پنومونی چیست؟
پنومونی یا ذاتالریه نوعی عفونت ریه است که میتواند باعث سرفه، خسخس سینه یا سرفههای شدید و مکرر شود. ممکن است در ابتدا تصور کنید که فقط به سرماخوردگی یا آنفلوانزا مبتلا شدهاید، اما برخی علائم دیگر میتوانند به تشخیص تفاوت میان این بیماریها کمک کنند.
سرفه یکی از شایعترین علائم پنومونی است. همچنین ممکن است همراه با سرفه، خلطی به رنگ سبز، زرد یا آغشته به خون دفع شود.
علائم شایع پنومونی
علائم پنومونی میتوانند از خفیف تا شدید متغیر باشند. شدت علائم به عامل ایجادکننده بیماری و وضعیت عمومی سلامت فرد بستگی دارد.
این علائم عبارتاند از:
- تب بالا، گاهی تا ۱۰۵ درجه فارنهایت (حدود ۴۰٫۵ درجه سانتیگراد)
- سرفه همراه با خلط سبز، زرد یا خونی
- لرز شدید همراه با لرزش بدن
- احساس تنگی نفس، بهویژه هنگام فعالیت
- خستگی شدید
- کاهش اشتها
- درد تیز یا خنجری در قفسه سینه (که ممکن است هنگام سرفه یا تنفس عمیق بیشتر احساس شود)
- تعریق زیاد
- افزایش سرعت تنفس و ضربان قلب
- آبی شدن لبها و ناخنها
- گیجی یا اختلال هوشیاری، بهویژه در سالمندان
تفاوت علائم پنومونی باکتریایی و ویروسی
باکتریها و ویروسها شایعترین علل پنومونی هستند. در برخی موارد، قارچها و انگلها نیز میتوانند باعث این بیماری شوند.
علائم پنومونی باکتریایی
زمانی که عامل بیماری باکتری باشد، علائم ممکن است بهصورت تدریجی یا ناگهانی ظاهر شوند. پنومونی باکتریایی معمولاً شدیدتر از سایر انواع است.
ممکن است علائم زیر را تجربه کنید:
- تب بالا
- تعریق شدید
- افزایش سرعت تنفس
- افزایش ضربان قلب
- آبی شدن لبها و بستر ناخنها به دلیل کاهش اکسیژن خون
- گیجی یا هذیان
علائم پنومونی ویروسی
اگر عامل بیماری ویروس باشد، علائم معمولاً طی چند روز ظاهر میشوند. نشانههای اولیه مانند تب، سرفه خشک، سردرد و ضعف، شباهت زیادی به آنفلوانزا دارند اما طی یک یا دو روز تشدید میشوند.
در ادامه ممکن است علائم زیر ایجاد شوند:
- تشدید سرفه
- تنگی نفس
- درد عضلانی
- تب بالا
- آبی شدن لبها
علائم پنومونی راهرونده در بزرگسالان
«پنومونی راهرونده» (Walking Pneumonia) نام غیررسمی نوعی پنومونی ناشی از باکتری مایکوپلاسما پنومونیه (Mycoplasma pneumoniae) است.
در مقایسه با سایر انواع پنومونی، علائم این بیماری معمولاً خفیفتر هستند و اغلب نیاز به استراحت مطلق در بستر وجود ندارد.
علائم پنومونی در کودکان
تشخیص پنومونی در کودکان گاهی دشوارتر است. علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- تنفس سریع
- دشواری در تنفس
- تب
- سرفه
- خسخس سینه
- آبی به نظر رسیدن پوست، لبها یا نوک انگشتان
علائم پنومونی در نوزادان
علائم پنومونی در نوزادان ممکن است مبهمتر باشند، از جمله:
- بیقراری و تحریکپذیری
- مشکل در تغذیه
- تنفس پرصدا یا ایجاد صدای نالهمانند هنگام تنفس
- کاهش دفعات ادرار یا خشکتر بودن پوشک نسبت به حالت طبیعی
- رنگپریدگی پوست
- شلی و بیحالی غیرعادی
تفاوت علائم پنومونی با سرماخوردگی و آنفلوانزا
تشخیص تفاوت میان این بیماریها همیشه آسان نیست، زیرا پنومونی میتواند یکی از عوارض سرماخوردگی یا آنفلوانزا باشد. این وضعیت زمانی رخ میدهد که میکروبهای عامل این بیماریها وارد ریهها شوند.
