افراد مبتلا به ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) به لطف درمان‌هایی مانند درمان ضدرتروویروسی (ART) امروزه طول عمر بیشتری دارند. درمان ضدرتروویروسی شامل داروهایی است که میزان HIV را در بدن کاهش می‌دهند و به حفظ عملکرد مناسب سیستم ایمنی کمک می‌کنند.
یکی از گروه‌های دارویی مورد استفاده در ART، یعنی مهارکننده‌های اینتگراز (Integrase Inhibitors)، به یکی از درمان‌های استاندارد HIV تبدیل شده است. مطالعات نشان داده‌اند که این داروها در کنترل عفونت HIV عملکرد مطلوبی دارند. در ادامه، نکات مهمی را که درباره این داروها باید بدانید، مرور می‌کنیم.
مهارکننده‌های اینتگراز چیستند؟
مهارکننده‌های اینتگراز، گروهی از داروهای ضدرتروویروسی هستند. نخستین داروی مهارکننده اینتگراز در سال ۲۰۰۷ توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تأیید شد. امروزه پنج داروی اصلی از این گروه برای افراد مبتلا به HIV در دسترس هستند:
- Bictegravir (Biktarvy)
- Cabotegravir (Cabenuva, Vocabria)
- Dolutegravir (Tivicay, Tivicay PD)
- Elvitegravir (Vitekta)
- Raltegravir (Isentress, Isentress HD)
مهارکننده‌های اینتگراز همچنین در برخی ترکیبات دارویی ضد HIV استفاده می‌شوند. این ترکیبات ممکن است شامل دو یا چند داروی ضد HIV از یک گروه دارویی یا از گروه‌های دارویی مختلف باشند.
مهارکننده‌های اینتگراز به شکل قرص در دسترس هستند که ممکن است بلعیده یا جویده شوند. برخی از آنها نیز به صورت گرانول‌هایی هستند که در آب حل می‌شوند. بسته به نوع دارو، ممکن است لازم باشد مهارکننده اینتگراز را یک یا دو بار در روز مصرف کنید. Cabotegravir همچنین به صورت تزریقی وجود دارد که معمولاً یک بار در ماه تجویز می‌شود.
چرا پزشکان مهارکننده‌های اینتگراز را تجویز می‌کنند؟
پزشکان از این داروها برای درمان HIV در بزرگسالان و کودکان مبتلا به این عفونت استفاده می‌کنند. مهارکننده اینتگراز معمولاً همراه با یک داروی ضد HIV دیگر مصرف می‌شود.
مهارکننده‌های اینتگراز HIV را درمان قطعی نمی‌کنند، اما با کاهش تکثیر ویروس، احتمال پیشرفت بیماری به ایدز (AIDS) را کاهش می‌دهند.
استفاده از مهارکننده‌های اینتگراز در کنار رعایت اصول رابطه جنسی ایمن می‌تواند به کاهش خطر انتقال HIV نیز کمک کند.
مهارکننده‌های اینتگراز چگونه عمل می‌کنند؟
HIV ویروسی است که سیستم ایمنی بدن را هدف قرار می‌دهد و به‌طور مشخص سلول‌های سفید خون موسوم به سلول‌های CD4 یا سلول‌های T را آلوده می‌کند. این سلول‌ها در حالت طبیعی با همکاری سایر اجزای سیستم ایمنی، از بدن در برابر ویروس‌ها و باکتری‌ها محافظت می‌کنند.
پس از ورود HIV به سلول‌های بدن، ویروس با تولید آنزیمی به نام اینتگراز (Integrase) کنترل سلول را در اختیار می‌گیرد. سپس با تکثیر خود و آلوده کردن سلول‌های دیگر، به گسترش عفونت ادامه می‌دهد. در نتیجه، سلول‌های T توانایی طبیعی خود را برای همکاری با سیستم ایمنی و مقابله با عفونت از دست می‌دهند.
مهارکننده‌های اینتگراز با مسدود کردن عملکرد اینتگراز در HIV عمل می‌کنند. در نتیجه، ویروس نمی‌تواند به‌طور مؤثر ماده ژنتیکی خود را در سلول میزبان وارد و چرخه تکثیر خود را کامل کند؛ بنابراین تکثیر و گسترش ویروس به سلول‌های دیگر کاهش می‌یابد.
مهارکننده‌های اینتگراز تا چه اندازه مؤثر هستند؟
بسیاری از افراد مبتلا به HIV از مهارکننده‌های اینتگراز استفاده می‌کنند، زیرا این داروها در کنترل عفونت HIV اثربخشی مناسبی دارند و معمولاً با عوارض جانبی نسبتاً کمی همراه هستند.
