علائم تنفسی مرتبط با HIV

دستگاه تنفسی شامل بینی، سینوس‌ها، گلو و ریه‌هاست؛ یعنی بخش‌هایی از بدن که در فرایند تنفس نقش دارند. اگر به‌دلیل ابتلا به HIV سیستم ایمنی شما ضعیف شده باشد، به‌ویژه در شرایطی که درمان را به‌طور منظم و صحیح دنبال نکنید، احتمال بروز علائم تنفسی در شما بیشتر از افرادی است که HIV ندارند.

همانند افراد بدون HIV، شایع‌ترین علامت تنفسی آبریزش بینی است. علائم تنفسی جدی‌تر در افراد مبتلا به HIV شامل تنگی نفس و سرفه است. سرفه ممکن است خشک باشد یا همراه با خروج ترشحات غلیظ و خلط باشد.

علل مختلفی می‌توانند باعث بروز این مشکلات تنفسی در فرد مبتلا به HIV شوند. برای مثال، ممکن است فرد به عفونت سینوس‌ها یا برونشیت مبتلا شود، زیرا سیستم ایمنی ضعیف‌تر قادر نیست به‌خوبی با عفونت مقابله کند. ویروس‌های ایجادکننده سرماخوردگی، آنفلوانزا و کووید-۱۹ نیز می‌توانند عامل بروز این علائم باشند. بااین‌حال، همیشه نباید این علائم را مستقیماً به HIV نسبت داد. عواملی مانند سن، سیگار کشیدن یا مصرف مواد نیز می‌توانند در هر فردی، چه مبتلا به HIV و چه غیرمبتلا، باعث ایجاد علائم تنفسی شوند.

عفونت‌های شایع

این بیماری‌ها در افراد بدون HIV نیز شایع هستند، اما در افراد مبتلا به HIV ممکن است با شدت بیشتری بروز کنند و عوارض جدی‌تری ایجاد کنند.

احتمالاً بسیاری از افراد در طول زندگی خود یک یا چند بار به عفونت سینوس‌ها یا برونشیت مبتلا شده‌اند. هر دو بیماری در افرادی که به‌دلیل HIV سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند، شایع‌تر هستند و معمولاً می‌توانند شدیدتر باشند. پزشکان معمولاً برای درمان این عفونت‌ها، بسته به علت بیماری، داروهای مناسب و در موارد باکتریایی آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کنند. بااین‌حال، در افرادی که سیستم دفاعی بدنشان ضعیف است، درمان ممکن است دشوارتر باشد.

سینوزیت معمولاً شبیه سرماخوردگی شروع می‌شود و با آبریزش یا گرفتگی بینی همراه است؛ به‌طوری‌که تنفس از راه بینی دشوار می‌شود. قطره یا شست‌وشوی بینی با محلول سالین و کمپرس گرم می‌تواند به کاهش گرفتگی بینی کمک کند. اگر علائم عفونت بیش از یک تا دو هفته ادامه پیدا کرد، باید با پزشک مشورت شود.

برونشیت زمانی ایجاد می‌شود که لوله‌هایی که هوا را از نای به سمت ریه‌ها منتقل می‌کنند، دچار التهاب شوند. این بیماری می‌تواند باعث سرفه، دشواری در تنفس و تولید مقدار زیادی خلط شود. احتمال ابتلا به برونشیت در افراد سیگاری بیشتر است. ترک سیگار می‌تواند به کاهش این خطر کمک کند و بهتر است برای دریافت راهنمایی مناسب درباره ترک سیگار با پزشک مشورت شود.

عفونت‌های فرصت‌طلب

عفونت‌های فرصت‌طلب یا OIها (Opportunistic Infections)، عفونت‌های شدیدی هستند که بیشتر در افرادی با سیستم ایمنی ضعیف دیده می‌شوند.

درمان ضدرتروویروسی (ART) مقدار ویروس HIV در بدن را کاهش می‌دهد و به حفظ قدرت سیستم ایمنی کمک می‌کند. به همین دلیل، امروزه عفونت‌های فرصت‌طلب نسبت به گذشته کمتر دیده می‌شوند. بااین‌حال، این عفونت‌ها همچنان ممکن است در افرادی رخ دهند که درمان ضدرتروویروسی دریافت نمی‌کنند، داروهای خود را به‌طور منظم مصرف نمی‌کنند یا درمان آنها به‌خوبی مؤثر نیست.

