آنچه در این مطلب خواهید خواند
آبسه ریه حفرهای حاوی چرک (Pus) در داخل بافت ریه است که توسط بافت ملتهب اطراف احاطه شده است. این بیماری معمولاً زمانی ایجاد میشود که باکتریهایی که به طور طبیعی در دهان یا گلو زندگی میکنند، وارد ریه شوند و باعث ایجاد عفونت شوند. این اتفاق اغلب در اثر آسپیراسیون (Aspiration)، یعنی ورود ترشحات دهان یا معده به مجاری تنفسی، رخ میدهد.
عواملی مانند بهداشت نامناسب دهان و دندان و ضعف سیستم ایمنی خطر ابتلا به آبسه ریه را افزایش میدهند.
علائم شایع آبسه ریه چیست؟
علائم آبسه ریه معمولاً بهصورت تدریجی و طی چند هفته ظاهر میشوند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- درد قفسه سینه، بهویژه هنگام دم عمیق
- سرفه
- خستگی و بیحالی
- تب
- کاهش اشتها
- تعریق شبانه
- خلط چرکی که ممکن است:
- بوی بسیار نامطبوع داشته باشد.
- طعم ناخوشایند یا ترش ایجاد کند.
- حاوی رگههای خون باشد.
- کاهش وزن
علل آبسه ریه
عوامل مختلفی میتوانند باعث ایجاد آبسه ریه شوند.
۱. اختلال در رفلکس سرفه
وقتی فرد نتواند ترشحات تنفسی را بهخوبی خارج کند، احتمال ورود باکتریها به ریه افزایش مییابد. این وضعیت ممکن است در اثر موارد زیر ایجاد شود:
مصرف داروهای آرامبخش یا خوابآور، اما باکتریها یا لختههای خون آلوده از یک قسمت آلوده بدن میتوانند از طریق جریان خون به ریه شما منتقل شوند و در آنجا باعث ایجاد آبسه شوند.
بیهوشی عمومی
مصرف مواد مخدر
بیماریهای دستگاه عصبی
۲. بهداشت نامناسب دهان و دندان
افرادی که به بیماریهای لثه یا عفونتهای دهانی مبتلا هستند، بیشتر در معرض ورود باکتریهای دهان به ریه و تشکیل آبسه قرار دارند.
۳. ضعف سیستم ایمنی
در افراد دارای نقص ایمنی، میکروارگانیسمهایی که معمولاً باعث بیماری نمیشوند نیز میتوانند موجب آبسه ریه شوند، از جمله:
- قارچها
- باکتری مولد سل (Tuberculosis)
- باکتریهای عامل گلودرد استرپتوکوکی
- استافیلوکوک مقاوم به متیسیلین (MRSA)
۴. انسداد راه هوایی
اگر راه هوایی توسط تومور یا جسم خارجی مسدود شود، مخاط در پشت محل انسداد تجمع پیدا میکند. در صورت آلوده شدن این ترشحات، آبسه تشکیل میشود. همچنین انسداد مانع خروج ترشحات از طریق سرفه خواهد شد.
۵. انتشار از طریق جریان خون
این علت شیوع کمتری دارد. در این حالت، باکتریها یا لختههای خونی عفونی از سایر نقاط بدن وارد جریان خون شده و به ریه میرسند و در آنجا باعث تشکیل آبسه میشوند.
تشخیص آبسه ریه
تشخیص آبسه ریه معمولاً با استفاده از روشهای تصویربرداری انجام میشود.
رادیوگرافی قفسه سینه (Chest X-ray)
در عکس ساده قفسه سینه، محل آبسه مشخص میشود.
سیتیاسکن قفسه سینه (Chest CT Scan)
سیتیاسکن اطلاعات دقیقتری ارائه میدهد و معمولاً وجود حفرهای حاوی هوا و مایع را در داخل ریه نشان میدهد که از مشخصههای آبسه ریه است.
برونکوسکوپی (Bronchoscopy)
در برخی بیماران، پزشک از برونکوسکوپ (لولهای باریک مجهز به دوربین و منبع نور) برای مشاهده راههای هوایی و نمونهبرداری از خلط یا بافت ریه استفاده میکند.
برونکوسکوپی معمولاً در شرایط زیر انجام میشود:
- پاسخ مناسب به آنتیبیوتیک مشاهده نشود.
- احتمال انسداد راه هوایی وجود داشته باشد.
- بیمار دچار ضعف سیستم ایمنی باشد.
نحوه درمان آبسه ریه
درمان آبسه ریه بسته به اندازه آبسه، وضعیت عمومی بیمار و علت ایجاد آن متفاوت است.
