مانند سکته مغزی، این اتفاق زمانی میافتد که جریان خون در شبکیه، لایه نازکی از بافت در چشم که به دیدن کمک میکند، مسدود شود. این میتواند باعث تاری دید و حتی نابینایی شود.
شریانها خون را از قلب به شبکیه منتقل میکنند. بدون جریان خون، سلولهای شبکیه اکسیژن کافی دریافت نمیکنند. آنها میتوانند در عرض چند دقیقه یا چند ساعت شروع به مردن کنند. سکته چشمی یک وضعیت اورژانسی است. اگر فوراً درمان نشوید، میتوانید به بینایی خود آسیب دائمی وارد کنید.
علل
معمولاً انسداد از یک لخته خون ناشی میشود. لخته ممکن است در شبکیه تشکیل شود یا از قسمت دیگری از بدن به آنجا منتقل شود. انسداد همچنین میتواند پس از مسدود شدن شریان توسط یک تکه پلاک چربی رخ دهد.
اگر بیماری دارید که رگهای خونی را تحت تأثیر قرار میدهد – از جمله دیابت ، فشار خون بالا ، کلسترول بالا یا بیماری قلبی – میتواند احتمال سکته چشمی را افزایش دهد.
موارد دیگری که احتمال انسداد شریان شبکیه را افزایش میدهند عبارتند از:
- سن ۴۰ سال یا بیشتر
- مرد بودن
- سیگار کشیدن
- تروما به چشم
- آسیبهای ناشی از پرتودرمانی
- بیماری کلیوی
- اختلالات انعقادی مانند بیماری سلول داسی شکل
- قرصهای ضدبارداری
- بیماری شریان کاروتید
- ریتمهای غیرطبیعی قلب مانند فیبریلاسیون دهلیزی
- واسکولیت، التهاب دیواره رگهای خونی
- بارداری
علائم
علامت اصلی سکته چشمی، تغییر ناگهانی در بینایی است. این اتفاق تقریباً همیشه فقط در یک چشم رخ میدهد. معمولاً دردی احساس نخواهید کرد.
ممکن است متوجه موارد زیر شوید:
- از دست دادن تمام یا بخشی از بینایی
- قادر به دیدن از کنار چشمان خود نیستید
- تاری یا انحراف دید
- نقاط کور
شایعترین نوع سکته چشمی، انسداد شریان مرکزی شبکیه نام دارد. این نوع سکته میتواند بینایی مفید کمی را برای شما به همراه داشته باشد. ممکن است بتوانید حرکت دست را ببینید ، اما نه بیشتر. به ندرت، بینایی شما ممکن است خود به خود بازگردد. اگر انسداد خفیفتری در شریانهای کوچکتر داشته باشید، ممکن است بینایی شما حدود ۸۰٪ مواقع به حالت عادی برگردد.
تشخیص
پزشک چشمان شما را معاینه کرده و در مورد سابقه پزشکی شما سوال خواهد کرد. ممکن است از شما بخواهد نمودار بینایی را بخوانید. همچنین قطرههایی در چشمان شما میریزند تا مردمک چشم شما باز شود و از افتالموسکوپ برای بررسی شبکیه شما از نظر هرگونه انسداد یا خونریزی استفاده میکنند.
همچنین ممکن است آزمایشهای دیگری نیز انجام دهید:
آزمایش میدان بینایی. شما به داخل دستگاه نگاه میکنید و هر بار که نوری میبینید، دکمهای را فشار میدهید. این دستگاه بررسی میکند که آیا شما بینایی محیطی خود را از دست دادهاید یا خیر، یعنی چیزی که از کنارههای چشم خود میبینید.
لامپ شکافی. شما جلوی یک میکروسکوپ مخصوص مینشینید. این دستگاه یک خط باریک از نور را به چشم شما میتاباند تا پزشک بتواند هر چیز غیرمعمولی را بررسی کند.
آنژیوگرافی فلورسین. پزشک شما یک رنگ بیضرر را به بازوی شما تزریق میکند. این رنگ از طریق جریان خون به شبکیه شما منتقل میشود. یک دوربین مخصوص از چشم شما عکس میگیرد تا نشان دهد کدام رگهای خونی مسدود شدهاند.
توموگرافی انسجام نوری. قطرههایی برای گشاد کردن مردمک چشم شما تجویز میشود. سپس یک دستگاه چشمان شما را اسکن میکند تا تصویری دقیق از شبکیه ایجاد کند.
اگر پزشک شما فکر کند که لخته خون از قسمت دیگری از بدن باعث انسداد شده است، ممکن است آزمایشهای دیگری را برای بررسی مشکلات شریانها و قلب شما پیشنهاد کند. همچنین ممکن است آزمایش خون برای بررسی اختلالات لخته شدن خون و سطح کلسترول شما تجویز کند.
درمانها
برای نجات بینایی شما پس از سکته چشمی، دقایق مهم هستند. اگر پزشکان بتوانند انسداد شریان مرکزی را برطرف کرده و جریان خون را ظرف ۹۰ تا ۱۰۰ دقیقه برقرار کنند، ممکن است از آسیب دائمی جلوگیری شود. اما پس از ۴ ساعت، انسداد میتواند برای همیشه به بینایی شما آسیب برساند. بخشهای اورژانس ویژه شامل یک مرکز “سکته مغزی” هستند.
پزشک شما ممکن است یک یا چند مورد از درمانهای زیر را امتحان کند:
ماساژ چشم. پزشک پلک بسته شما را با انگشت ماساژ میدهد تا لخته را از بین ببرد.
دی اکسید کربن-اکسیژن. شما مخلوطی از دی اکسید کربن و اکسیژن را تنفس میکنید تا جریان خون به شبکیه افزایش یابد. همچنین شریانها را گشاد میکند.
پاراسنتز. متخصص با استفاده از یک سوزن کوچک چند قطره مایع از جلوی چشم شما خارج میکند. این کار فشار را کاهش میدهد که ممکن است جریان خون در شبکیه را افزایش دهد.
داروها. ممکن است داروهایی برای از بین بردن لختهها یا کاهش فشار در چشمان شما تجویز شود. این داروها شامل داروهایی هستند که برای گلوکوم استفاده میشوند ، مانند استازولامید (دیاموکس).
پیشگیری
شما معمولاً به دلیل یک مشکل پزشکی دیگر مانند فشار خون بالا یا دیابت دچار سکته چشمی میشوید. بنابراین سطح کلسترول ، فشار خون و قند خون خود را کنترل کنید. اگر دیابت دارید، هر سال چشمان خود را معاینه کنید.
