هیرسوتیسم

هیرسوتیسم چیست؟

هیرسوتیسم (پرمویی) وضعیتی در زنان است که باعث رشد زیاد مو می‌شود. این مو معمولاً در مناطقی رشد می‌کند که معمولاً در مردان ظاهر می‌شود.

این بیماری می‌تواند مردان را نیز تحت تأثیر قرار دهد، اما تشخیص آن اغلب دشوارتر است. در مردان، هیرسوتیسم ممکن است مانند رشد موی معمولی به نظر برسد. 

موها اغلب تیره و زبر هستند، نه به شکل «کرک هلو»ی نرم و روشنی که بیشتر بدن را می‌پوشاند.

حدود ۵ تا ۱۰ درصد از زنان در جهان به هیرسوتیسم مبتلا هستند.

هایپرتریکوز

هایپرتریکوزیس نیز باعث رشد موهای زائد می‌شود، اما با هیرسوتیسم متفاوت است. در هایپرتریکوزیس، موهای زائد می‌توانند در هر جایی از بدن شما رشد کنند. از سوی دیگر، افراد مبتلا به هیرسوتیسم در نواحی خاصی که به هورمون‌های مردانه وابسته هستند، مانند صورت، سینه، پشت و شکم، رشد موهای زیادی دارند.

علائم هیرسوتیسم

در هیرسوتیسم، موهای زائد در نواحی زیر رشد می‌کنند:

• صورت
• قفسه سینه
• پایین معده
• ران‌های داخلی

ویریلیزاسیون

ویریلیزاسیون فرآیندی است که در آن زنان صفات مردانه پیدا می‌کنند. این اتفاق می‌تواند زمانی رخ دهد که افراد مبتلا به هیرسوتیسم سطح هورمون بالایی داشته باشند. علائم ویریلیزاسیون عبارتند از:

• صدایی عمیق
• طاسی
• آکنه
• توده عضلانی بیشتر
• سینه‌های کوچک‌تر
• کلیتوریس بزرگ شده

علل هیرسوتیسم

داشتن سطح بالایی از هورمون‌های مردانه (به نام آندروژن) می‌تواند باعث هیرسوتیسم شود. تولید آندروژن در بدن زنان طبیعی است و سطح پایین آن باعث رشد بیش از حد مو نمی‌شود. اما وقتی این مقادیر خیلی زیاد باشند، می‌توانند باعث هیرسوتیسم و ​​​​موارد دیگری مانند آکنه ، صدای بم و سینه‌های کوچک شوند. 

گاهی اوقات، ممکن است سطح آندروژن فرد طبیعی باشد، اما فولیکول‌های موی او بیش از حد به هورمون‌های مردانه حساس باشند. این حالت حساسیت فولیکول نامیده می‌شود و می‌تواند منجر به هیرسوتیسم شود.

برخی از دلایل احتمالی برای سطح بالای آندروژن‌ها عبارتند از:

• سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS). این بیماری باعث ایجاد کیست‌های کوچک یا کیسه‌های پر از مایع در تخمدان‌های شما می‌شود.
• سندرم کوشینگ. این سندرم زمانی ایجاد می‌شود که سطح هورمون استرس کورتیزول برای مدت طولانی بالا باشد.
• تومورهایی در غدد فوق کلیوی (که هورمون‌هایی مانند کورتیزول تولید می‌کنند) یا تخمدان‌های شما.
• دارو. برخی داروها می‌توانند سطح هورمون‌ها را در سیستم بدن شما تغییر دهند و باعث رشد موهای زائد روی صورت یا بدن شما شوند. این اتفاق می‌تواند در مورد داروهایی که هورمون دارند (مانند استروئیدهای آنابولیک)، داروهایی که باعث رشد مو می‌شوند (مانند مینوکسیدیل [روگین]) و دارویی به نام دانازول (دانوکرین) که می‌تواند به آندومتریوز (زمانی که بافتی که رحم را می‌پوشاند در خارج از رحم رشد می‌کند) کمک کند، رخ دهد.
• سطح بالای انسولین. انسولین می‌تواند تخمدان‌ها را برای تولید آندروژن تحریک کند.
• هیپرپلازی مادرزادی آدرنال. این یک بیماری ارثی است که می‌تواند باعث شود غدد فوق کلیوی شما آندروژن زیادی تولید کنند. 
• یائسگی. تغییرات هورمونی ممکن است بعد از یائسگی اتفاق بیفتد .

برخی از زنان هیرسوتیسم ایدیوپاتیک دارند، به این معنی که هیچ علت شناخته شده‌ای برای آن وجود ندارد.

