HIV یا ویروس نقص ایمنی انسانی (Human Immunodeficiency Virus) به سلولهایی از بدن حمله میکند که در مقابله با عفونتها نقش دارند. این ویروس میتواند از طریق برخی مایعات بدن، مانند خون، مایع منی و شیر مادر، از فردی به فرد دیگر منتقل شود. اما وقتی ویروس HIV از بدن خارج میشود، چه اتفاقی برای آن میافتد؟
کدام مایعات بدن میتوانند HIV را منتقل کنند؟
مایعات بدن که میتوانند حاوی مقدار کافی از ویروس برای انتقال HIV باشند، عبارتاند از:
- خون
- مایع منی، از جمله پیشاب (Pre-ejaculate)
- ترشحات واژن
- ترشحات رکتوم (مقعد)
- شیر مادر
برای اینکه HIV منتقل شود، این مایعات باید مستقیماً وارد جریان خون شوند، برای مثال از طریق سرنگ یا سوزن، یا با غشاهای مخاطی بدن تماس پیدا کنند؛ غشاهایی مانند سطح داخلی دهان، واژن یا رکتوم.
HIV از طریق نشستن روی توالت فرنگی یا استفاده مشترک از ظروف غذا با فرد مبتلا منتقل نمیشود.
HIV تا چه مدت خارج از بدن زنده میماند؟
بهطور کلی، HIV پس از خارج شدن از بدن انسان مدت زیادی زنده نمیماند.
مطالعات نشان دادهاند که وقتی HIV کشتشده در آزمایشگاه روی یک سطح قرار میگیرد، طی چند ساعت ۹۰ تا ۹۹ درصد از توانایی خود برای ایجاد عفونت را از دست میدهد. علاوه بر این، مقدار ویروسی که در این مطالعات مورد آزمایش قرار گرفته، بسیار بیشتر از مقداری بوده که معمولاً در مایعات بدن انسان وجود دارد.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعهای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
بنابراین، تماس با خون خشکشده، مایع منی خشکشده یا سایر مایعات بدن روی سطوح خطر بسیار کمی برای انتقال HIV دارد.
مقادیر بسیار اندکی از HIV در بزاق، مدفوع، عرق و اشک نیز شناسایی شده است؛ بااینحال، شواهد نشان میدهند که این مایعات خطر قابلتوجهی برای انتقال HIV ایجاد نمیکنند.
HIV نمیتواند در آب زنده بماند؛ بنابراین تماس با آب استخر یا جکوزی باعث انتقال HIV نمیشود.
بااینحال، شرایط در مورد سوزنهای استفادهشده متفاوت است. یک مطالعه نشان داده است که HIV در صورت وجود شرایط و دمای مناسب میتواند در داخل سوزنهای استفادهشده بیش از یک ماه باقی بماند. به همین دلیل، استفاده مشترک از سوزن یا سرنگ، بهویژه هنگام تزریق مواد مخدر، خطر انتقال HIV را افزایش میدهد.
چگونه میتوان از ابتلا به HIV پیشگیری کرد؟
پرهیز کامل از رابطه جنسی تنها روشی است که در صورت رعایت کامل، خطر انتقال HIV از طریق رابطه جنسی را بهطور کامل از بین میبرد. اگر فردی رابطه جنسی دارد، میتواند با اقدامات زیر خطر ابتلا را کاهش دهد:
- در هر رابطه جنسی از کاندوم استفاده کند.
- از داروی پیشگیری پیش از مواجهه (PrEP؛ Pre-Exposure Prophylaxis) استفاده کند.
- بهطور منظم برای HIV و سایر عفونتهای منتقله از راه جنسی (STDs/STIs) آزمایش دهد.
- تعداد شرکای جنسی خود را محدود کند.
- از تزریق مواد مخدر و بهویژه استفاده مشترک از سوزن یا سرنگ خودداری کند.
اگر فکر میکنید در معرض HIV قرار گرفتهاید، هرچه سریعتر با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید. متخصص میتواند با توجه به نوع تماس و زمان مواجهه، اقدامات لازم و گزینههای پیشگیری پس از مواجهه را برای شما مشخص کند.
