غربالگری و آزمایش HIV: آنچه باید بدانید

آزمایش HIV چیست؟

آزمایش HIV که به آن غربالگری HIV نیز گفته می‌شود، تنها راه مطمئن برای مشخص کردن ابتلا به ویروس HIV است.

انواع مختلفی از آزمایش‌ها با بررسی خون یا سایر مایعات بدن می‌توانند وجود عفونت HIV را مشخص کنند. بیشتر این آزمایش‌ها بلافاصله پس از ورود ویروس به بدن قادر به شناسایی عفونت نیستند، زیرا بدن برای تولید آنتی‌بادی علیه ویروس به زمان نیاز دارد و همچنین مدتی طول می‌کشد تا مقدار ویروس در بدن به حد قابل تشخیصی برسد.

چرا آزمایش HIV اهمیت دارد؟

برخی آزمایش‌های HIV با استفاده از خون وریدی انجام می‌شوند. برخی دیگر از نمونه خون حاصل از سوراخ کردن نوک انگشت، نمونه مایع دهان یا ادرار استفاده می‌کنند.

اگر فردی به HIV مبتلا باشد، تشخیص سریع عفونت این امکان را فراهم می‌کند که درمان هرچه زودتر آغاز شود. درمان مناسب می‌تواند به فرد کمک کند زندگی طولانی و سالمی داشته باشد. همچنین با کاهش میزان ویروس در بدن، احتمال انتقال HIV به دیگران نیز کاهش می‌یابد.

در دوران بارداری نیز انجام آزمایش HIV اهمیت زیادی دارد، زیرا شروع زودهنگام درمان می‌تواند احتمال انتقال ویروس از مادر به جنین یا نوزاد را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد. آزمایش HIV معمولاً در سه‌ماهه اول بارداری توصیه می‌شود. در افرادی که در معرض خطر بالاتر ابتلا به HIV قرار دارند، ممکن است انجام آزمایش در چند مرحله از دوران بارداری توصیه شود.

چه کسانی باید آزمایش HIV انجام دهند؟

افرادی که در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به HIV قرار دارند، بهتر است آزمایش را با دفعات بیشتری، حداقل سالی یک بار، انجام دهند. این افراد شامل کسانی هستند که:

• از زمان آخرین آزمایش HIV خود، چند شریک جنسی داشته‌اند.
• با فردی که HIV دارد یا احتمال می‌رود HIV داشته باشد، رابطه جنسی بدون محافظت داشته‌اند؛ از جمله فردی که سابقه جنسی او مشخص نیست.
• برای تزریق مواد مخدر از سوزن، سرنگ یا وسیله تزریقی استفاده کرده‌اند که فرد دیگری پیش از آنها از آن استفاده کرده است.
• به سل، هپاتیت یا یکی از عفونت‌های منتقله از راه جنسی، مانند سفلیس، سوزاک، کلامیدیا یا تبخال تناسلی مبتلا بوده‌اند یا برای آنها آزمایش انجام داده‌اند.
• در ازای دریافت مواد مخدر یا پول، رابطه جنسی داشته‌اند.
• با فردی رابطه جنسی داشته‌اند که سابقه هر یک از موارد فوق را داشته است.
• مورد تعرض یا تجاوز جنسی قرار گرفته‌اند.

آزمایش HIV چگونه انجام می‌شود؟

به‌طور کلی، نتایج آزمایش HIV از دو طریق به دست می‌آید:

آزمایش‌های آزمایشگاهی HIV

در این آزمایش‌ها، نمونه خون فرد توسط کارکنان آزمایشگاه گرفته و بررسی می‌شود. معمولاً نتیجه طی چند روز آماده می‌شود.

آزمایش‌های سریع HIV

این آزمایش‌ها می‌توانند نتیجه را تقریباً طی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه ارائه کنند. انجام آنها ممکن است در مراکز درمانی یا حتی در منزل امکان‌پذیر باشد.

چه زمانی باید آزمایش HIV انجام داد؟

اگر فرد اخیراً در معرض خطر بالای HIV قرار گرفته است، باید هرچه سریع‌تر به مرکز درمانی مراجعه کند یا با پزشک تماس بگیرد. برای مثال، رابطه جنسی بدون محافظت با فرد مبتلا به HIV یا تعرض جنسی می‌تواند از موارد مواجهه پرخطر باشد.