هیرسوتیسم و ​​سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) شایع‌ترین علت هیرسوتیسم است. اما هیرسوتیسم به خودی خود به معنای ابتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک نیست. رشد موهای زائد صرفاً یکی از علائم سندرم تخمدان پلی‌کیستیک است که تا ۷۰٪ از زنان و افراد مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

علائم دیگر سندرم تخمدان پلی کیستیک عبارتند از:

• چرخه‌های قاعدگی نامنظم
• افزایش وزن
• نازک شدن مو
• آکنه
• تیره شدن پوست یا زائده‌های پوستی

عوامل خطر برای هیرسوتیسم

زنان بیشترین احتمال ابتلا به هیرسوتیسم را دارند. چند عامل دیگر نیز می‌توانند احتمال هیرسوتیسم را افزایش دهند، از جمله:

• سابقه خانوادگی. برخی از بیماری‌هایی که در خانواده‌ها ارثی هستند و بر هورمون‌های شما تأثیر می‌گذارند، می‌توانند باعث هیرسوتیسم شوند.
• نژاد. افرادی که تبار مدیترانه‌ای، اسپانیایی، آسیای جنوبی یا خاورمیانه‌ای دارند، بیشتر احتمال دارد که موهای زائد بدن داشته باشند.
• چاقی. اضافه وزن باعث می‌شود بدن شما هورمون‌های مردانه بیشتری تولید کند که می‌تواند هیرسوتیسم را بدتر کند.

تشخیص هیرسوتیسم

پزشک شما رشد موهای شما را بررسی کرده و سایر علائم هیرسوتیسم مانند آکنه را بررسی می‌کند. آنها ممکن است با آزمایش‌هایی مانند موارد زیر، سایر بیماری‌ها را رد کنند:

• آزمایش خون برای بررسی سطح هورمون‌های شما
• سونوگرافی برای بررسی تخمدان‌ها و رحم شما
• عکس‌برداری با اشعه ایکس یا سی‌تی‌اسکن برای بررسی غدد فوق کلیوی
• ام آر آی مغز
• معاینه لگن برای بررسی تخمدان‌ها از نظر وجود هرگونه تومور یا کیست (کیسه‌های مایع غیرطبیعی)

پس از تشخیص، پزشک ممکن است از مقیاس فریمن-گالوی استفاده کند. این ابزار به آنها کمک می‌کند تا با بررسی رشد مو در نه ناحیه از بدن، شدت بیماری شما را تعیین کنند. برای محاسبه نمره فریمن-گالوی، ارائه دهندگان خدمات درمانی از مقیاسی استفاده می‌کنند که برای هر ناحیه از بدن از 0 تا 4 متغیر است. نمره پایین‌تر به این معنی است که هیرسوتیسم شما خفیف است، در حالی که نمره بالاتر نشان دهنده وضعیت شدیدتر است.

درمان هیرسوتیسم

اگر موهای صورت یا بدن شما بیشتر از حد دلخواه است، می‌توانید از چند طریق آنها را از بین ببرید:

کاهش وزن. اگر وزن سالمی ندارید و وزن کم می‌کنید، بدن شما ممکن است هورمون‌های مردانه کمتری تولید کند.

اصلاح. می‌توانید موهای زائد را به راحتی با تیغ یا ماشین ریش‌تراش برقی از بین ببرید. ممکن است لازم باشد روزانه اصلاح کنید تا از رشد ته ریش جلوگیری شود. برخی افراد به دلیل اصلاح زیاد دچار سوزش تیغ می‌شوند، اما یک کرم تسکین‌دهنده می‌تواند کمک کند.

کندن مو با موچین یا بند انداختن. روش‌های مختلفی برای کندن مو از ریشه وجود دارد. می‌توانید از موچین استفاده کنید، یا می‌توانید قسمت‌هایی را بند بیندازید. این روش‌ها می‌توانند باعث درد و قرمزی شوند.

اپیلاسیون. یک راه سریع برای از بین بردن موهای زائد از ریشه، استفاده از موم ذوب شده است. اغلب، این کار را در سالن انجام می‌دهید. موم روی پوست مالیده شده و سپس به سرعت برداشته می‌شود. این کار می‌تواند باعث درد و قرمزی شود.

کرم‌ها. بعضی از کرم‌ها مواد شیمیایی قوی به نام موبر دارند. کرم را می‌مالید و اجازه می‌دهید مدتی بماند و وقتی آن را پاک می‌کنید، موها هم با آن می‌روند. آنها می‌توانند پوست حساس را تحریک کنند، بنابراین قبل از استفاده در یک ناحیه بزرگ، آن را در قسمت کوچکی از پوست امتحان کنید.

الکترولیز. شما می‌توانید با الکترولیز، که موها را با جریان الکتریکی از ریشه می‌سوزاند، موها را برای همیشه از بین ببرید. پس از تکرار چندین باره این فرآیند، رشد مو در نواحی تحت درمان باید متوقف شود.

لیزر موهای زائد. گرمای لیزر، موها را از ریشه از بین می‌برد، اما باید این فرآیند را چندین بار تکرار کنید و گاهی اوقات موها دوباره رشد می‌کنند. 