این داروها می‌توانند در طول زمان نیز به کنترل ویروس ادامه دهند؛ به‌ویژه مهارکننده‌های جدیدتر مانند dolutegravir، bictegravir و cabotegravir.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
در مورد برخی از مهارکننده‌های قدیمی‌تر، مانند raltegravir و elvitegravir، ایجاد مقاومت دارویی HIV گزارش شده است؛ یعنی در برخی موارد ویروس می‌تواند نسبت به اثر این داروها حساسیت کمتری پیدا کند.
چه داروهایی ممکن است با مهارکننده‌های اینتگراز تداخل داشته باشند؟
برخی داروهایی که برای درمان سایر بیماری‌ها مصرف می‌شوند، ممکن است با مهارکننده‌های اینتگراز تداخل دارویی داشته باشند.
این تداخل‌ها در بعضی موارد می‌توانند خطرناک باشند و ممکن است لازم باشد:
- مصرف یکی از داروها متوقف شود؛
- داروی دیگری جایگزین شود؛ یا
- دوز یکی از داروها تغییر کند.
بنابراین، اگر برای بیماری یا مشکل دیگری دارو یا مکمل غذایی و گیاهی مصرف می‌کنید، حتماً پزشک خود را در جریان بگذارید. این موضوع به‌ویژه در مورد علف چای (St. John’s wort) اهمیت دارد، زیرا این فرآورده گیاهی می‌تواند با برخی داروهای ضد HIV تداخل داشته باشد.
چه افرادی می‌توانند مهارکننده‌های اینتگراز مصرف کنند و چه کسانی باید در مصرف آنها احتیاط کنند؟
کودکان
کودکان مبتلا به HIV، بسته به سن و وزن بدن، می‌توانند از مهارکننده‌های اینتگراز استفاده کنند. برخی شرکت‌های داروسازی برای کودکان دوزهای استاندارد مشابه بزرگسالان را توصیه می‌کنند، در حالی که برخی دیگر دوز مصرفی را بر اساس سن و وزن کودک تنظیم می‌کنند.
سالمندان
افراد مسن ممکن است بیشتر در معرض مشکلات کبدی، کلیوی و قلبی قرار داشته باشند. بنابراین در این گروه سنی، وضعیت سلامت عمومی و عملکرد اندام‌ها باید هنگام انتخاب و تنظیم درمان مورد توجه قرار گیرد.
زنان باردار
بر اساس نظر متخصصان و منابع پزشکی، زنان باردار نیز می‌توانند از درمان ضدرتروویروسی (ART)، از جمله مهارکننده‌های اینتگراز، استفاده کنند. انتخاب دارو و رژیم درمانی باید متناسب با شرایط فرد و تحت نظر پزشک انجام شود.
عوارض جانبی احتمالی مهارکننده‌های اینتگراز چیست؟
از آنجا که مهارکننده‌های اینتگراز با هدف قرار دادن فرایندهای مربوط به تکثیر HIV عمل می‌کنند و مستقیماً سلول‌های آلوده را تخریب نمی‌کنند، این گروه از داروها در مقایسه با برخی داروهای قدیمی‌تر ضد HIV معمولاً با عوارض جانبی کمتری همراه هستند.
با این حال، ممکن است هنگام مصرف مهارکننده‌های اینتگراز برخی عوارض ناخواسته ایجاد شود، از جمله:
- مدفوع شل یا اسهال آبکی
- احساس تهوع یا ناراحتی معده
- خستگی شدید
- سردرد
- مشکل در به خواب رفتن یا حفظ خواب
- اختلال در تمرکز
- اضطراب
- تغییرات خلقی
- تغییر در الگوی خواب یا نوع رؤیاها
- افسردگی
- درد
- احساس سبکی سر یا سرگیجه
- افزایش وزن
- افزایش سطح کراتینین خون؛ افزایش بیش از حد کراتینین می‌تواند نشانه اختلال در عملکرد کلیه باشد.
در موارد نادرتر، افرادی که مهارکننده‌های اینتگراز مصرف می‌کنند ممکن است دچار واکنش‌های شدید پوستی و التهاب شوند.
برخی از عوارض جانبی مهارکننده‌های اینتگراز ممکن است در چند هفته اول درمان ایجاد شوند و سپس برطرف شوند. اگر عوارض مدت طولانی ادامه پیدا کردند یا باعث ناراحتی قابل‌توجه شدند، پزشک خود را در جریان بگذارید.
با این حال، مصرف دارو را به‌طور ناگهانی و بدون مشورت با پزشک قطع نکنید.
