ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) میتواند هر فردی را، بدون توجه به سن، نژاد، قومیت یا گرایش جنسی، مبتلا کند. بااینحال، برخی عوامل میتوانند خطر ابتلا را افزایش دهند.
HIV زمانی میتواند منتقل شود که خون، مایع منی، ترشحات واژن یا مقعد، یا شیر مادرِ مبتلا وارد بدن فرد دیگری شود. بیشترین خطر انتقال معمولاً در شرایط زیر وجود دارد:
- داشتن رابطه جنسی محافظتنشده با فرد مبتلا به HIV
- استفاده مشترک از سرنگ یا سوزن با فرد مبتلا
- داشتن رابطه جنسی با فرد مبتلا به HIV در حالی که خود فرد به یک عفونت مقاربتی (STI) نیز مبتلاست.
رابطه جنسی محافظتنشده
رفتارهای جنسی پرخطر یکی از شایعترین راههای انتقال HIV از فردی به فرد دیگر است. هنگام رابطه جنسی، تماس و تبادل برخی مایعات بدن ممکن است رخ دهد. خطر ابتلا به HIV در شرایط زیر بیشتر است:
- شریک جنسی فرد در معرض خطر بالای ابتلا به HIV باشد یا خود به HIV مبتلا باشد.
- وجود شرکای جنسی متعدد
- رابطه جنسی با فردی که شرکای جنسی متعددی دارد.
- عدم ختنه آلت تناسلی
- ابتلا یک عفونت مقاربتی دیگر
نوع رابطه جنسی نیز بر میزان خطر تأثیر دارد:
- رابطه جنسی مقعدی بیشترین احتمال انتقال HIV را در میان انواع رابطه جنسی دارد. خطر بهویژه برای فردی که دریافتکننده رابطه مقعدی است، بیشتر است.
- رابطه جنسی واژینال در رتبه بعدی از نظر خطر انتقال قرار دارد و خطر برای فردی که واژن دارد بیشتر است.
اگرچه مطالعات انجامشده در این زمینه محدود است، به نظر میرسد خطر انتقال HIV از طریق رابطه جنسی دهانی بسیار کم باشد. استفاده از محافظ دهانی (Dental Dam؛ ورقهای از جنس لاتکس یا پلییورتان که بین دهان و واژن، مقعد یا آلت تناسلی قرار میگیرد) یا کاندوم میتواند این خطر را بیشتر کاهش دهد.
استفاده مشترک از سوزن و سرنگ
استفاده مشترک از سوزن یا سرنگ، پس از رابطه جنسی مقعدی، یکی از رفتارهایی است که بیشترین خطر انتقال HIV را دارد. در این شرایط ممکن است فرد با خون یا مایعات باقیمانده در سرنگ در معرض ویروس قرار گیرد.
اگر سوزن برای تزریق مواد مخدر غیرقانونی استفاده شود، مصرف مواد میتواند با کاهش قدرت تصمیمگیری، احتمال انجام رفتارهای پرخطر دیگر، مانند رابطه جنسی محافظتنشده در حالت تحتتأثیر مواد، را نیز افزایش دهد.
هرگز از سوزن یا سرنگی که قبلاً توسط فرد دیگری استفاده شده است، استفاده نکنید.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعهای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
عفونتهای مقاربتی
اگر به یک عفونت مقاربتی مانند کلامیدیا، سوزاک، تبخال تناسلی، زگیل تناسلی یا سیفلیس مبتلا باشید، خطر ابتلا به HIV افزایش مییابد. دلایل آن عبارتاند از:
- زخمهای باز یا التهاب ناشی از عفونتهای مقاربتی میتوانند هنگام رابطه جنسی با فرد مبتلا به HIV، ورود ویروس به بدن را آسانتر کنند.
- فردی که عفونت مقاربتی را از او دریافت کردهاید ممکن است رفتارهای جنسی پرخطر داشته باشد و در نتیجه احتمال مواجهه با HIV نیز بیشتر باشد.
- رفتارهایی که احتمال ابتلا به عفونتهای مقاربتی را افزایش میدهند، مانند داشتن شرکای جنسی متعدد، رابطه جنسی محافظتنشده یا رابطه با شریک جنسی ناشناخته، میتوانند خطر ابتلا به HIV را نیز افزایش دهند.
سایر عوامل خطر
اگر در برخی مشاغل فعالیت میکنید، احتمال تماس با مایعات بدن فرد مبتلا به HIV بیشتر است. از جمله:
- مشاغل حوزه سلامت مانند پزشکان، پرستاران و تکنسینها
- کار در زندانها
- کار در آزمایشگاههایی که با خون یا مایع منی سروکار دارند
انتقال HIV از مادر به نوزاد
زنان مبتلا به HIV میتوانند ویروس را در دوران بارداری، هنگام زایمان یا از طریق شیردهی به نوزاد منتقل کنند. این موارد از مهمترین راههای ابتلای کودکان به HIV هستند.
بااینحال، اگر مادر در تمام دوران بارداری داروهای ضد HIV دریافت کند و نوزاد نیز در هفتههای نخست زندگی داروی مناسب دریافت کند، احتمال انتقال HIV از مادر به کودک میتواند تا حدود ۱ درصد یا کمتر کاهش یابد.
راههای بسیار نادر انتقال HIV
انتقال HIV از راههای زیر ممکن است، اما بسیار بعید است:
- خوردن غذایی که فرد مبتلا آن را از قبل جویده باشد؛ این مورد بیشتر در مورد نوزادان مطرح شده است.
- دریافت خون از طریق تزریق خون؛ البته در بسیاری کشورها خون اهدایی از نظر HIV غربالگری میشود.
- پیوند عضو یا بافت
- لقاح مصنوعی
- خالکوبی یا سوراخکردن بدن (پیرسینگ)
پیش از سال ۱۹۸۵، بانکهای خون روش مناسبی برای آزمایش HIV در خونهای اهدایی نداشتند. امروزه خونهای اهدایی از نظر HIV غربالگری میشوند. بااینحال، در موارد بسیار نادر ممکن است فردی درست پیش از اهدای خون به HIV مبتلا شده باشد و هنوز عفونت او در آزمایشهای غربالگری قابل شناسایی نباشد.
HIV از این راهها منتقل نمیشود
HIV از طریق موارد زیر منتقل نمیشود:
- بزاق
- عرق
- اشک
- تماسهای معمولی مانند در آغوش گرفتن، خوابیدن در یک تخت مشترک یا استفاده مشترک از ظروف
- استخرهای شنا
- تلفن
- توالت
- نیش حشرات