۱. درمان با آنتیبیوتیک
اصلیترین درمان آبسه ریه، آنتیبیوتیک است.
در اغلب بیماران، آنتیبیوتیک ابتدا بهصورت تزریق وریدی برای مدت ۳ تا ۸ هفته تجویز میشود. پس از بهبود وضعیت بیمار، درمان با آنتیبیوتیک خوراکی ادامه مییابد.
درمان معمولاً تا زمانی ادامه پیدا میکند که در عکس قفسه سینه، آبسه کاملاً برطرف شده باشد.
۲. تخلیه آبسه (Drainage)
اگر قطر آبسه ۶ سانتیمتر یا بیشتر باشد یا به درمان دارویی پاسخ مناسبی ندهد، ممکن است نیاز به تخلیه وجود داشته باشد.
در این روش، پزشک با هدایت سیتیاسکن، یک کاتتر از طریق دیواره قفسه سینه وارد آبسه کرده و چرک را تخلیه میکند.
۳. جراحی
جراحی بهندرت لازم میشود، اما ممکن است در شرایط زیر انجام شود:
- عدم پاسخ به درمان دارویی
- وجود تومور یا جسم خارجی
- تخریب شدید بافت ریه
- خونریزی شدید
در برخی بیماران تنها بخشی از ریه برداشته میشود، اما در موارد بسیار شدید ممکن است خارج کردن کل ریه (پنومونکتومی) ضروری باشد.
عوارض آبسه ریه درمان نشده
در صورت عدم درمان، آبسه ریه میتواند باعث عوارض جدی شود.
آبسه مزمن
اگر آبسه بیش از ۶ هفته باقی بماند، به آن آبسه مزمن گفته میشود.
آمپیم (Empyema)
اگر آبسه به فضای پلور (فضای بین ریه و دیواره قفسه سینه) پاره شود، چرک در این فضا تجمع یافته و بیماری آمپیم ایجاد میشود.
خونریزی ریوی
در موارد نادر، آبسه ممکن است دیواره یک رگ خونی را تخریب کرده و باعث خونریزی شدید شود.
فیستول برونکوپلورال (Bronchopleural Fistula)
ایجاد ارتباط غیرطبیعی بین برونشها و فضای پلور از دیگر عوارض مهم آبسه ریه است که درمان آن معمولاً دشوار است.
پیشآگهی
پیشآگهی آبسه ریه در اغلب بیماران مطلوب است.
بیش از ۹۰ درصد بیماران با درمان مناسب، بهویژه آنتیبیوتیک، بهبود کامل پیدا میکنند. هرچه درمان زودتر آغاز شود، احتمال موفقیت بیشتر خواهد بود.
با این حال، در شرایط زیر روند بهبودی ممکن است کندتر یا دشوارتر باشد:
وجود تومور انسداددهنده راه هوایی
ضعف عمومی بدن
بیماریهای زمینهای شدید
نقص سیستم ایمنی
خلاصه مطلب
آبسه ریه یک حفره چرکی در بافت ریه است که معمولاً در اثر ورود باکتریهای دهان یا حلق به ریه و ایجاد عفونت به وجود میآید. تشخیص آن عمدتاً با رادیوگرافی قفسه سینه و سیتیاسکن انجام میشود و درمان شامل آنتیبیوتیک، تخلیه آبسه و در موارد نادر جراحی است.
با تشخیص و درمان بهموقع، اکثر بیماران بهبود کامل پیدا میکنند و از بروز عوارض جدی پیشگیری میشود.
سوالات متداول در مورد آبسه ریه
میزان بقا برای آبسه ریه چقدر است؟
بیش از ۹۰٪ آبسههای ریه با کمکهای پزشکی مانند آنتیبیوتیکها، تخلیه یا جراحی درمان میشوند.
مدت بستری در بیمارستان برای آبسه ریه چقدر است؟
این به عوامل مختلفی بستگی دارد، اما به طور کلی، مدت بستری در بیمارستان برای آبسه ریه حدود 30 روز است.
چه مدت طول میکشد تا آنتیبیوتیکها آبسه ریه را درمان کنند؟
درمان آنتیبیوتیکی برای آبسه ریه بسته به اندازه آبسه میتواند از ۴ تا ۱۲ هفته طول بکشد.
بهبودی آبسه ریه چقدر طول میکشد؟
بسته به اندازه و شدت، ممکن است از چند هفته تا یک ماه طول بکشد.
آیا میتوان آبسه ریه را با سرفه بالا آورد؟
خیر. اما آبسه ریه ممکن است باعث سرفه همراه با خلط شود.
