آنه در این مطلب خواهید خواند
HIV چیست؟
HIV یا ویروس نقص ایمنی انسانی، ویروسی است که میتواند باعث بروز ایدز (سندرم نقص ایمنی اکتسابی) شود. این ویروس سیستم ایمنی بدن را تضعیف میکند و توانایی بدن برای مقابله با عفونتها و برخی سرطانها را کاهش میدهد.
HIV از طریق تماس با برخی مایعات بدن فرد آلوده، از جمله خون، مایع منی، ترشحات واژن و شیر مادر، منتقل میشود. راههای انتقال HIV شامل موارد زیر است:
- رابطه جنسی واژینال، دهانی یا مقعدی
- استفاده مشترک از سوزنهای آلوده برای تزریق مواد مخدر
- بارداری؛ یعنی انتقال ویروس از مادر مبتلا به جنین یا نوزاد
- انتقال خون؛ از سال ۱۹۸۵ نمونههای خون اهدایی بهطور معمول از نظر HIV بررسی میشوند، بنابراین احتمال ابتلا از طریق انتقال خون بسیار نادر است.
درباره HIV و ایدز باورهای نادرست زیادی وجود دارد. HIV از راههای زیر منتقل نمیشود:
- لمس کردن یا در آغوش گرفتن فرد مبتلا به HIV یا ایدز
- استفاده از سرویسهای بهداشتی عمومی یا استخرهای شنا
- استفاده مشترک از لیوان، ظروف، تلفن یا سایر وسایل شخصی
- نیش حشرات
چگونه میتوانم بفهمم HIV دارم یا نه؟
برای تشخیص HIV، انواع مختلفی از آزمایشها وجود دارد که خون و در برخی موارد بزاق را بررسی میکنند.
آزمایشهای جدیدتر میتوانند آنتیژن HIV، یعنی یکی از اجزای ویروس، را شناسایی کنند. این آزمایشها ممکن است وجود عفونت را حدود ۲۰ روز زودتر از آزمایشهای استاندارد تشخیص دهند. تشخیص زودتر میتواند به شروع سریعتر درمان و کاهش احتمال انتقال ویروس به دیگران کمک کند.
آزمایشهای استاندارد HIV
این آزمایشهای خونی، پادتنهای ضد HIV را بررسی میکنند. بدن در پاسخ به عفونت HIV، پادتن تولید میکند. از آنجا که تولید این پادتنها مدتی زمان میبرد، آزمایشهای استاندارد ممکن است بلافاصله پس از آلودگی قادر به شناسایی عفونت نباشند.
بهطور معمول، تولید پادتنهای قابل شناسایی حدود ۲ تا ۸ هفته طول میکشد، اما در برخی افراد ممکن است این زمان تا ۶ ماه نیز افزایش یابد.
در آزمایشهای استاندارد، مقدار کمی از خون گرفته شده و برای بررسی به آزمایشگاه ارسال میشود. برخی از این آزمایشها نیز میتوانند پادتنهای HIV را در ادرار یا نمونههای گرفتهشده از داخل دهان بررسی کنند.
آزمایش سریع پادتن HIV
بیشتر این آزمایشها با استفاده از خون، پادتنهای HIV را بررسی میکنند، هرچند برخی از آنها از نمونه بزاق استفاده میکنند.
نتیجه آزمایش معمولاً در کمتر از ۳۰ دقیقه آماده میشود و از نظر دقت میتواند مشابه آزمایشهای استاندارد باشد. با این حال، مانند سایر آزمایشهای مبتنی بر پادتن، ممکن است تولید پادتن قابل شناسایی در بدن تا ۸ هفته یا حتی بیشتر طول بکشد.
آزمایشهای آنتیژن/پادتن HIV
این آزمایشها میتوانند HIV را حدود ۲۰ روز زودتر از آزمایشهای استاندارد شناسایی کنند.
آنها علاوه بر پادتن، آنتیژن HIV را نیز بررسی میکنند. آنتیژن بخشی از ویروس است که معمولاً حدود ۲ تا ۴ هفته پس از آلودگی در بدن قابل شناسایی میشود.
این آزمایشها همچنین میتوانند پادتنهای HIV را تشخیص دهند. شناسایی زودتر عفونت امکان شروع سریعتر درمان را فراهم میکند و میتواند به جلوگیری از انتقال ناخواسته ویروس به دیگران کمک کند.
این نوع آزمایشها از نمونه خون انجام میشوند.
کیتهای خانگی آزمایش HIV
کیتهای خانگی میتوانند نمونه خون یا بزاق را از نظر وجود پادتنهای HIV بررسی کنند. در بعضی کشورها، برخی از این کیتها از طریق فروشگاهها در دسترس هستند.
در یکی از این روشها، مقدار کمی خون در منزل گرفته شده و برای بررسی به آزمایشگاه ارسال میشود. در برخی موارد امکان انجام آزمایش بدون ذکر نام وجود دارد و نتیجه از طریق تلفن اعلام میشود.
