آنژیوگرافی فلورسین چیست؟

آنژیوگرافی فلورسئین (Fluorescein Angiography) نوعی آزمایش تشخیصی چشمی است که برای بررسی و تشخیص بیماری‌های شبکیه به‌کار می‌رود. همچنین می‌توان از آن به‌عنوان روشی زودهنگام برای ارزیابی احتمال بروز عوارض درمانی در آینده در بیماران مبتلا به بیماری‌های چشمی استفاده کرد.

این آزمایش سریع و ایمن است و توسط چشم‌پزشک (Ophthalmologist) انجام می‌شود. در این روش از ماده حاجب رنگی فلورسئین و تصویربرداری تخصصی برای بررسی سلامت عروق خونی چشم استفاده می‌شود و هیچ‌گونه اشعه ایکس یا پرتو یونیزان در آن به‌کار نمی‌رود.

در طول آنژیوگرافی فلورسین چه انتظاری باید داشت؟

پزشک، ماده حاجب فلورسئین را به داخل یکی از وریدهای بازو تزریق می‌کند. این رنگ به‌سرعت در جریان خون پخش شده و طی چند ثانیه در عروق خونی چشم ظاهر می‌شود.

در زمانی که رنگ در شبکیه (Retina) – لایه پوشاننده بخش خلفی چشم – جریان دارد، تصاویر اختصاصی از چشم‌ها تهیه می‌شود. فلورسئین باعث می‌شود عروق خونی در تصاویر به‌وضوح دیده شوند و هرگونه ناهنجاری عروقی یا شبکیه‌ای مشخص گردد.

پزشک دستورالعمل‌هایی برای آمادگی قبل از انجام آنژیوگرافی فلورسئین ارائه خواهد داد. مراحل انجام این آزمون معمولاً به شکل زیر است:

• قطره‌های چشمی برای گشاد کردن مردمک‌ها (Mydriasis) استفاده می‌شود تا نمای وسیع‌تری از داخل چشم به‌دست آید.
• بیمار مقابل یک دوربین مخصوص می‌نشیند، چانه خود را روی تکیه‌گاه قرار داده و به دوربین نگاه می‌کند.
• تکنسین از هر دو چشم تصویربرداری می‌کند.
• ماده حاجب فلورسئین به ورید بازو تزریق می‌شود. ممکن است فرد احساس گرما در بازو یا نیم‌تنه فوقانی و تهوع خفیف داشته باشد. در صورت بروز خارش پوست یا تنگی نفس، احتمال واکنش آلرژیک وجود دارد و باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود.
• طی حدود ۱۵ دقیقه دیگر، در حالی که رنگ در عروق جریان دارد، تصاویر بیشتری تهیه می‌شود. پس از ثبت تصاویر کافی، آزمایش پایان می‌یابد.

کل فرآیند آنژیوگرافی فلورسئین، همراه با زمان آماده‌سازی، حدود ۲۰ دقیقه طول می‌کشد. ممکن است اثرات آزمایش تا چند ساعت باقی بماند و تیم درمانی از شما بخواهد برای بررسی نتایج، مدت کوتاهی در محل بمانید.

پس از انجام آزمایش، به همراه برای بازگشت به منزل نیاز خواهید داشت. دید شما ممکن است تا ۱۲ ساعت تار باشد و چشم‌ها به نور حساس شوند. استفاده از عینک آفتابی و پرهیز از نگاه طولانی به صفحه‌نمایش‌ها برای کاهش خستگی چشم توصیه می‌شود.لیه برای رفتن به خانه نیاز خواهید داشت. بینایی شما تار خواهد بود و چشمان شما تا ۱۲ ساعت به نور حساس خواهد بود. ممکن است لازم باشد برای جلوگیری از خستگی چشم، از عینک آفتابی استفاده کنید و از صفحه نمایش خودداری کنید.

کاربرد آنژیوگرافی فلورسین چیست؟

آنژیوگرافی فلورسئین، جریان خون شبکیه و سایر بخش‌های چشم را ارزیابی می‌کند. چشم‌پزشک ممکن است این آزمایش را برای اهداف زیر توصیه کند:

• تشخیص، تأیید یا رد بیماری‌های شبکیه، از جمله ملانوم چشمی (سرطان چشم)
• بررسی اثربخشی درمان‌های چشمی
• تعیین احتمال بروز عوارض ناشی از درمان‌های چشمی

این روش در تشخیص بیماری‌های زیر کاربرد دارد:

ادم ماکولا (Macular Edema)

تجمع مایع در ناحیه ماکولا که موجب تورم آن و اختلال در بینایی می‌شود.

رتینوپاتی دیابتی (Diabetic Retinopathy)

بیماری‌ای که در اثر دیابت ایجاد شده و می‌تواند منجر به کاهش شدید بینایی یا نابینایی شود. کنترل مناسب دیابت معمولاً از بروز آن پیشگیری می‌کند.

دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (Age-related Macular Degeneration)

با افزایش سن، ماکولا نازک و ضعیف می‌شود و کاهش بینایی ایجاد می‌کند. این بیماری یکی از علل شایع کاهش دید در سالمندان است.

ماکولا پوکر (Macular Pucker)

تشکیل بافت اسکار روی ماکولا که باعث تاری و اعوجاج دید می‌شود. این بیماری با نام‌های زیر نیز شناخته می‌شود:

• غشای اپی‌رتینال (Epiretinal Membrane)
• غشای پیش‌رتینال (Preretinal Membrane)
• ماکولوپاتی سلفوفانی (Cellophane Maculopathy)
• چروک شبکیه (Retina Wrinkle)
• رتینوپاتی با چین‌خوردگی سطحی (Surface Wrinkling Retinopathy)
• فیبروز پیش‌ماکولار (Premacular Fibrosis)
• بیماری غشای محدودکننده داخلی (Internal Limiting Membrane Disease)

آمادگی برای آنژیوگرافی فلورسین

یش از انجام این آزمایش، پزشک را در صورت وجود هر یک از موارد زیر مطلع کنید:

• بارداری یا احتمال باردار بودن
• شیردهی
• مصرف داروهای تجویزی یا بدون نسخه
• مصرف مواد مخدر
• استفاده از گیاهان دارویی، ویتامین‌ها یا مکمل‌ها
• سابقه واکنش‌های آلرژیک، به‌ویژه به مواد حاجب یا داروها
• مشکلات کلیوی

خطرات آنژیوگرافی فلورسین

خطر عفونت بسیار اندک است. همچنین ممکن است در محل تزریق کبودی یا خونریزی خفیف ایجاد شود.

سایر عوارض احتمالی شامل موارد زیر است:

• تیره یا رنگی دیده شدن دید برای چند دقیقه پس از آزمایش
• زرد شدن موقت پوست که به‌تدریج برطرف می‌شود
• تیره‌تر شدن رنگ ادرار تا ۲۴ ساعت پس از آزمایش، به دلیل دفع رنگ فلورسئین از طریق کلیه‌ها

احتمال بروز واکنش آلرژیک به فلورسئین کم است، اما علائم آن می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

عطسه

سرگیجه یا غش

خشکی دهان یا افزایش ترشح بزاق

بثورات پوستی یا کهیر

افزایش ضربان قلب

طعم فلزی در دهان

تهوع یا استفراغ