آنچه در این مطلب خواهید خواند
با خوردن مقداری سس سالسای تند یا غذای هندی پرادویه، بینی‌تان شروع به آبریزش می‌کند. خوردن لوبیا باعث نفخ و تولید گاز می‌شود یا نوشیدن یک لیوان شراب، چند ساعت بعد سردرد به همراه دارد. اگر به لاکتوز عدم تحمل داشته باشید، می‌دانید که خوردن پنیر یا نوشیدن شیر ممکن است باعث اسهال شود.
بیشتر افراد گاهی با خوردن چنین غذاهایی دچار واکنش می‌شوند. اما این واکنش‌ها معمولاً ناشی از حساسیت‌های غذایی یا عدم تحمل غذایی هستند و سیستم ایمنی بدن در ایجاد آن‌ها نقشی ندارد.
آلرژی غذایی با این موارد متفاوت است. در آلرژی غذایی، بدن به‌اشتباه یک ماده غذایی بی‌ضرر را عاملی بالقوه بیماری‌زا تلقی می‌کند. وقتی ماده غذایی‌ای را که به آن آلرژی دارید می‌خورید، سیستم ایمنی بدن برای محافظت از شما واکنش نشان می‌دهد. ممکن است دچار بثورات پوستی خفیف یا خارش چشم شوید، یا واکنش شدیدتری را تجربه کنید که باعث دشواری تنفس و احساس خفگی شود.
آلرژی غذایی می‌تواند جدی باشد، اما اقداماتی وجود دارد که با کمک آن‌ها می‌توانید این وضعیت را کنترل کنید. یکی از بهترین اقدامات، پرهیز از غذاهایی است که واکنش آلرژیک شما را تحریک می‌کنند.
غذاهایی که باعث آلرژی می‌شوند
۹ ماده غذایی مسئول بیش از ۹۰ درصد واکنش‌های آلرژیک غذایی هستند:
- شیر (بیشتر در کودکان)
- تخم‌مرغ
- بادام‌زمینی
- مغزهای خوراکی درختی، مانند گردو، بادام، چلغوز، بادام برزیلی و پکان
- سویا
- گندم
- ماهی (بیشتر در بزرگسالان)
- سخت‌پوستان و صدف‌های خوراکی (بیشتر در بزرگسالان)
- کنجد
البته تقریباً هر ماده غذایی می‌تواند باعث بروز آلرژی شود. برخی از مواد غذایی کمتر شایع که ممکن است واکنش آلرژیک ایجاد کنند، عبارت‌اند از:
- ذرت
- ژلاتین
- گوشت، شامل گوشت گاو، مرغ، گوسفند و خوک
- دانه‌ها، به‌ویژه کنجد، تخمه آفتابگردان و دانه خشخاش
- ادویه‌ها، مانند زیره سیاه، گشنیز، سیر و خردل
علائم آلرژی غذایی
واکنش آلرژیک ممکن است ظرف چند دقیقه پس از خوردن غذا بروز کند یا چند ساعت بعد ظاهر شود.
تشخیص ارتباط علائم خفیف با یک ماده غذایی مشخص ممکن است دشوار باشد. این علائم می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- بثورات پوستی قرمز، متورم، خشک یا خارش‌دار (کهیر)
- آبریزش یا گرفتگی بینی، عطسه یا سرفه خشک خفیف
- خارش، اشک‌ریزش و قرمزی چشم‌ها
- خارش دهان یا داخل گوش
- احساس طعم غیرمعمول در دهان
- ناراحتی معده، دل‌پیچه، استفراغ یا اسهال
بادام‌زمینی، مغزهای خوراکی درختی، ماهی و سخت‌پوستان و صدف‌های خوراکی از شایع‌ترین عوامل ایجاد واکنش‌های شدید آلرژیک هستند؛ بااین‌حال، هر ماده غذایی می‌تواند چنین واکنشی ایجاد کند.
علائم واکنش‌های شدید عبارت‌اند از:
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
- دشواری در تنفس یا بلع
- تورم لب‌ها، زبان یا گلو
- احساس ضعف، گیجی یا سبکی سر، یا از دست دادن هوشیاری
- درد قفسه سینه یا ضربان قلب ضعیف و نامنظم
ازآنجاکه کودکان خردسال ممکن است نتوانند احساسات و علائم خود را به‌خوبی توصیف کنند، ممکن است جملاتی مانند «دهانم مورمور می‌شود»، «زبانم سنگین شده» یا «انگار چیزی در گلویم گیر کرده است» به زبان بیاورند. گرفتگی صدا، صدای زیر و غیرعادی یا نامفهوم صحبت کردن نیز می‌تواند از نشانه‌های واکنش آلرژیک در کودکان باشد.
