کتامین برای درمان اعتیاد: آنچه باید بدانید

آنچه باید بدانید

• کتامین یک داروی بیهوشی کوتاه‌اثر است که می‌تواند باعث توهم و احساس جدایی از محیط شود، اما پزشکان برای کاهش خطر اعتیاد، از دوزهای پایین آن با دقت استفاده می‌کنند.
• مطالعات نشان داده‌اند که ترکیب کتامین با روان‌درمانی می‌تواند با تغییر میل و انگیزه در مغز، احتمال عود اعتیاد به کوکائین و الکل را کاهش دهد.
• استفاده از کتامین برای درمان اعتیاد باید همیشه تحت نظارت پزشک انجام شود، زیرا مصرف تفریحی آن می‌تواند باعث بروز عوارض خطرناک و حتی وابستگی شود.

کتامین چیست؟

کتامین که با نام‌های «اسپشیال کی» (Special K) یا «سوپر کی» (Super K) نیز شناخته می‌شود، یک داروی بیهوشی کوتاه‌اثر با ویژگی‌های توهم‌زا است. این دارو می‌تواند نحوه درک شما از تصاویر و صداها را تغییر دهد، باعث شود احساس کنید کنترلی بر شرایط ندارید و این تصور را در شما ایجاد کند که از دنیای اطراف یا حتی از دردی که احساس می‌کنید جدا شده‌اید.

دانشمندان در ابتدا کتامین را به‌عنوان یک داروی بیهوشی و مسکن تولید کردند و این دارو برای این اهداف مورد تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا قرار گرفته است. با این حال، این «داروی مهمانی» اغلب به‌صورت نادرست و خارج از مصارف پزشکی استفاده می‌شود.

با وجود این، پژوهشگران اکنون در حال بررسی این موضوع هستند که آیا کتامین می‌تواند در مبارزه با اعتیاد نیز مفید باشد یا خیر. در دو کارآزمایی بالینی که درباره درمان سوءمصرف مواد انجام شد، استفاده از کتامین همراه با درمان‌های رفتاری و انگیزشی با نتایج بهتری همراه بود.

کتامین چگونه عمل می‌کند؟

کتکتامین فعالیت یک انتقال‌دهنده عصبی به نام گلوتامات را در قشر پیشانی مغز تحریک می‌کند. همچنین باعث می‌شود تعداد بیشتری از سیناپس‌ها (اتصالات بین سلول‌های عصبی که امکان انتقال اطلاعات را فراهم می‌کنند) در همین ناحیه تشکیل شوند.

کتامین به شکل‌های مختلفی وجود دارد و ممکن است به‌صورت پودر یا مایع عرضه شود. افرادی که به‌طور غیرقانونی از آن استفاده می‌کنند، معمولاً آن را از طریق بینی استنشاق می‌کنند، می‌کشند، تزریق می‌کنند یا به نوشیدنی‌ها اضافه می‌کنند. پزشکان معمولاً این دارو را از طریق تزریق وریدی (IV) تجویز می‌کنند.

اثرات کتامین به‌سرعت ظاهر می‌شوند. چند دقیقه پس از مصرف، ضربان قلب افزایش می‌یابد و فشار خون شروع به کاهش می‌کند. همچنین ممکن است فرد نسبت به اتفاقات و محرک‌های محیط اطراف واکنش چندانی نشان ندهد.

مقادیر مختلف کتامین، حالات متفاوتی از نشئگی ایجاد می‌کنند. دوز درمانی این دارو معمولاً حدود ۱ تا ۲ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است. با این حال، حتی مقادیر بسیار کمتر از این میزان نیز می‌توانند باعث ایجاد حالت سرخوشی شوند.

دوزهای پایین کتامین می‌توانند باعث ایجاد احساس آرامش، توهمات خفیف بینایی، افزایش حساسیت حواس و بی‌حسی شوند. اما دوزهای بالاتر ممکن است موجب بروز توهمات شدید، اختلال در حرکت، از دست دادن حافظه کوتاه‌مدت و احساس خروج از بدن شوند.

این وضعیت می‌تواند با علائم زیر همراه باشد:

• حرکات غیرارادی چشم
• اشک‌ریزش
• گشاد شدن مردمک چشم
• افزایش ترشح بزاق
• سفت شدن عضلات
• تهوع

مصرف بیش‌ازحد کتامین می‌تواند باعث بیهوشی یا کاهش سرعت تنفس شود که شرایطی بسیار خطرناک و تهدیدکننده زندگی است.

در محیط‌های درمانی، پزشکان دوزهای پایین کتامین را در مدت‌زمان طولانی‌تری تجویز می‌کنند. این روش به جلوگیری از ایجاد حالت سرخوشی و وابستگی احتمالی کمک می‌کند. در صورتی که کتامین تحت نظر پزشک مصرف شود، بروز اعتیاد بسیار نادر است.

کتامین و درمان اعتیاد

ددو کارآزمایی بالینی، یکی درباره اعتیاد به کوکائین و دیگری درباره وابستگی به الکل، نشان دادند افرادی که علاوه بر روان‌درمانی، کتامین نیز دریافت کرده بودند، نسبت به افرادی که فقط تحت روان‌درمانی قرار گرفته بودند، نتایج بهتری به دست آوردند.

افراد مبتلا به اعتیاد به کوکائین، علاوه بر پنج هفته شرکت در جلسات درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی برای پیشگیری از عود، به مدت پنج روز کتامین را از طریق تزریق وریدی دریافت کردند.

افراد وابسته به الکل نیز در هفته دوم یک دوره پنج‌هفته‌ای درمان تقویت انگیزه، کتامین را از طریق تزریق وریدی دریافت کردند.

در هر دو مطالعه، پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که کتامین احتمال بازگشت مجدد به مصرف مواد یا عود اعتیاد را کاهش می‌دهد.

البته هنوز به تحقیقات بیشتری درباره تأثیر کتامین بر اعتیاد نیاز است. با این حال، به نظر می‌رسد این دارو می‌تواند نحوه پاسخ مغز به میل شدید مصرف مواد، انگیزه برای ترک و کنترل واکنش‌های رفتاری را تغییر دهد. همچنین ممکن است کتامین اثربخشی درمان‌های رفتاری را افزایش دهد؛ درمان‌هایی که نقش بسیار مهمی در غلبه بر اعتیاد دارند.

برای اینکه کتامین در درمان اعتیاد مفید باشد، باید حتماً تحت نظارت دقیق متخصصان پزشکی استفاده شود. مصرف تفریحی این دارو می‌تواند به وابستگی و سایر عوارض خطرناک منجر شود.