اگر جواب تست HIV شما مثبت است، بهتر است درمان را هرچه سریعتر آغاز کنید. حتی اگر احساس بیماری نداشته باشید، شروع زودهنگام درمان دارویی ــ حتی از همان روز تشخیص ــ بهترین فرصت را برای حفظ سلامت، کنترل بیماری و کاهش احتمال انتقال ویروس به دیگران فراهم میکند.
درمان شما چگونه عمل میکند؟
این درمان «درمان ضدرتروویروسی» یا ART نام دارد. داروهای ضدرتروویروسی کمک میکنند مقدار ویروس HIV در بدن که به آن بار ویروسی (Viral Load) گفته میشود، کاهش یابد و در بسیاری از افراد به حد غیرقابل شناسایی برسد. در نتیجه، سیستم ایمنی فرصت پیدا میکند تا ترمیم شود و عملکرد خود را حفظ کند. همچنین با کاهش بار ویروسی، احتمال انتقال HIV به دیگران نیز کاهش مییابد.
داروهای ART خیلی سریع شروع به اثرگذاری میکنند و طی چند ساعت تا چند روز فعالیت خود را آغاز میکنند. با این حال، لازم است داروها را هر روز و دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید. اگر مصرف دارو را متوقف کنید، ویروس دوباره تکثیر میشود و ممکن است باعث بیماری شود. همچنین احتمال انتقال ویروس به دیگران افزایش مییابد.
مصرف نامنظم یا قطع مکرر دارو میتواند باعث ایجاد مقاومت دارویی نیز شود؛ در این حالت، داروها در صورت شروع مجدد درمان، ممکن است اثر کمتری داشته باشند.
چگونه برای شروع درمان آماده شوید؟
پیش از شروع ART، معمولاً آزمایشهای خون و معاینه جسمی انجام میشود تا وجود عفونتها یا بیماریهای دیگری که نیاز به درمان دارند بررسی و رد شوند. پزشک ممکن است همچنین بررسی کند که آیا ویروس HIV شما نسبت به برخی داروهای مورد استفاده برای درمان HIV مقاوم است یا خیر.
معمولاً درمان شامل دستکم سه داروی ضدرتروویروسی است. گاهی این داروها همگی در قالب یک قرص ترکیبی ارائه میشوند.
رایجترین ترکیبهای درمانی برای افرادی که بهتازگی تشخیص HIV دریافت کردهاند، شامل موارد زیر است:
- دو دارو از گروه مهارکنندههای نوکلئوزیدی یا نوکلئوتیدی آنزیم رونوشتبردار معکوس (NRTIs)، مانند آباکاویر، امتریسیتابین، لامیوودین و تنوفوویر
- یک دارو از گروهی متفاوت، مانند مهارکنندههای انتقال رشته توسط اینتگراز (INSTIs) که شامل بیکتگراویر، دولوتگراویر، الویتگراویر یا رالتگراویر است
پرسشهایی درباره درمان
داروهای HIV را میتوان با ترکیبهای مختلفی مصرف کرد. شما و پزشکتان باید درمانی را انتخاب کنید که بیشترین تناسب را با شرایط شما داشته باشد. هنگام انتخاب درمان، موارد زیر اهمیت دارند:
تعداد قرصها:
بیشتر افراد درمان را با یک تا دو قرص در روز شروع میکنند. اگر بهخاطر سپردن مصرف روزانه دارو برایتان دشوار است، از پزشک بپرسید آیا میتوان از داروهای ترکیبی استفاده کرد تا تعداد قرصهای روزانه کاهش یابد.
بیمه و هزینه درمان:
داروهای HIV معمولاً باید برای مدت طولانی و در اغلب موارد تا پایان عمر مصرف شوند. بنابراین باید مطمئن شوید داروی تجویزشده تحت پوشش بیمه شماست و هزینه پرداختی آن برایتان قابلتحمل است. در صورتی که هزینه دارو زیاد باشد یا تحت پوشش بیمه نباشد، از پزشک بپرسید آیا امکان استفاده از داروی دیگری وجود دارد.
بارداری:
اگر باردار هستید، احتمال بارداری وجود دارد یا قصد دارید در آینده بچهدار شوید، حتماً پزشک خود را در جریان قرار دهید. برخی از داروهای HIV برای جنین مناسب نیستند و ممکن است در دوران بارداری نیاز به انتخاب داروی متفاوتی باشد.
عوارض جانبی
اگر داروهای HIV باعث بروز عوارض جانبی یا مشکلات دیگری شوند، پزشک میتواند برای کنترل این عوارض داروهای مناسب تجویز کند یا در صورت نیاز، داروی ضدرتروویروسی شما را تغییر دهد.
