انواع جداشدگی شبکیه چیست؟

در این وضعیت جدی و تهدیدکننده بینایی، شبکیه — لایه‌ای نازک از بافت عصبی در پشت چشم — از محل طبیعی خود جدا می‌شود.

سه نوع اصلی جداشدگی شبکیه وجود دارد:

۱. جداشدگی شبکیه رگماتوژن

(Rhegmatogenous Retinal Detachment)

این شایع‌ترین نوع جداشدگی شبکیه است و معمولاً به‌صورت تدریجی ایجاد می‌شود. در این حالت، سوراخ، پارگی یا شکستگی در شبکیه به وجود می‌آید که به زجاجیه (ژل داخل چشم) اجازه می‌دهد از فضای مرکزی چشم به زیر شبکیه نشت کند.

با تجمع این مایع، شبکیه از لایه زیرین خود جدا می‌شود؛ مشابه حالتی که کاغذ دیواری در اثر نفوذ آب از دیوار جدا می‌شود. این لایه زیرین وظیفه تغذیه و حفظ سلامت شبکیه را بر عهده دارد.

جداشدگی خلفی زجاجیه و ارتباط آن با پارگی شبکیه

(Posterior Vitreous Detachment – PVD)

جداشدگی خلفی زجاجیه یکی از علل شایع پارگی شبکیه است. این پدیده بخشی طبیعی از روند افزایش سن محسوب می‌شود و زمانی رخ می‌دهد که ژل زجاجیه در برخی نقاط از شبکیه جدا می‌شود.

در اغلب موارد، PVD بی‌خطر است و علائم مشخصی ندارد. با این حال، گاهی زجاجیه به‌صورت غیرطبیعی جمع شده و با کشش شدید روی شبکیه، باعث پارگی آن می‌شود.

اکثر افرادی که دچار پارگی شبکیه می‌شوند، نهایتاً دچار جداشدگی شبکیه نمی‌گردند. اما در صورت مشاهده علائم جدید مانند:

• افزایش مگس‌پران
• مشاهده لکه‌ها
• جرقه‌ها یا فلش‌های نوری

احتمال جداشدگی وجود دارد. همچنین ممکن است ضعف بینایی یا مشاهده سایه یا پرده‌ای از یک گوشه میدان دید احساس شود. این وضعیت یک اورژانس چشمی محسوب می‌شود و مراجعه فوری به چشم‌پزشک فوق‌تخصص شبکیه ضروری است.

پارگی شبکیه در افراد نزدیک‌بین یا کسانی که اخیراً جراحی آب‌مروارید یا سایر جراحی‌های چشمی داشته‌اند، احتمال بیشتری دارد که به جداشدگی منجر شود.

۲. جداشدگی شبکیه کششی

(Tractional Retinal Detachment)

این نوع جداشدگی زمانی رخ می‌دهد که بافت اسکار یا بافت‌های غیرطبیعی دیگر روی سطح شبکیه رشد کرده و با ایجاد کشش مکانیکی، شبکیه را از لایه زیرین خود جدا می‌کنند.

این وضعیت می‌تواند منجر به کاهش شدید و گاه دائمی بینایی شود و بیشتر در بیماران مبتلا به دیابت با رتینوپاتی دیابتی پیشرفته مشاهده می‌شود؛ وضعیتی که در آن عروق شبکیه به‌شدت آسیب می‌بینند.

۳. جداشدگی شبکیه اگزوداتیو (سروز)

(Exudative / Serous Retinal Detachment)

این نوع جداشدگی نادر است و زمانی رخ می‌دهد که مایع در زیر شبکیه تجمع می‌یابد، بدون آنکه پارگی یا سوراخی در شبکیه وجود داشته باشد. این نوع می‌تواند هر دو چشم را درگیر کند.

جداشدگی اگزوداتیو معمولاً در اثر ضربه چشمی یا به‌عنوان عارضه‌ای از طیف وسیعی از بیماری‌ها ایجاد می‌شود، از جمله:

فشار خون بسیار بالا و کنترل‌نشده

بیماری‌های التهابی مختلف

برخی بیماری‌های کلیوی

بیماری لایم

تومورهای چشمی