برای بسیاری از آزمایش‌های HIV، لازم است حداقل دو هفته یا بیشتر از زمان مواجهه گذشته باشد تا نتیجه آزمایش بتواند اطلاعات قابل‌اعتمادتری ارائه کند. با این حال، فرد می‌تواند مدت کوتاهی پس از مواجهه، ویروس را به دیگران منتقل کند؛ بنابراین تا مشخص شدن وضعیت عفونت، رعایت اصول پیشگیری از انتقال HIV اهمیت دارد.

تقریباً در همه افراد مبتلا به HIV، در فاصله سه ماه پس از عفونت، سطح قابل تشخیصی از آنتی‌بادی‌ها ایجاد می‌شود. بنابراین اگر آزمایش یک یا دو ماه پس از مواجهه منفی باشد، ممکن است پزشک توصیه کند آزمایش در سه ماهگی پس از مواجهه نیز تکرار شود.

پیشگیری پس از مواجهه (PEP)

اگر فرد احتمال می‌دهد در معرض HIV قرار گرفته است، باید حداکثر ظرف ۷۲ ساعت به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کند.

پزشک ممکن است مجموعه‌ای از داروهای ضدویروسی را تجویز کند که به آنها پیشگیری پس از مواجهه (Post-Exposure Prophylaxis; PEP) گفته می‌شود.

اگر PEP در فاصله ۷۲ ساعت پس از مواجهه شروع شود، می‌تواند از ایجاد عفونت HIV جلوگیری کند. این درمان معمولاً باید به مدت ۲۸ روز ادامه یابد.

دوره پنجره HIV

هر آزمایش HIV دارای یک دوره پنجره (Window Period) متفاوت است. دوره پنجره به مدت زمانی گفته می‌شود که باید پس از مواجهه با ویروس سپری شود تا آزمایش بتواند با دقت مناسبی عفونت را شناسایی کند.

هیچ آزمایش HIV نمی‌تواند بلافاصله پس از ورود ویروس به بدن، عفونت را تشخیص دهد.

اگر آزمایش خیلی زود انجام شود، ممکن است نتیجه به‌اشتباه منفی باشد. از طرف دیگر، تأخیر بیش از حد در تشخیص عفونت می‌تواند باعث از دست رفتن فرصت شروع زودهنگام درمان و همچنین انتقال ناخواسته ویروس به دیگران شود.

انواع آزمایش HIV

رایج‌ترین آزمایش‌های HIV عبارت‌اند از:

۱. آزمایش استاندارد خون برای HIV

در این آزمایش، خون از ورید گرفته و به آزمایشگاه ارسال می‌شود. آزمایش آنتی‌بادی‌های HIV را شناسایی می‌کند؛ آنتی‌بادی‌ها پروتئین‌هایی هستند که سیستم ایمنی بدن در پاسخ به مواجهه با ویروس تولید می‌کند.

این آزمایش معمولاً می‌تواند آنتی‌بادی‌های HIV را حدود ۲۳ تا ۹۰ روز پس از عفونت شناسایی کند.

۲. آزمایش سریع خون

در این آزمایش، با سوراخ کردن نوک انگشت، مقدار کمی خون گرفته می‌شود و آنتی‌بادی‌های HIV در آن بررسی می‌شوند.

دقت این آزمایش تقریباً مشابه آزمایش‌های اولیه مبتنی بر آنتی‌بادی است، اما دوره پنجره آن می‌تواند طولانی‌تر باشد و حدود ۱۸ تا ۹۰ روز در نظر گرفته می‌شود.

این آزمایش ممکن است توسط کادر درمان انجام شود یا فرد بتواند نمونه خود را با استفاده از کیت مخصوص برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال کند.

۳. آزمایش آنتی‌بادی/آنتی‌ژن

این آزمایش هم‌زمان به دنبال آنتی‌بادی‌های HIV و آنتی‌ژن HIV می‌گردد.

آنتی‌ژن ماده‌ای است که توسط ویروس تولید می‌شود و معمولاً پیش از آنکه سیستم ایمنی فرصت کافی برای تولید آنتی‌بادی داشته باشد، قابل شناسایی است.

آزمایش آنتی‌بادی/آنتی‌ژن که با خون وریدی انجام می‌شود، می‌تواند HIV را حدود ۱۸ تا ۴۵ روز پس از مواجهه شناسایی کند.