بسیاری از عفونت‌های فرصت‌طلب می‌توانند ریه‌ها را درگیر کنند. از جمله:

کریپتوکوکوز (Cryptococcosis):
دو نوع قارچ اصلی که می‌توانند باعث این عفونت شوند، تقریباً در همه‌جای طبیعت یافت می‌شوند. بیشتر افرادی که اسپورهای این قارچ‌ها را تنفس می‌کنند، بیمار نمی‌شوند. اما در صورت ضعف سیستم ایمنی، این قارچ می‌تواند ریه‌ها را درگیر و باعث آسیب ریوی شود.

هیستوپلاسموز (Histoplasmosis):
این عفونت ریوی توسط قارچی ایجاد می‌شود که در خاک آلوده به فضولات پرندگان و خفاش‌ها وجود دارد. علائم بیماری ممکن است خفیف باشند، اما در برخی افراد بیماری می‌تواند شدید شود. یکی از عوارض احتمالی آن، سندرم دیسترس حاد تنفسی (ARDS) است که یک وضعیت تهدیدکننده حیات محسوب می‌شود.

کمپلکس مایکوباکتریوم آویوم (Mycobacterium avium complex یا MAC):
MAC یک عفونت باکتریایی شدید است. باکتری‌های عامل آن می‌توانند در خاک، مواد غذایی، گردوغبار و آب وجود داشته باشند. بسیاری از افراد ممکن است در معرض این باکتری قرار گرفته باشند بدون اینکه بیمار شوند. اما هنگامی که سیستم ایمنی ضعیف باشد، این عفونت می‌تواند ریه‌ها و دستگاه گوارش را درگیر کند و حتی به سایر قسمت‌های بدن گسترش یابد. درمان معمولاً با آنتی‌بیوتیک‌ها انجام می‌شود.

پنومونی (Pneumonia):
پنومونی یا ذات‌الریه عفونتی است که می‌تواند یک یا هر دو ریه را درگیر کند. سرفه، تب و دشواری در تنفس از علائم شایع آن هستند. یکی از علل شایع پنومونی در افراد مبتلا به HIV، باکتری Streptococcus pneumoniae است. واکسیناسیون می‌تواند در پیشگیری از برخی موارد پنومونی مؤثر باشد و درباره مناسب‌ترین واکسن باید با پزشک مشورت کرد.

پنومونی ناشی از پنوموسیستیس (Pneumocystis pneumonia یا PCP):
این بیماری در اثر قارچی به نام Pneumocystis jirovecii ایجاد می‌شود و ریه‌ها را درگیر می‌کند. افراد سالم نیز ممکن است این قارچ را در ریه‌های خود داشته باشند، بدون آنکه علامتی ایجاد شود. اما در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، این عامل می‌تواند باعث بیماری شود. علائم ممکن است شامل تب، سرفه، تنگی نفس، درد قفسه سینه و لرز باشد.

سل (Tuberculosis یا TB):
سل یک عفونت ریوی است که از طریق هوا منتقل می‌شود و زمانی که فرد مبتلا به سل فعال سرفه، عطسه یا صحبت می‌کند، می‌تواند به دیگران سرایت کند. سل در افراد مبتلا به HIV پیشرفته یا درمان‌نشده شایع‌تر است. تب، سرفه، کاهش وزن، خستگی و تعریق شبانه از علائم شایع سل هستند.

چگونه از سلامت خود محافظت کنیم؟

مؤثرترین راه برای کاهش خطر عفونت‌های فرصت‌طلب، مصرف منظم و روزانه داروهای HIV طبق دستور پزشک است. واکسن‌هایی نیز برای پیشگیری از برخی عفونت‌ها، از جمله آنفلوانزا، کووید-۱۹ و پنومونی، وجود دارند.

داشتن یک رژیم غذایی مناسب و انجام منظم فعالیت بدنی نیز می‌تواند به حفظ عملکرد مناسب سیستم ایمنی و سلامت عمومی بدن کمک کند. درباره نوع و میزان مناسب فعالیت ورزشی و برنامه غذایی متناسب با شرایط خود، بهتر است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید.

در صورت بروز عفونت فرصت‌طلب، پزشک می‌تواند بر اساس عامل ایجادکننده بیماری، درمان مناسب را با داروهای ضدباکتریایی یا ضدقارچی تجویز کند.