آنچه در این مطلب خواهید خواند
حساسیت به سویا چیست؟
حساسیت به سویا زمانی رخ می‌دهد که بدن به پروتئین سویا واکنش نشان دهد. پروتئین سویا از دانه‌های سویا به دست می‌آید و در بسیاری از مواد غذایی وجود دارد. اگر به سویا حساسیت داشته باشید، سیستم ایمنی بدن شما هر بار که در معرض آن قرار بگیرد، واکنش نشان می‌دهد.
علائم حساسیت به سویا
علائم معمولاً ظرف چند دقیقه تا چند ساعت ظاهر می‌شوند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- احساس گزگز
- کهیر یا خارش
- تورم لب‌ها، دهان یا سایر قسمت‌های بدن
- خس‌خس سینه
- درد شکم، تهوع یا استفراغ
- قرمزی پوست
اگر علائم حساسیت شدیدتری داشته باشید، ممکن است دچار واکنش شدیدی به نام آنافیلاکسی شوید. این وضعیت به مراقبت فوری نیاز دارد. علائم آنافیلاکسی عبارت‌اند از:
- دشواری در تنفس
- شوک و افت شدید فشار خون
- افزایش ضربان قلب
- سرگیجه، احساس سبکی سر یا از دست دادن هوشیاری
اگر شما یا فرد دیگری علائم آنافیلاکسی را دارید، با شماره 115 تماس بگیرید. این وضعیت یک فوریت پزشکی است.
علل و عوامل خطر حساسیت به سویا
حساسیت زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن نسبت به یک ماده واکنش بیش‌ازحد نشان دهد. اگر به سویا حساسیت داشته باشید، پروتئین‌های سویا سیستم ایمنی بدن شما را تحریک می‌کنند و باعث بروز واکنش می‌شوند. این واکنش هر بار که سیستم ایمنی در معرض این پروتئین قرار بگیرد، رخ خواهد داد.
بخشی از این واکنش شامل آزاد شدن مواد شیمیایی، از جمله هیستامین، است. این مواد شیمیایی باعث ایجاد علائم حساسیت می‌شوند.
برخی عوامل احتمال بروز حساسیت به سویا را افزایش می‌دهند، از جمله:
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
- سابقه خانوادگی حساسیت به سویا یا سایر مواد غذایی
- سن پایین
- حساسیت به مواد غذایی دیگر، مانند گندم، لوبیا یا شیر
تشخیص حساسیت به سویا
اگر فکر می‌کنید به سویا حساسیت دارید، پزشک می‌تواند آزمایش‌هایی را برای بررسی آن توصیه کند. این آزمایش‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- آزمایش پوستی: پزشک با استفاده از سوزنی که مقدار کمی پروتئین سویا به آن آغشته شده است، پوست شما را خراش می‌دهد یا سوراخ می‌کند. اگر به سویا حساسیت داشته باشید، در محل آزمایش برجستگی پوستی ایجاد می‌شود.
- آزمایش خون: پزشک نمونه خون شما را می‌گیرد تا واکنش سیستم ایمنی بدن به پروتئین سویا را اندازه‌گیری کند.
پیشگیری از حساسیت به سویا
اگر به سویا حساسیت دارید، لازم است اقدامات بیشتری انجام دهید و فقط به حذف سس سویا و توفو از رژیم غذایی خود اکتفا نکنید. سویا بخش مهمی از بسیاری از غذاهای فرآوری‌شده را تشکیل می‌دهد.
برای محافظت از خود یا فرزندتان در برابر واکنش حساسیتی، اقدامات زیر را انجام دهید:
- همیشه برچسب مواد غذایی را بخوانید. در ایالات متحده، اگر سویا در یک ماده غذایی وجود داشته باشد، نام آن باید روی برچسب محصول درج شود.
- هنگام غذا خوردن در رستوران احتیاط کنید. حتی اگر غذایی بدون سویا سفارش دهید، ممکن است در معرض این ماده قرار بگیرید؛ زیرا سویا به‌طور گسترده در غذاهای فرهنگ‌های آسیایی استفاده می‌شود. همچنین ممکن است آشپز از یک وسیله برای تهیه غذاهای حاوی سویا و غذاهای بدون سویا استفاده کند. توضیح دهید که لازم است مطمئن شوید غذای شما به هیچ شکلی با سویا تماس پیدا نمی‌کند.
- درباره روغن سویا و لسیتین با پزشک خود مشورت کنید. بیشتر افراد مبتلا به حساسیت به سویا می‌توانند روغن سویای کاملاً تصفیه‌شده را مصرف کنند. همین موضوع در مورد لسیتین سویا نیز صدق می‌کند؛ ماده‌ای که اغلب در شکلات، کره بادام‌زمینی و مارگارین استفاده می‌شود. از مصرف روغن سویای پرس سرد، روغن حاصل از پرس مکانیکی یا روغن تولیدشده به روش اکستروژن خودداری کنید؛ این روغن‌ها گاهی با عنوان روغن‌های ویژه یا گورمه عرضه می‌شوند. این محصولات با روغن سویای کاملاً تصفیه‌شده متفاوت‌اند و در صورت حساسیت به سویا، مصرف آنها ایمن نیست. پزشک یا متخصص آلرژی می‌تواند به شما کمک کند مشخص کنید کدام‌یک از این مواد برای شما قابل مصرف هستند.
غذاهای حاوی سویا که باید از آنها اجتناب کنید
اگر به سویا حساسیت دارید، از خوردن غذاهای زیر خودداری کنید:
- ادامامه (دانه سویای نارس)
- میسو
- ناتو
- سس سویا و سس شُویو
- فیبر، آرد، بلغور، مغز یا جوانه سویا
- شیر، ماست، بستنی یا پنیر تهیه‌شده از سویا
- پروتئین سویا
- تاماری
- تمپه
- سس تریاکی
- پروتئین گیاهی بافت‌دار (TVP)
- توفو
غذاهایی که ممکن است حاوی سویا باشند
مواد غذایی زیر ممکن است حاوی سویا باشند:
- محصولات پختنی، مانند نان، کلوچه و کراکر
- عصاره گوشت و سوپ کنسروی
- تن ماهی و گوشت کنسروی
- غلات صبحانه
- غذاهای آماده منجمد
- شکلات‌ها و میان‌وعده‌های انرژی‌زای غنی از پروتئین
- بستنی
- شیرخشک نوزاد، غذای کودک و غلات مخصوص کودکان
- کره بادام‌زمینی کم‌چرب
- جایگزین‌های گوشت
- گوشت‌های فرآوری‌شده، مانند گوشت‌های برش‌خورده مخصوص ساندویچ
- سس سالاد، مایونز، سس گریوی و انواع سس‌ها
- روغن گیاهی
- سس ووسترشر
نام‌های دیگری که ممکن است به مواد تشکیل‌دهنده سویا اشاره داشته باشند
ممکن است لازم باشد از محصولاتی که نام‌های زیر در فهرست ترکیبات آنها درج شده است، اجتناب کنید:
- Glycine max
- پروتئین گیاهی هیدرولیزشده (HVP)
- مونو و دی‌گلیسریدها
- مونوسدیم گلوتامات (MSG)
اگر با ماده‌ای مواجه شدید که نام آن را نمی‌شناسید، یک قاعده ساده را رعایت کنید: در صورت تردید، درباره آن تحقیق کنید. اگر هنوز درباره یکی از ترکیبات مطمئن نیستید، می‌توانید از طریق ایمیل با تولیدکننده محصول تماس بگیرید.