آزمایش‌های جدیدتر ترکیبی آنتی‌ژن/آنتی‌بادی که به آنها آزمایش نسل چهارم (Fourth-Generation Test) نیز گفته می‌شود، در بسیاری از آزمایشگاه‌ها به آزمایش استاندارد HIV تبدیل شده‌اند.

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در این متن، این آزمایش‌ها می‌توانند HIV را در حدود ۹۹٪ افراد آزمایش‌شده در فاصله ۱۳ تا ۴۲ روز پس از مواجهه شناسایی کنند.

نوع سریع آزمایش آنتی‌بادی/آنتی‌ژن نیز می‌تواند با استفاده از خون حاصل از سوراخ کردن نوک انگشت انجام شود. دوره پنجره این نوع آزمایش حدود ۱۸ تا ۹۰ روز است.

۴. آزمایش سریع دهانی

این آزمایش را می‌توان در منزل انجام داد. نمونه از ناحیه بین لثه و دندان‌ها با استفاده از سواب گرفته می‌شود. این نمونه در واقع مایع دهانی است و دقیقاً معادل بزاق نیست.

این آزمایش آنتی‌بادی‌های HIV را شناسایی می‌کند.

اگر فرد مدت نسبتاً طولانی به HIV مبتلا بوده باشد، آزمایش سریع دهانی دقت بالایی دارد؛ اما در عفونت‌های جدید، حتی اگر عفونت طی چند ماه گذشته ایجاد شده باشد، قابلیت تشخیص این آزمایش کمتر است.

دوره پنجره آزمایش سریع دهانی حدود ۲۳ تا ۹۰ روز است.

۵. آزمایش ادرار

این آزمایش نیز آنتی‌بادی‌های HIV را بررسی می‌کند، اما دقت آن نسبت به بسیاری از آزمایش‌هایی که از خون یا مایع دهانی استفاده می‌کنند، کمتر است.

از آنجا که این روش نیز یک آزمایش مبتنی بر آنتی‌بادی است، دوره پنجره آن مشابه آزمایش استاندارد آنتی‌بادی است.

۶. آزمایش اسید نوکلئیک (NAT)

آزمایش‌های Nucleic Acid Test (NAT) به‌جای بررسی آنتی‌بادی، مستقیماً به دنبال ماده ژنتیکی یا نشانه‌های خود ویروس HIV می‌گردند.

این آزمایش می‌تواند حدود ۱۰ تا ۳۳ روز پس از عفونت HIV را شناسایی کند.

از این آزمایش ممکن است با عنوان آزمایش RNA HIV یا آزمایش بار ویروسی (Viral Load) نیز یاد شود. معمولاً نمونه خون وریدی برای آن استفاده می‌شود.

NAT آزمایش نسبتاً گران‌قیمتی است و معمولاً زمانی درخواست می‌شود که فرد علائم داشته باشد و پزشک احتمال عفونت اخیر HIV را مطرح کند.

این آزمایش همچنین به‌طور گسترده برای بررسی پاسخ افراد مبتلا به HIV به درمان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نوع و زمان مناسب آزمایش HIV باید بر اساس شرایط فردی و میزان احتمال مواجهه با ویروس، با نظر پزشک یا کادر درمان تعیین شود.

در زمان انجام آزمایش HIV چه اتفاقی می‌افتد؟

برای آزمایش آزمایشگاهی ممکن است لازم باشد از قبل با پزشک یا مرکز درمانی هماهنگ شود، اگرچه برخی مراکز بهداشت عمومی ممکن است بدون تعیین وقت قبلی نیز آزمایش انجام دهند.

در آزمایش خون، مقدار کمی خون گرفته و به آزمایشگاه ارسال می‌شود.

برخی آزمایش‌های ایمونواسی می‌توانند از ادرار یا مایعات دهان نیز استفاده کنند. با این حال، مقدار آنتی‌بادی در این نمونه‌ها کمتر از خون است و در نتیجه احتمال نتایج نادرست می‌تواند بیشتر باشد.

در آزمایش‌های خانگی خون، فرد نوک انگشت خود را سوراخ کرده و مقدار کمی خون روی وسیله مخصوص قرار می‌دهد و نمونه را برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال می‌کند.

