یا خستگی بیشتری دارید و در روزهای دیگر کمتر.
آیا علائم پس از برخی فعالیتها بدتر میشوند؟ در زمانهای خاصی از روز؟ آیا ممکن است با استرس مرتبط باشند؟ آیا گرما باعث بدتر شدن حال شما میشود؟ شناسایی این الگوها میتواند به شما کمک کند علائم خود را پیشبینی کرده و آنها را محدود کنید. همچنین به شما در برنامهریزی روزانه کمک خواهد کرد.
تغذیه مناسب داشته باشید
داشتن یک رژیم غذایی متعادل و مغذی برای همه افراد ایده خوبی است. این موضوع بهویژه زمانی که یک بیماری مزمن مانند MS دارید اهمیت بیشتری پیدا میکند. با این حال، هیچ «رژیم غذایی مخصوص MS» وجود ندارد و MS شما صرفنظر از اینکه چقدر خوب غذا بخورید از بین نخواهد رفت.
نسبت به هر چیزی که در اینترنت درباره یک رژیم غذایی یا هر مورد دیگری بهعنوان درمان معجزهآسا مطرح میشود، تردید داشته باشید. رژیمهای غذایی خاص حتی ممکن است مضر باشند، اگر حاوی مقادیر بیشازحد برخی مواد مانند ویتامینها یا مقادیر ناکافی سایر مواد باشند.
برخی مطالعات ارتباطی میان کمبود ویتامین D و خطر یا پیشرفت MS پیشنهاد کردهاند، اما شواهد در این زمینه متناقض است. حتی اگر ویتامین D مفید باشد، مشخص نیست چه مقدار از آن باید مصرف شود. مصرف بیشازحد آن نیز ممکن است مضر باشد. درباره هرگونه ویتامین یا مکملی که مصرف میکنید یا قصد مصرف آن را دارید، با پزشک خود مشورت کنید.
فعال بمانید
آیا به اندازه گذشته ورزش میکنید؟ ورزش منظم میتواند به بهبود یا حفظ قدرت و انعطافپذیری شما کمک کند. همچنین ممکن است به کاهش خستگی، بهبود توانایی تفکر شفاف و حتی خلقوخوی شما کمک کند. همه این موارد میتوانند کیفیت زندگی شما را افزایش دهند.
پیش از شروع یک برنامه ورزشی جدید با پزشک خود مشورت کنید. مراقب باشید زیادهروی نکنید. با تمرینات ساده شروع کنید و چند تمرینی را که از قبل میشناسید یا به آنها علاقه دارید امتحان نمایید. تمرین را در زمانی انجام دهید که بهترین احساس را دارید. پس از آن به احساس خود توجه کرده و برنامه را تا رسیدن به گزینهای مناسب تنظیم کنید.
خواب کافی داشته باشید
اختلال در خواب زمانی که MS دارید شایع است. وقتی به اندازه کافی استراحت نکنید، ممکن است با حافظه، توجه و تفکر بیشتر دچار مشکل شوید. تغییر در الگوی خواب نیز ممکن است نشانهای از افسردگی باشد.
اگر در خواب مشکل دارید، کارهایی وجود دارد که میتوانید امتحان کنید:
- یک برنامه خواب منظم داشته باشید.
- پیش از خواب فعالیتهای آرامشبخش انجام دهید.
- پیش از خواب از مصرف کافئین و استفاده از وسایل الکترونیکی خودداری کنید.
اختلال تنفسی در خواب (آپنه خواب) در افراد مبتلا به MS شایع است. اگر فکر میکنید دچار آپنه خواب هستید یا با بیخوابی دستوپنجه نرم میکنید، درباره روشهای درمانی مناسب با پزشک خود صحبت کنید.
سیگار نکشید
افراد سیگاری بیشتر در معرض ابتلا به MS قرار دارند. سیگار کشیدن همچنین میتواند بیماری و علائم شما را بدتر کند. اگر سیگار میکشید، درباره ترک آن با پزشک خود مشورت کنید.
مصرف الکل را محدود کنید
وقتی MS دارید، الکل ممکن است بیش از گذشته بر شما تأثیر بگذارد. ممکن است پس از نوشیدن، تغییراتی در تعادل یا هماهنگی خود مشاهده کنید. به این موضوع توجه داشته باشید.
خنک بمانید
علائم MS اغلب زمانی که بیشازحد گرم میشوید بدتر میشوند؛ اما این وضعیت موقتی است و بیماری شما را تشدید نمیکند.
ممکن است بخواهید مدتزمان حضور خود در گرما را محدود کنید. اگر در روزهای گرم مجبور به بیرون رفتن هستید:
- از جلیقههای خنککننده، پوششهای گردن یا دستمال سر استفاده کنید.
- لباسهای سبک بپوشید.
- مقدار زیادی آب بنوشید.
- پس از ورزش دوش یا حمام خنک بگیرید.
استرس را کاهش دهید
داشتن یک بیماری مزمن مانند MS میتواند استرسزا باشد. برخی مطالعات همچنین نشان میدهند که MS و علائم آن پس از رویدادهای استرسزای زندگی بدتر میشوند، هرچند سازوکار دقیق آن مشخص نیست.
اجتناب کامل از استرس ممکن نیست، اما بهتر است تا حد امکان به روشهایی که برای شما مؤثر است، استرس را کاهش دهید. برخی گزینهها عبارتاند از:
- مدیتیشن
- تنفس عمیق
- ماساژ
- ورزش
- نوشتن روزانه
- پرداختن به سرگرمیها
- فعالیتهای اجتماعی
- پیادهروی در طبیعت
یک مطالعه نشان داد که یک برنامه ۸ هفتهای مدیریت استرس برای افراد مبتلا به MS به بهبود تفکر، حافظه، استرس، اضطراب، افسردگی و خستگی کمک کرده است. از تیم درمانی خود بپرسید آیا برنامه یا مشاوری را توصیه میکنند یا خیر.
عود بیماری را تشخیص دهید
بیشتر افراد مبتلا به MS نوعی از بیماری را دارند که «عودکننده-بهبودیابنده» نامیده میشود. این بدان معناست که گاهی علائم جدیدی بروز میکند یا علائم قبلی پیش از بهبود یا ورود به دوره بهبودی (Remission) بدتر میشوند. این دورههای تشدید علائم گاهی «حمله» یا «تشدید بیماری» نامیده میشوند.
اگر علائم جدید یا بدترشده حداقل ۲۴ ساعت ادامه داشته باشند، پزشک آن را یک دوره تشدید در نظر میگیرد. سعی نکنید بهتنهایی با آن مقابله کنید. با پزشک خود صحبت کنید تا مشخص شود آیا برای کنترل مجدد بیماری و علائم به درمان نیاز دارید یا خیر.
