در سالهای اخیر، روشهای جدیدی برای تشخیص سریعتر سرطان پروستات و همچنین درمان آن توسعه یافتهاند و گزینههای بیشتری را در اختیار پزشکان و بیماران قرار دادهاند.
پیشرفتها در تشخیص سرطان پروستات
احتمالاً درباره آزمایش PSA شنیدهاید؛ یک آزمایش خون که پزشکان سالهاست از آن برای غربالگری سرطان پروستات استفاده میکنند. بااینحال، این آزمایش کامل و بدون خطا نیست.
پژوهشها نشان میدهند که نتیجه آزمایش PSA گاهی ممکن است حتی در فرد سالم غیرطبیعی باشد. از طرف دیگر، ممکن است نتیجه آزمایش در فردی که واقعاً به سرطان پروستات مبتلاست، در محدوده طبیعی قرار گیرد.
علاوه بر این، آزمایش PSA نمیتواند بهخوبی بین سرطانهای تهاجمی و سریعالرشد، که میتوانند خطرناک باشند، و سرطانهای با رشد آهسته که ممکن است هرگز باعث مشکلات جدی برای سلامت نشوند، تفاوت قائل شود.
با توجه به افزایش موارد سرطان تهاجمی پروستات، کارگروه خدمات پیشگیرانه ایالات متحده (U.S. Preventive Services Task Force) اعلام کرده است که این آزمایش اولیه ممکن است برای برخی مردان ۵۵ تا ۶۹ ساله مناسب باشد. این موضوع شامل افرادی میشود که سابقه خانوادگی سرطان پروستات یا برخی سرطانهای مرتبط را دارند و همچنین مردان آفریقاییتبار. این گروه توصیه میکند افراد پیش از انجام آزمایش PSA با پزشک خود درباره مزایا و خطرات آن مشورت کنند.
برخی متخصصان اورولوژی یا سرطان ممکن است برای افزایش دقت تشخیص، همراه با PSA آزمایشهای جدیدتری نیز درخواست کنند.
4KScore
این آزمایش میزان چهار پروتئین در خون را بررسی میکند و اطلاعات مرتبط با وضعیت سلامت فرد را نیز در نظر میگیرد. مطالعات نشان دادهاند که این آزمایش میتواند به تعیین احتمال وجود یک سرطان تهاجمی پروستات در صورت انجام نمونهبرداری (بیوپسی) کمک کند.
شاخص سلامت پروستات (Prostate Health Index یا Phi)
این آزمایش میزان سه پروتئین در خون را بررسی میکند تا خطر وجود سرطان تهاجمی پروستات در صورت انجام بیوپسی مشخص شود. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در سال ۲۰۱۲ این آزمایش را برای برخی مردان بالای ۵۰ سال تأیید کرد. پزشک میتواند تعیین کند که آیا این آزمایش برای شما مناسب است یا خیر.
آزمایش ادراری Progensa PCA3
این آزمایش ادرار، یک ماده ژنتیکی اختصاصی و همچنین پروتئینی را که توسط بافت سرطانی پروستات تولید میشود بررسی میکند.
این آزمایش معمولاً بلافاصله پس از معاینه رکتال انجام میشود، زیرا این معاینه باعث میشود سلولهای پروستات وارد مجاری ادراری شوند.
FDA این آزمایش را برای مردان ۵۰ ساله و بالاتر تأیید کرده است که یک یا چند بار بیوپسی پروستات با نتیجه طبیعی داشتهاند، اما نتایج آزمایشهای آنها همچنان این نگرانی را ایجاد میکند که شاید انجام بیوپسی دیگری لازم باشد.
Mi-Prostate Score
این آزمایش ادرار با بررسی میزان PSA، مولکولی به نام PCA3 (ژن سرطان پروستات ۳) و TMPRSS2:ERG، مشخص میکند که آیا خطر ابتلا به سرطان پروستات در فرد افزایش یافته است یا خیر.
TMPRSS2:ERG زمانی ایجاد میشود که دو ژن بهطور غیرطبیعی با یکدیگر ترکیب شوند؛ پدیدهای که معمولاً در افراد مبتلا به سرطان پروستات مشاهده میشود.
این آزمایش مورد تأیید FDA نیست، اما پزشک همچنان میتواند از آن برای ارزیابی بیمار استفاده کند.
Axumin
Axumin یک ماده رادیواکتیو تشخیصی است که میتواند برای تعیین محل سرطان پروستاتِ عودکرده مورد استفاده قرار گیرد.