در برخی از این روش‌ها می‌توان نتیجه را به‌صورت محرمانه و بدون اعلام نام دریافت کرد. اگر نتیجه اولیه مثبت باشد، آزمایشگاه آزمایش تکمیلی برای تأیید نتیجه انجام می‌دهد.

در آزمایش‌های خانگی مایع دهان، فرد با یک وسیله مخصوص از لثه‌های بالا و پایین نمونه‌برداری کرده و نمونه را در محلول مخصوص آزمایش قرار می‌دهد.

بر اساس اطلاعات این متن، در حدود ۱ نفر از هر ۱۲ فرد مبتلا ممکن است آزمایش سریع دهانی نتیجه منفی کاذب نشان دهد. بنابراین اگر نتیجه آزمایش سریع دهانی مثبت باشد، باید با آزمایش خون آزمایشگاهی تأیید شود.

دریافت نتیجه آزمایش HIV چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان دریافت نتیجه به نوع آزمایش بستگی دارد:

• آزمایش‌های سریع: معمولاً کمتر از ۳۰ دقیقه
• آزمایش استاندارد خون یا آزمایش آنتی‌بادی/آنتی‌ژن: معمولاً چند روز
• آزمایش NAT: ممکن است چند روز زمان ببرد
• آزمایش ادرار: در برخی موارد ممکن است تا دو هفته طول بکشد.

تفسیر نتایج آزمایش HIV

برخی آزمایش‌ها ناشناس (Anonymous) هستند؛ یعنی نام فرد به نتیجه آزمایش متصل نمی‌شود.

برخی دیگر محرمانه (Confidential) هستند؛ یعنی اطلاعات هویتی فرد همراه نتیجه ثبت می‌شود، اما تحت قوانین مربوط به حفظ حریم خصوصی محافظت می‌شود.

نتیجه مثبت

نتیجه مثبت به این معناست که شواهدی از وجود HIV در بدن شناسایی شده است.

با این حال، تشخیص HIV معمولاً بر اساس یک آزمایش منفرد انجام نمی‌شود.

اگر آزمایش اولیه سریع بوده باشد، باید با یک آزمایش استاندارد آزمایشگاهی تأیید شود. اگر آزمایش اولیه در آزمایشگاه انجام شده باشد، ممکن است آزمایش‌های تکمیلی برای تأیید تشخیص مورد نیاز باشند، از جمله:

• آزمایش‌های تکمیلی مانند Western blot یا روش‌های ایمونوفلورسانس غیرمستقیم
• آزمایش افتراقی برای تعیین HIV-1 یا HIV-2

مثبت بودن آزمایش HIV به معنای ابتلا به ایدز (AIDS) نیست.

HIV نام ویروس است، در حالی که AIDS پیشرفته‌ترین مرحله بیماری ناشی از عفونت HIV است.

درمان HIV می‌تواند از پیشرفت بیماری به سمت AIDS جلوگیری کند. به همین دلیل، پس از تأیید عفونت، مراجعه سریع به پزشک برای شروع درمان اهمیت دارد.

درمان ضدرتروویروسی (Antiretroviral Therapy; ART) مقدار ویروس موجود در بدن را کاهش می‌دهد و در بسیاری از افراد می‌تواند بار ویروسی را تا سطحی برساند که با آزمایش‌های معمول قابل شناسایی نباشد. این درمان همچنین به حفظ عملکرد سیستم ایمنی کمک می‌کند.

نتیجه مثبت کاذب

گاهی یک آزمایش HIV ممکن است در فردی که واقعاً به HIV مبتلا نیست، نتیجه مثبت نشان دهد. به این وضعیت مثبت کاذب (False Positive) گفته می‌شود.

این اتفاق ممکن است زمانی رخ دهد که آزمایش آنتی‌بادی‌هایی را شناسایی کند که مربوط به عفونت یا عامل دیگری هستند و ارتباطی با HIV ندارند.

در موارد نادر، خطاهای آزمایشگاهی یا تفسیر نادرست نتیجه نیز می‌توانند باعث مثبت کاذب شوند.

آزمایش سریع مایع دهان نسبت به برخی آزمایش‌های دیگر احتمال بیشتری برای ایجاد نتیجه مثبت کاذب دارد. بنابراین نتیجه مثبت این آزمایش باید با آزمایش خون تأیید شود.