گاهی علائم سراسر بدن را درگیر می‌کنند و آن‌قدر شدید هستند که زندگی فرد را به خطر می‌اندازند. به این نوع واکنش آنافیلاکسی گفته می‌شود که یک وضعیت اورژانسی پزشکی است. آنافیلاکسی معمولاً چند دقیقه پس از خوردن غذا رخ می‌دهد. اگر علاوه بر آلرژی غذایی به آسم نیز مبتلا باشید، احتمال بروز آنافیلاکسی در شما بیشتر است.
اگر آلرژی غذایی شدید دارید، همیشه دست‌کم دو دوز اپی‌نفرین (آدرنالین) همراه خود داشته باشید تا در صورت بروز واکنش بتوانید از آن استفاده کنید. اگر مطمئن نیستید که علائم شما ناشی از آلرژی هستند یا نه، برای استفاده از خودتزریق‌گر اپی‌نفرین یا اسپری بینی اپی‌نفرین تردید نکنید. اپی‌نفرین به شما آسیب نمی‌رساند و می‌تواند جانتان را نجات دهد.
اگر پس از استفاده از اپی‌نفرین، علائم به‌سرعت و به‌طور کامل برطرف نشدند، اگر علائم شدید هستند یا اگر دوز دوم دارو را در اختیار ندارید، با شماره 115 تماس بگیرید.
در افرادی که حساسیت بسیار شدیدی دارند، حتی مقادیر بسیار ناچیز یک ماده غذایی ــ برای مثال، یک‌چهل‌وچهار هزارم مغز یک بادام‌زمینی ــ می‌تواند واکنش آلرژیک ایجاد کند. افرادی که حساسیت کمتری دارند، ممکن است بتوانند مقادیر اندکی از غذای محرک آلرژی خود را مصرف کنند.
عوامل محرک پنهان
مهم‌ترین راه کنترل آلرژی غذایی چیست؟ پرهیز از ماده غذایی مشکل‌ساز. بااین‌حال، انجام این کار همیشه آسان نیست، زیرا ممکن است آن ماده غذایی به‌صورت یک ترکیب پنهان در محصول دیگری وجود داشته باشد.
- بیشتر محصولات پخته‌شده، مانند کیک و کلوچه، با تخم‌مرغ و گاهی مغزهای خوراکی تهیه می‌شوند.
- ممکن است به تن ماهی کنسروشده در آب، شیر خشک بدون چربی اضافه شده باشد.
- ممکن است در تهیه سس سالاد از روغن سویا استفاده شده باشد.
- ممکن است هات‌داگ حاوی پروتئین شیر باشد.
بنابراین، حتماً برچسب مواد غذایی را بخوانید. این کار نقطه شروع مناسبی است.
بااین‌حال، اطلاعات درج‌شده روی برچسب‌ها همیشه تمام واقعیت را نشان نمی‌دهند. برای مثال، ممکن است در تهیه پاپ‌کورن مخصوص مایکروویو از آناناس، کازئین شیر یا پروتئین سویای هیدرولیزشده استفاده شده باشد، اما نام این مواد را در فهرست ترکیبات محصول نبینید. در عوض، ممکن است فقط از اصطلاحات کلی مانند «طعم‌دهنده» یا «طعم‌دهنده طبیعی» استفاده شده باشد. واژه‌هایی مانند «امولسیون‌کننده» یا «عامل پیونددهنده» نیز می‌توانند نشانه‌ای از وجود سویا یا تخم‌مرغ در محصول باشند.
اگر به یک ماده غذایی آلرژی دارید، لازم است با این اصطلاحات کلی و مواد مشخصی که ممکن است دربرگیرندۀ آن‌ها باشند، آشنا شوید. اگر درباره ترکیبات یک محصول سؤالی دارید، با تولیدکننده آن تماس بگیرید. بخش خدمات مشتریان یا مسئول تضمین کیفیت شرکت باید بتواند به شما کمک کند تا مشخص شود مصرف آن ماده غذایی برایتان بی‌خطر است یا خیر.
همچنین، هنگام صرف غذا در رستوران باید منو را با دقت بررسی کنید. اگر درباره ترکیبات غذا نگرانی دارید، پیش از سفارش، درباره نحوه آماده‌سازی آن سؤال کنید.