ممکن است ابتدا احساس بهبودی داشته باشید، اما سپس علائم مجدداً ظاهر شوند و این بار شدیدتر باشند.
علائم سرماخوردگی
علائم سرماخوردگی معمولاً بهتدریج آغاز میشوند. در سرماخوردگی، نسبت به آنفلوانزا یا پنومونی، احتمال بیشتری وجود دارد که موارد زیر را داشته باشید:
- عطسه
- آبریزش بینی
- گلودرد
سرماخوردگی معمولاً در بزرگسالان باعث تب نمیشود.
علائم آنفلوانزا
مهمترین ویژگی آنفلوانزا شروع ناگهانی و شدید علائم است.
علائم شایع آنفلوانزا عبارتاند از:
- تب بالاتر از 100.4 درجه فارنهایت (حدود ۳۸ درجه سانتیگراد)
- سردرد
- دردهای شدید عضلانی و بدنی
- خستگی شدید
- سرفه خشک و آزاردهنده
این علائم معمولاً طی ۲ تا ۵ روز بهبود مییابند، اما سرفه خفیف یا گلودرد ممکن است تا دو هفته ادامه داشته باشد.
علائمی که پس از بهبود پنومونی باید تحت نظر باشند
پس از شروع درمان پنومونی، سرفه و احساس خستگی ممکن است چندین هفته ادامه پیدا کنند.
همچنین برخی مشکلات سلامتی ممکن است پس از بهبود باقی بمانند، از جمله:
- کاهش توانایی انجام فعالیتهای ورزشی
- تشدید بیماریهای قلبیعروقی
- کاهش کیفیت زندگی
- افزایش خطر بیماری مزمن ریوی در کودکان
پنومونی چه مدت طول میکشد؟
معمولاً چند روز پس از شروع درمان باید احساس بهبودی کنید. مدت زمان بهبود به عوامل زیر بستگی دارد:
- سن شما
- علت ایجاد پنومونی
- شدت بیماری
- وجود سایر بیماریها یا مشکلات پزشکی
چه زمانی باید با پزشک تماس گرفت؟
اگر شما یا فرزندتان به سرماخوردگی یا آنفلوانزایی مبتلا هستید که با استراحت و درمان بهبود نمییابد، یا اگر علائم بدتر میشوند، یا اگر بیماری زمینهای یا ضعف سیستم ایمنی دارید و علائم احتمالی پنومونی را مشاهده میکنید، باید فوراً با پزشک تماس بگیرید.
هر فرد مبتلا به این عفونت ریوی نیازمند ارزیابی پزشکی است.
خلاصه مطلب
پنومونی نوعی عفونت ریه است که میتواند با علائمی مانند تب بالا، سرفه همراه با خلط رنگی، خستگی شدید و دشواری در تنفس همراه باشد.
باکتریها، ویروسها، قارچها و انگلها میتوانند عامل ایجاد پنومونی باشند و علائم بیماری بسته به علت آن متفاوت است.
در کودکان، علائم ممکن است شامل تنفس سریع، سرفه و کبودی پوست یا لبها باشد.
پرسشهای متداول
چه مدت ممکن است فرد بدون اطلاع از ابتلا به پنومونی زندگی کند؟
در پنومونی راهرونده، علائم ممکن است ۲ تا ۴ هفته طول بکشد تا ظاهر شوند. در سایر انواع پنومونی، علائم میتوانند بهتدریج یا بهطور ناگهانی ایجاد شوند. همچنین ممکن است علائم آنقدر خفیف باشند که فرد بهسختی متوجه آنها شود.
آیا ممکن است فرد مبتلا به پنومونی سرفه نداشته باشد؟
بله. اگرچه سرفه یکی از شایعترین علائم پنومونی است، اما در برخی موارد ممکن است فرد مبتلا به پنومونی بدون سرفه باشد.