نتیجه منفی

اگر نتیجه آزمایش منفی باشد، فرد می‌تواند برای کاهش احتمال ابتلا در آینده اقداماتی مانند رعایت اصول رابطه جنسی ایمن یا استفاده از داروی پیشگیری پیش از مواجهه (PrEP) انجام دهد.

PrEP با PEP تفاوت دارد. PrEP برای افرادی است که به HIV مبتلا نیستند و برای پیشگیری از ابتلا استفاده می‌شود، در حالی که PEP پس از یک مواجهه احتمالی با ویروس استفاده می‌شود.

حتی اگر آزمایش فرد منفی باشد، ممکن است شریک جنسی او به HIV مبتلا باشد؛ بنابراین انجام آزمایش برای شریک جنسی نیز اهمیت دارد.

در برخی آزمایش‌ها ممکن است چند ماه طول بکشد تا مقدار آنتی‌بادی به سطح قابل تشخیص برسد. بنابراین اگر سه ماه یا کمتر از زمان احتمال مواجهه گذشته باشد و نتیجه منفی باشد، پزشک ممکن است انجام آزمایش مجدد را توصیه کند.

منفی کاذب

گاهی آزمایش HIV نتیجه منفی نشان می‌دهد، در حالی که فرد واقعاً به HIV مبتلاست. به این وضعیت منفی کاذب (False Negative) گفته می‌شود.

مهم‌ترین علت منفی کاذب، انجام آزمایش در مراحل بسیار ابتدایی عفونت یا طی دوره پنجره است؛ یعنی زمانی که هنوز نشانگر مورد بررسی آزمایش به مقدار قابل تشخیص نرسیده است.

منفی کاذب ممکن است در افرادی که داروهای ضدرتروویروسی را برای PrEP یا PEP مصرف می‌کنند نیز رخ دهد.

خارج از این شرایط، پس از پایان دوره پنجره، منفی کاذب بسیار نادر است.

آزمایش HIV را کجا می‌توان انجام داد؟

محل مناسب برای آزمایش HIV به امکانات موجود، هزینه و ترجیح فرد بستگی دارد.

آزمایش HIV ممکن است در مکان‌های زیر انجام شود:

• درمانگاه‌ها و مراکز بهداشت جامعه
• مراکز بهداشت عمومی
• کلینیک‌های بیماری‌های منتقله از راه جنسی و سلامت جنسی
• مراکز تنظیم خانواده
• مراکز درمان و پیشگیری از سوءمصرف مواد
• مراکز بهداشت دانشگاه‌ها
• داروخانه‌ها
• مطب پزشکان

در برخی مراکز بهداشت عمومی و مراکز سلامت دانشگاهی، آزمایش HIV ممکن است رایگان باشد. برخی سازمان‌های غیردولتی نیز آزمایش رایگان یا کم‌هزینه ارائه می‌کنند.

اگر نتیجه آزمایش مثبت باشد، این مراکز می‌توانند فرد را برای دریافت درمان و مراقبت‌های لازم راهنمایی کنند. اگر نتیجه منفی باشد، می‌توانند درباره روش‌های پیشگیری از عفونت HIV اطلاعات ارائه دهند.

کیت‌های آزمایش خانگی HIV نیز در برخی کشورها از طریق اینترنت و داروخانه‌ها و بدون نیاز به نسخه قابل تهیه هستند. برخی از این کیت‌ها امکان دریافت مشاوره تلفنی پیش و پس از آزمایش را نیز فراهم می‌کنند.

موانع انجام آزمایش HIV

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که برخی افراد به دلیل نگرانی از نگرش منفی دیگران نسبت به HIV از انجام آزمایش خودداری می‌کنند.

این انگ اجتماعی (Stigma) تا حد زیادی ناشی از ترس، باورهای قدیمی و نادرست درباره نحوه انتقال HIV و قضاوت اجتماعی درباره افراد مبتلا است.

برخی افراد ممکن است نگران باشند که تشخیص HIV:

• بر روابط آنها با دوستان و اعضای خانواده تأثیر بگذارد.
• برای مسکن، اشتغال یا تحصیل آنها مشکل ایجاد کند.
• دسترسی آنها به خدمات درمانی یا بیمه سلامت را تحت تأثیر قرار دهد.