بالا بودن PSA بهتنهایی محل دقیق سرطان را مشخص نمیکند. هنگامی که Axumin همراه با توموگرافی با گسیل پوزیترون (PET) استفاده شود، میتواند به شناسایی و تعیین محل سرطان کمک کند.
این اطلاعات میتواند در تصمیمگیری درباره انجام بیوپسی و انتخاب درمانهای بعدی مفید باشد.
روشهای جدیدتر برای درمان سرطان پروستات
امروزه روشهای درمانی متعددی برای سرطان پروستات وجود دارد. پزشک با توجه به وضعیت عمومی سلامت فرد و ویژگیهای سرطان، کمک میکند مناسبترین روش درمان انتخاب شود.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعهای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
پروستاتکتومی رادیکال
اگر سرطان پروستات هنوز به خارج از پروستات انتشار پیدا نکرده باشد، ممکن است پزشک این روش را پیشنهاد کند.
در این جراحی، غده پروستات، کیسههای منی و برخی بافتهای اطراف برداشته میشوند تا سرطان از بدن خارج شود.
امروزه بسیاری از بیمارستانها این جراحی را به روش لاپاروسکوپی انجام میدهند؛ یعنی جراحی با ایجاد چند برش بسیار کوچک، معمولاً حدود پنج برش.
برخی جراحان نیز از سیستمهای رباتیک برای انجام عمل استفاده میکنند. این فناوری میتواند امکان انجام برشها و حرکات جراحی با دقت بیشتر و کاهش برخی خطرات را فراهم کند.
درمانهای هورمونی پیشرفتهتر
پزشکان برای چندین دهه سرطان پروستات را با داروهای هورمونی درمان کردهاند. این داروها با جلوگیری از دریافت یا تولید تستوسترون، مادهای که سلولهای سرطان پروستات برای رشد به آن نیاز دارند، عمل میکنند.
بااینحال، این داروها همیشه بهخوبی مؤثر نیستند. طی سالهای اخیر، چندین درمان هورمونی جدید توسط FDA تأیید شدهاند.
آپالوتاماید (Apalutamide) و انزالوتاماید (Enzalutamide) از دریافت سیگنالهای وابسته به تستوسترون توسط سلولهای سرطانی جلوگیری میکنند.
ابیراترون استات (Abiraterone acetate) نیز با مهار تولید تستوسترون در بافتهای بدن، میزان این هورمون را کاهش میدهد.
ترکیب شیمیدرمانی با درمان هورمونی
یک مطالعه نشان داده است که ترکیب شیمیدرمانی و درمان هورمونی میتواند به مردانی که سرطان آنها از پروستات به سایر قسمتهای بدن گسترش یافته است کمک کند تا مدت بیشتری زنده بمانند.
آپالوتاماید (Erleada)
این داروی خوراکی برای درمان مردانی استفاده میشود که به سرطان پروستات مقاوم به اختهسازی و بدون متاستاز مبتلا هستند و خطر گسترش بیماری در آنها بالاست، بهویژه زمانی که درمان هورمونی نتوانسته است بیماری را بهخوبی کنترل کند.
سرطان پروستات مقاوم به اختهسازی به نوعی از سرطان گفته میشود که حتی با کاهش تستوسترون بدن به سطوح بسیار پایین، همچنان به رشد خود ادامه میدهد.
رادیوم-۲۲۳ (Radium-223)
این دارو برای درمان سرطان پروستاتی به کار میرود که به استخوانها متاستاز داده است.
رادیوم-۲۲۳ به بدن تزریق میشود و سپس به مناطق نزدیک به سلولهای سرطانی استخوانی میرسد و با آزاد کردن تابش، سلولهای سرطانی را از بین میبرد.
لوتتیوم Lu-177 ویپیووتاید تتراکستتان (Pluvicto)
این دارو برای درمان سرطان پیشرفته و متاستاتیک پروستات در شرایطی استفاده میشود که سلولهای سرطانی دارای پروتئینی به نام PSMA باشند.
دارو از طریق ورید تزریق میشود و در بدن حرکت میکند و تابش را بهطور مستقیم به سلولهای سرطانی PSMA-مثبت میرساند.
ایمنیدرمانی
اگر درمان هورمونی مؤثر نباشد و سرطان پروستات از غده پروستات به خارج از آن گسترش یافته باشد، ممکن است پزشک دارویی مانند Sipuleucel-T را پیشنهاد کند.
این درمان با فعال کردن سیستم ایمنی بدن، به آن کمک میکند تا با سلولهای سرطانی مقابله کند.
