مراحل اعتیاد به مواد افیونی

مواد افیونی دسته‌ای از داروهای قوی هستند که برای درمان درد طراحی شده‌اند. هر کسی که آنها را مصرف کند، چه طبق تجویز پزشک و چه بدون تجویز پزشک، می‌تواند در نحوه‌ی مصرف آنها دچار مشکل شود. پزشکان می‌توانند به طور قانونی مواد افیونی را برای تسکین درد تجویز کنند. آنها ممکن است مثلاً هیدروکودون یا اکسی کدون تجویز کنند. مواد افیونی همچنین به صورت غیرقانونی به عنوان هروئین ، قرص‌های تجویزی، فنتانیل غیرقانونی و سایر مواد فروخته شده در خیابان در دسترس هستند. میلیون‌ها نفر در سراسر دنیا از این داروها سوء مصرف می‌کنند. روزانه حدود 90 نفر بر اثر مصرف بیش از حد مواد افیونی جان خود را از دست می‌دهند.

افراد معمولاً بلافاصله پس از مصرف مواد افیونی دچار اعتیاد یا مشکل دیگری نمی‌شوند. برخی ممکن است هیچ مشکلی با مصرف دارو نداشته باشند. و برخی دیگر ممکن است علائمی را احساس کنند که باعث شود اصلاً نخواهند از مواد افیونی استفاده کنند، از جمله حالت تهوع ، خارش یا احساس آرامش. دقیقاً مشخص نیست چه چیزی باعث می‌شود کسی به اعتیاد یا مشکل مرتبط با آن مبتلا شود، اما برخی از عوامل خطر شامل ژنتیک، سابقه شخصی یا خانوادگی مشکل در مصرف مواد، قدرت مواد افیونی و میزان مصرف و مدت زمان مصرف فرد است.

مراحل اعتیاد به مواد افیونی چیست؟

وقتی مواد افیونی وارد بدن می‌شوند، با سلول‌های عصبی در مغز، نخاع، دستگاه گوارش و جاهای دیگر تعامل می‌کنند. در مغز، مرکز پاداش را فعال کرده و باعث آزاد شدن هورمون‌های احساس خوب به نام اندورفین می‌شوند. اندورفین‌ها درد را کاهش داده و احساس لذت ایجاد می‌کنند.

مردم از اصطلاحات مختلفی برای توصیف مشکلات مربوط به مواد افیونی استفاده می‌کنند، از جمله اعتیاد، وابستگی، تحمل، سوءمصرف و اختلالات مصرف. درک تفاوت‌ها می‌تواند به شما یا یکی از عزیزانتان کمک کند تا کمک بگیرید و از مشکلات سلامتی تهدیدکننده زندگی یا خطر مصرف بیش از حد جلوگیری کنید.

تحمل. با گذشت زمان، مصرف مکرر مواد افیونی می‌تواند شیمی مغز شما را تغییر دهد. مغز شما با دوز مصرفی شما تنظیم می‌شود و به عملکرد بر اساس مواد افیونی عادت می‌کند. یعنی، مغز شما اکنون دارو را تحمل می‌کند. بدن شما جریان اندورفین‌هایی را که در پاسخ به آن دوز آزاد می‌کند، کند می‌کند. برای اینکه احساس خوبی داشته باشید، باید دوزهای بیشتری مصرف کنید تا به همان شدت تسکین درد و لذت برسید.

وابستگی. اگر مرتباً از مواد افیونی استفاده می‌کنید، بدن شما در نهایت خود را با این مواد وفق می‌دهد و برای عملکرد صحیح به آنها وابسته می‌شود. اگرچه هر کسی متفاوت است، اما هر چه مدت زمان بیشتری از مواد افیونی استفاده کنید، احتمال وابستگی شما بیشتر می‌شود.

مشکل از زمانی شروع می‌شود که سعی می‌کنید مصرف منظم مواد افیونی خود را متوقف یا کاهش دهید. این می‌تواند مجموعه‌ای از علائم جسمی و روانی ناخوشایند به نام «ترک» را به همراه داشته باشد.

این علائم می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• درد، گرفتگی عضلات
• لرز
• اسهال، حالت تهوع، استفراغ
• مردمک‌های گشاد شده
• بی‌قراری، اضطراب، بی‌خوابی
• هوس‌ها

از آنجا که علائم می‌توانند شدید باشند، شما باید مواد افیونی مصرف کنید تا بدن شما اندورفین‌هایی را که باعث می‌شوند دوباره احساس خوبی داشته باشید، آزاد کند. در این مرحله، شما دیگر مواد افیونی را برای احساس “نشئگی” مصرف نمی‌کنید، بلکه فقط برای جلوگیری از بروز علائم ترک در بدن خود مصرف می‌کنید. این به یک چرخه معیوب تبدیل می‌شود.