سایر موانع انجام آزمایش می‌توانند شامل مشکلات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی باشند، از جمله:

• دسترسی محدود به مراکز آزمایش یا مشکل رفت‌وآمد
• نژادپرستی
• تبعیض علیه افراد تراجنسیتی

ترس از مثبت شدن نتیجه آزمایش نیز طبیعی است. با این حال، آگاهی از وضعیت HIV می‌تواند اضطراب ناشی از ناآگاهی و عدم اطمینان را کاهش دهد و امکان شروع به‌موقع درمان یا اقدامات پیشگیرانه را فراهم کند.

اگر فرد با مراجعه به پزشک معمول خود احساس راحتی نمی‌کند، می‌تواند از خدمات سازمان‌های غیردولتی یا مراکز بهداشت جامعه استفاده کند. برخی از این مراکز خدمات ویژه گروه‌های خاصی را ارائه می‌دهند و ممکن است حتی واحدهای سیار آزمایش داشته باشند.

آزمایش در منزل نیز گزینه دیگری است که می‌تواند برای افرادی که به حریم خصوصی بیشتری نیاز دارند مناسب باشد.

آزمایش HIV در منزل

آزمایش HIV را می‌توان در منزل نیز انجام داد. با این حال، باید محدودیت‌های هر نوع کیت و دوره پنجره آن را در نظر گرفت.

کیت‌های آزمایش خانگی HIV

Home Access HIV-1 Test System

در این کیت، فرد نوک انگشت خود را سوراخ کرده و یک قطره خون را روی کاغذ مخصوص قرار می‌دهد. نمونه سپس برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال می‌شود.

معمولاً حدود یک هفته بعد می‌توان از طریق یک شماره تلفن رایگان و با استفاده از کد شناسایی شخصی، نتیجه را دریافت کرد. در صورت نیاز، امکان دریافت مشاوره تلفنی نیز وجود دارد.

OraQuick In-Home HIV Test

این کیت را می‌توان از طریق اینترنت یا داروخانه تهیه کرد.

این آزمایش آنتی‌بادی‌های HIV را در نمونه مایع دهان بررسی می‌کند. فرد با وسیله مخصوص از لثه‌های بالا و پایین نمونه‌برداری کرده و آن را داخل ویال حاوی محلول قرار می‌دهد. نتیجه معمولاً پس از حدود ۲۰ تا ۴۰ دقیقه قابل مشاهده است.

دقت آزمایش‌های خانگی HIV

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در این متن، سیستم Home Access HIV-1 از قابلیت تشخیصی بسیار بالایی برخوردار است و مطالعات نشان داده‌اند که بیش از ۹۹٫۹٪ موارد دارای آنتی‌بادی HIV را شناسایی می‌کند.

اگر نتیجه نمونه مثبت باشد، آزمایشگاه پیش از اعلام نتیجه، آزمایش دیگری برای تأیید انجام می‌دهد.

بر اساس همین اطلاعات، دقت نتیجه منفی این آزمایش نیز حدود ۹۹٫۹٪ گزارش شده است.

آزمایش OraQuick در منزل دقت کمتری دارد. بر اساس داده‌های ارائه‌شده، این آزمایش حدود ۹۲٪ موارد عفونت HIV را شناسایی می‌کند. به عبارت دیگر، ممکن است تقریباً ۱ مورد از هر ۱۲ عفونت HIV را شناسایی نکند.

با این حال، احتمال مثبت کاذب در OraQuick پایین است؛ یعنی احتمال اینکه در فرد غیرمبتلا نتیجه مثبت ایجاد کند، کم است.

اگر نتیجه OraQuick مثبت باشد، نباید آن را تشخیص قطعی در نظر گرفت. نتیجه باید با آزمایش دوم، ترجیحاً آزمایش خون در مرکز درمانی یا آزمایشگاه، تأیید شود.

در مورد هر دو نوع آزمایش خانگی، اگر نتیجه منفی باشد اما فرد اخیراً در معرض HIV قرار گرفته باشد، ممکن است نیاز به تکرار آزمایش وجود داشته باشد.

بدن ممکن است چند ماه برای تولید آنتی‌بادی‌های قابل تشخیص HIV زمان نیاز داشته باشد؛ بنابراین انجام آزمایش قبل از پایان دوره پنجره می‌تواند باعث از دست رفتن یک عفونت واقعی شود.

کدام آزمایش HIV برای شما مناسب‌تر است؟

انتخاب بین انجام آزمایش در درمانگاه یا مطب پزشک و استفاده از آزمایش خانگی، به شرایط فرد بستگی دارد.