نوع دیگری از کیتهای خانگی، HIV را با استفاده از نمونه بزاق بررسی میکند. در این روش، با استفاده از سواب، قسمتهای بالایی و پایینی لثهها نمونهبرداری میشود. سپس نمونه داخل محلول مخصوص قرار میگیرد و نتیجه معمولاً طی ۲۰ تا ۴۰ دقیقه مشخص میشود.
در صورت مثبت بودن نتیجه یک آزمایش خانگی، باید آزمایشهای تکمیلی برای تأیید تشخیص انجام شود.
چرا انجام آزمایش HIV در دوران بارداری اهمیت دارد؟
پزشکان توصیه میکنند تمام زنان باردار از نظر HIV آزمایش شوند.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعهای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
داروهایی وجود دارند که میتوانند احتمال انتقال HIV از مادر به جنین یا نوزاد را کاهش دهند. همچنین در زمان زایمان میتوان اقداماتی انجام داد که خطر انتقال عفونت به نوزاد را کمتر کند.
برخی مطالعات نشان دادهاند که در زنانی که بار ویروسی بالایی دارند یا وضعیت بار ویروسی آنها مشخص نیست، انجام سزارین پیش از پاره شدن کیسه آب ممکن است خطر انتقال HIV به نوزاد را بیشتر کاهش دهد.
علاوه بر این، تشخیص HIV به پزشک و تیم درمانی اجازه میدهد اقدامات لازم را برای حفظ سلامت مادر و جلوگیری از پیشرفت بیماری انجام دهند.
آیا آزمایش HIV اجباری است؟
خیر. آزمایش HIV داوطلبانه است و هر فرد حق دارد از انجام آن خودداری کند.
تصمیم شما برای انجام ندادن آزمایش، یا حتی نتیجه آزمایش، نباید مانع دریافت مراقبتهای پزشکی لازم در دوران بارداری شود.
آیا میتوانم بعداً از انجام آزمایش منصرف شوم؟
بله. اگر پس از گرفتن نمونه خون تصمیم گرفتید آزمایش HIV انجام نشود، میتوانید موضوع را به پرستار یا پزشک مسئول اطلاع دهید.
افرادی که بهصورت سرپایی تحت درمان هستند، میتوانند تا زمان ترک مرکز درمانی از رضایت خود برای انجام آزمایش منصرف شوند. در مورد بیماران بستری، امکان پس گرفتن رضایت تا یک ساعت پس از گرفتن نمونه خون وجود دارد.
نتیجه آزمایش HIV چه مفهومی دارد؟
یک نتیجه مثبتِ تأییدشده به این معناست که فرد به HIV آلوده شده است.
البته ابتلا به HIV به این معنا نیست که فرد حتماً به ایدز مبتلا شده است. ممکن است سالها طول بکشد تا فرد مبتلا به HIV دچار ایدز شود و برخی افراد ممکن است هرگز به مرحله ایدز نرسند.
امروزه با وجود درمانهای مؤثر، بسیاری از افراد مبتلا به HIV میتوانند سالها زندگی کنند و از پیشرفت بیماری به سمت ایدز جلوگیری شود.
نتیجه منفی به این معناست که در زمان انجام آزمایش، شواهدی از عفونت HIV در نمونه مورد بررسی پیدا نشده است.
با این حال، نتیجه منفی همیشه به معنای قطعیِ نداشتن HIV نیست؛ زیرا ممکن است مدت کوتاهی از زمان ابتلا گذشته باشد و هنوز مقدار کافی از ویروس یا پادتنهای قابل شناسایی در خون وجود نداشته باشد.
به همین دلیل، اگر احتمال تماس با HIV وجود داشته باشد یا فرد در معرض خطر ابتلا باشد، ممکن است لازم باشد آزمایش در زمان مناسب تکرار شود.
نتیجه آزمایش HIV چه میشود؟
نتیجه آزمایش HIV در پرونده پزشکی فرد ثبت میشود. بنابراین ممکن است در چارچوب قوانین و مقررات مربوط به محرمانگی اطلاعات پزشکی، این نتیجه در اختیار پرداختکنندگان هزینههای درمان، مانند شرکتهای بیمه، یا سایر افراد و سازمانهای مجاز قرار گیرد.
همچنین یک نتیجه مثبت HIV ممکن است طبق مقررات، به مراجع بهداشتی مربوطه گزارش شود.
چگونه میتوان از محرمانه ماندن نتیجه آزمایش HIV اطمینان حاصل کرد؟
آزمایشهای HIV که در بیشتر مطبها و مراکز درمانی انجام میشوند، معمولاً بخشی از پرونده پزشکی فرد خواهند بود.
با این حال، مراکزی نیز وجود دارند که آزمایش محرمانه یا ناشناس HIV ارائه میکنند. در آزمایش ناشناس، فرد حتی ممکن است بدون ثبت نام خود آزمایش دهد و نتیجه آزمایش نیز به پرونده پزشکی معمول او اضافه نشود.
اگر مشخص شود که به HIV مبتلا هستید، لازم است پزشک یا سایر اعضای تیم درمانی خود را در جریان قرار دهید تا بتوانید مراقبت و درمان مناسب را دریافت کنید.