هر کسی که برای مدت طولانی مواد افیونی مصرف کند، حتی اگر آنها را طبق تجویز مصرف کند، می‌تواند به آنها وابسته شود. اما وابستگی و تحمل لزوماً با «اعتیاد» یا «اختلال مصرف» یکسان نیستند. اگر فکر می‌کنید به مواد افیونی وابسته هستید، به پزشک خود اطلاع دهید. برای ترک تدریجی این داروها یا یافتن راه‌های جایگزین برای درمان درد خود، به کمک حرفه‌ای نیاز خواهید داشت.

سوءمصرف به استفاده از داروهای غیرقانونی یا مصرف داروها به روشی غیر از آنچه پزشک تجویز کرده است اشاره دارد. این شامل مصرف بیش از حد دارو یا دریافت نسخه از پزشکان متعدد می‌شود.

اعتیاد و اختلال مصرف مواد افیونی، برخلاف تحمل و وابستگی، اصطلاحاتی هستند که یک بیماری را توصیف می‌کنند. مردم اغلب این کلمات را به جای یکدیگر استفاده می‌کنند، اما اختلال مصرف اصطلاحی است که انجمن روانپزشکی آمریکا آن را ترجیح می‌دهد.

اغلب، این اختلال پس از ایجاد تحمل و وابستگی در شما بروز می‌کند. در این مرحله، داروها سیگنال‌هایی را در مغز شما که قضاوت و مهارت‌های تصمیم‌گیری شما را کنترل می‌کنند، مختل می‌کنند. وقتی این اتفاق می‌افتد، کنترل میل به استفاده از مواد افیونی دشوار است، حتی اگر بدانید که ترک آن برای شما بهتر است.

این از دست دادن قضاوت و کنترل تکانه در برخی از رفتارهایی که پزشکان هنگام تشخیص اعتیاد یا اختلال مصرف به دنبال آن هستند، نشان داده می‌شود. آنها به دنبال این هستند که شما حداقل دو مورد از موارد زیر را در یک دوره ۱۲ ماهه مصرف مواد مخدر انجام دهید:

• مصرف داروهای بیشتر یا دوزهای بالاتر از آنچه که در ابتدا در نظر داشتید.
• با وجود تلاش، در کاهش یا ترک مصرف مواد مخدر شکست می‌خورند.
• انرژی زیادی برای تهیه مواد مخدر صرف کنید و سپس زمانی را برای بهبودی از اثرات آن صرف کنید.
• هوس مصرف مواد افیونی بیشتری کنید.
• در انجام مسئولیت‌های خود در مدرسه یا محل کار مشکل دارند.
• با وجود مشکلاتی که به دلیل مصرف مواد مخدر با خانواده و دوستان خود دارد، به مصرف آن ادامه دهد.
• به دلیل مصرف مواد مخدر، فعالیت‌های روزانه خاصی را کاهش داده یا متوقف کنید.
• در مکان یا موقعیتی که برای سلامتی یا ایمنی شما خطرناک است، از مواد افیونی استفاده کنید.
• حتی اگر منجر به مشکلات روحی و جسمی شود، به مصرف مواد افیونی ادامه دهید.
• تحمل نسبت به مواد افیونی را ایجاد کنید.
• علائم ترک داشته باشید.

تا ۱۹٪ از افرادی که داروهای مسکن تجویزی مصرف می‌کنند، دچار اعتیاد یا اختلال مصرف می‌شوند. این اختلال ناشی از الگویی از مصرف مکرر مواد افیونی است که ترک آن دشوار است.

سایر عوامل خطر برای ایجاد اعتیاد به مواد افیونی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• ژن‌های شما
• سابقه سوء مصرف مواد
• افسردگی یا سایر مشکلات سلامت روان
• سوءاستفاده یا غفلت در دوران کودکی
• تکانشگری
• فقر
• دسترسی آسان به داروهای تجویزی مسکن
• سابقه اعتیاد

اعتیاد یا اختلال مصرف مواد افیونی می‌تواند مشکلات سلامتی متعددی ایجاد کند و زندگی روزمره را برای فرد غیرممکن سازد. همچنین می‌تواند باعث ناتوانی، عود بیماری، مصرف بیش از حد و مرگ شود.

در حالت ایده‌آل، هر کسی که مواد افیونی مصرف می‌کند باید به نالوکسان (نارکان، رکستووی) دسترسی داشته باشد ، دارویی که می‌تواند در صورت مصرف بیش از حد تصادفی یا موارد دیگر، به سرعت اثر مصرف بیش از حد مواد افیونی را معکوس کند. کیت‌های نالوکسان در بسیاری از مکان‌ها به صورت رایگان در دسترس هستند و پزشک شما می‌تواند یکی از آنها را تجویز کند.