موارد زیر می‌توانند در انتخاب روش مناسب مؤثر باشند:

• چقدر برای شما مهم است که دیگران از انجام آزمایش یا نتیجه آن مطلع نشوند؟
• میزان دقت آزمایش چقدر برای شما اهمیت دارد؟
• آیا در صورت نیاز حاضر هستید آزمایش تأییدی انجام دهید؟
• با چه سرعتی به نتیجه نیاز دارید؟
• ترجیح می‌دهید نتیجه را چگونه دریافت کنید؟

برای افرادی که در معرض خطر HIV قرار دارند، انجام هر آزمایش معتبر بهتر از انجام ندادن آزمایش است.

مطالعات نشان داده‌اند که در برخی گروه‌ها، دسترسی به آزمایش‌های خانگی می‌تواند باعث افزایش دفعات غربالگری شود و در نتیجه موارد بیشتری از عفونت HIV شناسایی شود.

نکات مهم

آزمایش HIV می‌تواند مشخص کند که فرد به ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) مبتلا هست یا خیر.

غربالگری حداقل یک‌بار برای افراد در محدوده سنی توصیه‌شده اهمیت دارد و در افراد دارای عوامل خطر یا زنان باردار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

هرچه عفونت HIV زودتر شناسایی شود، درمان می‌تواند زودتر آغاز شود.

اگر فرد تصور می‌کند اخیراً در معرض HIV قرار گرفته است، باید توجه داشته باشد که اقدامات پیشگیرانه پس از مواجهه (PEP) در صورتی که در ۷۲ ساعت نخست آغاز شوند، می‌توانند از ایجاد عفونت جلوگیری کنند.

آزمایش‌های مختلفی برای HIV وجود دارند؛ از آزمایش‌های آنتی‌بادی گرفته تا آزمایش‌های نسل چهارم آنتی‌بادی/آنتی‌ژن و آزمایش‌های مولکولی NAT. برخی از آنها نیز در منزل قابل انجام هستند.

پرسش‌های متداول درباره آزمایش HIV

آزمایش HIV چگونه انجام می‌شود؟

آزمایش HIV به روش‌های مختلفی انجام می‌شود. متخصص یا کادر درمان می‌تواند با گرفتن خون از ورید یا سوراخ کردن نوک انگشت، نمونه خون تهیه کند. آزمایشگاه‌ها همچنین می‌توانند نمونه مایع دهان یا ادرار را بررسی کنند.

در آزمایش‌های خانگی، فرد ممکن است خودش از نوک انگشت نمونه خون بگیرد یا با استفاده از سواب از داخل دهان نمونه‌برداری کند.

دقیق‌ترین آزمایش HIV کدام است؟

آزمایش آنتی‌بادی/آنتی‌ژن با استفاده از خون وریدی یکی از دقیق‌ترین روش‌های غربالگری HIV محسوب می‌شود و در بسیاری از آزمایشگاه‌ها به‌عنوان آزمایش استاندارد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

رضایت آگاهانه برای آزمایش HIV به چه معناست؟

رضایت آگاهانه به این معناست که فرد پیش از انجام آزمایش اطلاعات لازم درباره آن را دریافت کند و بتواند با آگاهی تصمیم بگیرد.

بر اساس توصیه‌های CDC، فرد باید امکان انصراف از غربالگری HIV را داشته باشد. همچنین توصیه می‌شود آزمایش HIV در چارچوب فرایند معمول اخذ رضایت برای خدمات پزشکی قرار گیرد و لزوماً به یک فرم رضایت جداگانه نیاز نداشته باشد.

فرد نباید بدون اطلاع خود تحت آزمایش HIV قرار گیرد.

نتیجه «Non-reactive» در آزمایش HIV به چه معناست؟

نتیجه Non-reactive (غیرواکنشی) به این معناست که در آزمایش غربالگری، شواهدی از عفونت HIV شناسایی نشده است و در عمل معادل نتیجه منفی تلقی می‌شود.

با این حال، اگر احتمال می‌دهید در یک ماه گذشته در معرض HIV قرار گرفته‌اید، باید با پزشک یا مرکز درمانی درباره زمان مناسب برای تکرار آزمایش مشورت کنید؛ زیرا ممکن است آزمایش در دوره پنجره انجام شده باشد.