انواع پنومونی

اگر به پنومونی (ذات‌الریه) مبتلا شوید، به این معناست که در ریه‌های شما عفونتی ناشی از باکتری‌ها، ویروس‌ها یا سایر میکروارگانیسم‌ها ایجاد شده است. شناخت نوع پنومونی به پزشک کمک می‌کند تا مناسب‌ترین روش درمانی را برای شما انتخاب کند.

پزشکان معمولاً نوع پنومونی را بر اساس محل ابتلا به عفونت توصیف می‌کنند. ممکن است با اصطلاحات زیر مواجه شوید:

پنومونی اکتسابی از بیمارستان (Hospital-Acquired Pneumonia). این نوع پنومونی در طول بستری در بیمارستان ایجاد می‌شود. این بیماری می‌تواند جدی باشد، زیرا باکتری‌های عامل آن ممکن است نسبت به آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم باشند.

احتمال ابتلا به این نوع پنومونی بیشتر است اگر:

• از دستگاه کمک‌تنفسی (ونتیلاتور) استفاده می‌کنید.
• قدرت سرفه شما برای پاک‌سازی ریه‌ها کافی نیست.
• برای کمک به تنفس، لوله تراکئوستومی (Tracheostomy یا Trach) دارید.
• سیستم ایمنی بدن شما به علت بیماری یا درمان‌های پزشکی تضعیف شده است.

پنومونی اکتسابی از جامعه (Community-Acquired Pneumonia).  این اصطلاح به این معناست که عفونت را در محیطی غیر از بیمارستان یا مراکز مراقبت طولانی‌مدت کسب کرده‌اید. پنومونی اکتسابی از جامعه می‌تواند توسط باکتری‌ها، ویروس‌ها یا قارچ‌ها ایجاد شود.

واکسن‌ها می‌توانند در برابر ویروس آنفلوانزا و برخی باکتری‌هایی که قادر به ایجاد پنومونی هستند، از شما محافظت کنند.

پنومونی آسپیراسیون (Aspiration Pneumonia). پنومونی اکتسابی از جامعه شامل پنومونی آسپیراسیون نیز می‌شود. این نوع زمانی رخ می‌دهد که غذا، مایعات یا محتویات استفراغ به داخل ریه‌ها وارد شوند.

این وضعیت بیشتر در افرادی رخ می‌دهد که در بلع یا سرفه کردن مشکل دارند. اگر نتوانید مواد واردشده به ریه را با سرفه خارج کنید، باکتری‌ها ممکن است در ریه تکثیر شوند.

پزشکان همچنین پنومونی را بر اساس عامل ایجادکننده بیماری به سه گروه اصلی تقسیم می‌کنند:

• پنومونی باکتریایی
• پنومونی ویروسی
• پنومونی قارچی

پنومونی باکتریایی

باکتری‌ها عامل بیشتر موارد پنومونی اکتسابی از جامعه در بزرگسالان هستند.

شما می‌توانید هنگام سرفه یا عطسه فرد مبتلا به پنومونی، به این بیماری مبتلا شوید. قطرات حاوی باکتری وارد هوا می‌شوند و ممکن است از طریق بینی یا دهان وارد دستگاه تنفسی شما شوند.

اگر سیستم ایمنی بدن شما ضعیف باشد، احتمال ابتلا به پنومونی بیشتر است. همچنین در صورت ابتلا به بیماری‌هایی مانند آسم، آمفیزم یا بیماری قلبی، خطر ابتلا افزایش می‌یابد.

علائم پنومونی باکتریایی

• سرفه همراه با خلط
• تب بالاتر از 100.4 درجه فارنهایت (38 درجه سانتی‌گراد)
• تنفس سریع
• تنگی نفس
• درد قفسه سینه
• خستگی

آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان پنومونی باکتریایی استفاده می‌شوند. پزشک ممکن است آزمایش‌هایی برای شناسایی نوع باکتری عامل عفونت درخواست کند تا مناسب‌ترین آنتی‌بیوتیک تجویز شود. این موضوع به‌ویژه در موارد پنومونی اکتسابی از بیمارستان اهمیت بیشتری دارد.