پایش روند درمان
پزشک معمولاً هر ۳ تا ۶ ماه آزمایشهای خونی لازم را انجام میدهد تا وضعیت HIV و میزان موفقیت درمان بررسی شود. مهمترین آزمایشها عبارتاند از:
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعهای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
بار ویروسی (Viral Load):
بار ویروسی مهمترین شاخص برای بررسی میزان کنترل HIV و اثربخشی درمان است. این آزمایش مقدار ویروس HIV موجود در خون را اندازهگیری میکند.
هدف درمان این است که مقدار ویروس به اندازهای کاهش یابد که در آزمایش قابل شناسایی نباشد. در این شرایط، میزان ویروس در خون بسیار پایین است و آزمایشهای معمول نمیتوانند آن را شناسایی کنند. رسیدن به بار ویروسی غیرقابل شناسایی، احتمال انتقال HIV به دیگران را نیز به میزان بسیار زیادی کاهش میدهد.
بیشتر افراد طی حدود ۳ ماه پس از شروع داروهای HIV به بار ویروسی غیرقابل شناسایی میرسند. پس از آن، پزشک معمولاً بار ویروسی را هر ۳ تا ۶ ماه بررسی میکند. اگر داروهای HIV تغییر کنند، معمولاً حدود یک ماه بعد یک آزمایش بار ویروسی انجام میشود و پس از آن، آزمایشها هر ۳ تا ۶ ماه ادامه پیدا میکنند.
شمارش سلولهای CD4
سلولهای CD4 که به آنها سلولهای T نیز گفته میشود، نقش مهمی در مقابله با عفونتها دارند. ویروس HIV این سلولها را هدف قرار میدهد و با کاهش تعداد آنها، احتمال ابتلا به عفونتها و بیماریهای مختلف افزایش مییابد.
اگر تعداد CD4 پایین باشد ــ بهویژه کمتر از ۵۰۰ سلول در هر میلیمتر مکعب خون ــ پزشک معمولاً شمارش CD4 را هر ۳ تا ۶ ماه بررسی میکند.
در صورتی که تعداد CD4 بالا باشد و بار ویروسی HIV نیز غیرقابل شناسایی باشد، ممکن است انجام آزمایشهای منظم CD4 دیگر ضروری نباشد.
پزشک میتواند با استفاده از نتایج بار ویروسی و شمارش CD4 در مورد ادامه درمان، تنظیم آن یا تغییر داروها تصمیمگیری کند.
مراقبت از خود
داروها نقش مهمی در کنترل HIV دارند، اما اقدامات و عادات روزمره شما نیز تأثیر زیادی بر سلامتتان دارند.
همیشه از کاندوم استفاده کنید:
حتی اگر بار ویروسی شما غیرقابل شناسایی باشد، استفاده از کاندوم همچنان میتواند بهعنوان یک روش محافظتی مضاعف در هنگام رابطه جنسی مفید باشد. کاندوم علاوه بر HIV، از انتقال بسیاری از بیماریهای منتقله از راه جنسی مانند تبخال تناسلی، کلامیدیا، سوزاک و سیفلیس نیز پیشگیری میکند.
غذاهای سالم مصرف کنید:
ممکن است افراد مبتلا به HIV به کالری بیشتری نیاز داشته باشند، زیرا بدن برای مقابله با عفونتها تحت فشار بیشتری قرار دارد. منابع پروتئینی مانند گوشت کمچرب، ماهی، حبوبات و مغزها را انتخاب کنید. همچنین مصرف چربیهای سالم مانند آووکادو، غلات کامل، میوههای تازه و مقدار زیادی سبزیجات توصیه میشود. آب کافی نیز بنوشید.
تقریباً هر روز فعالیت بدنی داشته باشید:
هدف شما میتواند حدود ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط، ۵ روز در هفته باشد؛ برای مثال پیادهروی، دوچرخهسواری، شنا یا سایر فعالیتهای ورزشی با شدت متوسط. تمرینات قدرتی مانند وزنهزدن یا سایر ورزشهای مقاومتی نیز میتوانند به جلوگیری از کاهش توده عضلانی مرتبط با HIV کمک کنند.
سیگار را ترک کنید:
مصرف دخانیات برای سلامت مضر است و در افراد مبتلا به HIV میتواند پیامدهای نامطلوب بیشتری داشته باشد. سیگار کشیدن، مصرف سیگار الکترونیکی یا جویدن تنباکو میتواند خطر ابتلا به مشکلاتی مانند بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD)، آمفیزم، برونشیت مزمن، آسم و بیماریهای قلبی را افزایش دهد.
مصرف الکل و مواد مخدر تفریحی را کاهش دهید:
HIV فشار زیادی بر بدن وارد میکند و ممکن است پس از مصرف الکل یا ماریجوانا و سایر مواد، بدن مدت بیشتری برای بازگشت به حالت طبیعی نیاز داشته باشد. مصرف زیاد این مواد همچنین میتواند توانایی شما را برای مصرف منظم داروها کاهش دهد و بر قضاوت و تصمیمگیری شما در موقعیتهای پرخطر تأثیر منفی بگذارد.