در پنومونی اکتسابی از جامعه، معمولاً مصرف آنتی‌بیوتیک خوراکی برای درمان کافی است. اما اگر علائم شدید باشند، ممکن است نیاز به بستری در بیمارستان و دریافت درمان‌های زیر داشته باشید:

• آنتی‌بیوتیک‌ها و مایعات از طریق تزریق وریدی (IV)
• اکسیژن‌درمانی
• درمان‌های تنفسی

پنومونی راه‌رونده (Walking Pneumonia) پنومونی راه‌رونده نوع خفیف‌تری از پنومونی باکتریایی است. گاهی پزشکان آن را «پنومونی آتیپیک» (Atypical Pneumonia) نیز می‌نامند.

علائم ممکن است آن‌قدر خفیف باشند که فرد متوجه ابتلای خود نشود. بسیاری از افراد به اندازه‌ای حال عمومی خوبی دارند که می‌توانند فعالیت‌های روزمره خود را ادامه دهند؛ به همین دلیل از اصطلاح «راه‌رونده» استفاده می‌شود.

علائم پنومونی راه‌رونده

• تب
• سرفه
• سردرد
• لرز

آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان این عفونت مؤثر هستند. معمولاً طی ۳ تا ۵ روز احساس بهبودی خواهید داشت، هرچند سرفه ممکن است چند هفته ادامه پیدا کند.

پنومونی ویروسی

ویروس‌ها دومین علت شایع پنومونی هستند. انواع مختلفی از ویروس‌ها می‌توانند این بیماری را ایجاد کنند، از جمله برخی از همان ویروس‌هایی که باعث سرماخوردگی، آنفلوانزا و بیماری کووید-۱۹ می‌شوند.

علائم پنومونی ویروسی

علائم پنومونی ویروسی شباهت زیادی به آنفلوانزا دارند، از جمله:

• تب
• لرز
• سرفه خشک که ممکن است تشدید شده و همراه با خلط شود
• گرفتگی بینی
• درد عضلانی
• سردرد
• خستگی
• ضعف

شدت این علائم می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد.

آنتی‌بیوتیک‌ها در درمان پنومونی ویروسی مؤثر نیستند، زیرا فقط بر باکتری‌ها اثر دارند. درمان معمولاً به نوع و شدت علائم بستگی دارد.

برای مثال، اگر به آسم یا آمفیزم مبتلا باشید، ممکن است به درمان‌هایی برای بهبود تنفس نیاز داشته باشید.

برای کمک به رقیق شدن ترشحات ریوی، مایعات بیشتری بنوشید. پزشک ممکن است برای کاهش درد و تب، استامینوفن یا داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن را توصیه کند. همچنین ممکن است داروهای ضدویروس یا داروهایی برای تسهیل تنفس تجویز شوند. غیراستروئیدی (NSAID) مانند  ایبوپروفن را توصیه کند. همچنین ممکن است یک داروی ضدویروسی یا دارویی  برای کمک به تنفس راحت‌تر توصیه کند  .

پنومونی قارچی

قارچ‌ها علت نسبتاً نادری برای پنومونی هستند. در افراد سالم، احتمال ابتلا به پنومونی قارچی کم است؛ اما اگر سیستم ایمنی بدن ضعیف شده باشد، خطر ابتلا افزایش می‌یابد.

عواملی که می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند عبارت‌اند از:

• پیوند عضو
• شیمی‌درمانی برای سرطان
• مصرف داروهای مورد استفاده در درمان بیماری‌های خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید
• ابتلا به HIV

ابتلا به پنومونی قارچی معمولاً از طریق استنشاق ذرات بسیار ریزی به نام «اسپور قارچی» (Fungal Spores) رخ می‌دهد.

برخی مشاغل بیشتر افراد را در معرض این اسپورها قرار می‌دهند، از جمله:

• کشاورزانی که با فضولات پرندگان، خفاش‌ها یا جوندگان سروکار دارند.
• باغبانان و محوطه‌سازانی که با خاک کار می‌کنند.
• نیروهای نظامی یا کارگران ساختمانی که در محیط‌های بسیار غبارآلود فعالیت می‌کنند.

علائم پنومونی قارچی

علائم پنومونی قارچی مشابه سایر انواع پنومونی است و شامل موارد زیر می‌شود:

• تب
• سرفه