دارو. پزشکان می‌توانند داروهایی تجویز کنند که نحوه رشد موی بدن شما را تغییر دهند. اما وقتی مصرف آن را متوقف کنید، موهای شما دوباره رشد خواهند کرد.

قرص‌های ضدبارداری باعث می‌شوند بدن هورمون‌های مردانه کمتری تولید کند. با استفاده منظم، باید موهای صورت یا بدن شما کمتر شود.

داروهای ضد آندروژن به بدن شما کمک می‌کنند تا هورمون‌های مردانه کمتری تولید و استفاده کند.

افلورنیتین (وانیکا) یک کرم صورت است که وقتی روی پوست مالیده می‌شود، رشد مو را کند می‌کند.

محصولات دکلره می‌توانند موهای بدن شما را روشن کنند.

اگر غدد فوق کلیوی شما بیش از حد فعال باشد، ممکن است استروئیدهای با دوز پایین تجویز شوند. 

آگونیست‌های هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRH) میزان آندروژن تولید شده در تخمدان‌ها را کاهش می‌دهند. این داروها تزریقی هستند و می‌توانند گران باشند. 

داروهای کاهش‌دهنده انسولین، مانند متفورمین یا پیوگلیتازون (Actos)، می‌توانند سطح آندروژن را در خون نیز کاهش دهند؛ با این حال، معمولاً به عنوان یک گزینه درمانی استاندارد استفاده نمی‌شوند زیرا می‌توانند عوارض جانبی ایجاد کنند.

عوارض هیرسوتیسم

هیرسوتیسم می‌تواند باعث پریشانی عاطفی شود. افراد مبتلا به این بیماری به دلیل موهای زائد، ممکن است تصویر ذهنی ضعیفی از خود داشته باشند. حتی ممکن است علائم افسردگی یا اضطراب داشته باشند.

پیشگیری از هیرسوتیسم

بسته به علت، ممکن است بتوانید احتمال ابتلا به هیرسوتیسم را کاهش دهید. اگر سندرم تخمدان پلی‌کیستیک دارید، در اینجا چند راه برای کاهش خطر ابتلا به آن آورده شده است:

• یک رژیم غذایی سالم و کم کالری داشته باشید.
• وزن کم کنید.
• به طور منظم ورزش کنید.

اگر داروهایی مصرف می‌کنید که می‌توانند باعث هیرسوتیسم شوند، با پزشک خود مشورت کنید. ممکن است بتوانید برخی از این داروها را تنظیم کنید.

خلاصه مطلب

هیرسوتیسم باعث رشد بیش از حد مو، عمدتاً در زنان می‌شود. اگرچه علائم این بیماری می‌تواند خجالت‌آور باشد، اما اگر می‌خواهید میزان موهای صورت و بدن خود را کاهش دهید، درمان‌هایی وجود دارد. اگر فکر می‌کنید ممکن است هیرسوتیسم داشته باشید، با پزشک خود صحبت کنید.

سوالات متداول در مورد هیرسوتیسم

چگونه از شر هیرسوتیسم خلاص شویم؟

درمان‌هایی برای کمک به کاهش رشد مو و کاهش موهای زائد وجود دارد. اما هیچ درمانی باعث نمی‌شود که موها به طور کامل از بین بروند. اگر می‌خواهید علائم خود را برطرف کنید، به درمان مداوم نیاز خواهید داشت. اکثر افراد یک درمان مؤثر پیدا می‌کنند که می‌توانند به عنوان یک راه حل طولانی مدت از آن استفاده کنند.   

هیرسوتیسم از چه سنی شروع می‌شود؟

هیرسوتیسم می‌تواند در هر سنی شروع شود، اما اکثر افراد در دوران بلوغ علائم آن را تجربه می‌کنند.

چه چیزی هیرسوتیسم را بدتر می‌کند؟

چاقی می‌تواند باعث شود بدن شما آندروژن بیشتری تولید کند که می‌تواند هیرسوتیسم را بدتر کند. 

اگر هیرسوتیسم درمان نشود، چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر هیرسوتیسم درمان نشود، می‌تواند به مشکلات سلامت روان مانند افسردگی، اضطراب، اعتماد به نفس پایین، تصویر بدنی ضعیف و موارد دیگر منجر شود. از آنجا که هیرسوتیسم می‌تواند به دلیل بیماری‌های زمینه‌ای مانند سندرم تخمدان پلی کیستیک و سندرم کوشینگ باشد، عدم درمان آن ممکن است باعث بدتر شدن علائم شما شده و خطر عوارضی مانند بیماری قلبی، دیابت نوع ۲، مشکلات باروری و فشار خون بالا را افزایش دهد.

چگونه هیرسوتیسم را به طور طبیعی درمان کنیم؟

شما می‌توانید با ایجاد تغییراتی در سبک زندگی و رژیم غذایی که ممکن است به کاهش سطح آندروژن شما کمک کند، هیرسوتیسم را به طور طبیعی مدیریت کنید. به عنوان مثال، می‌توانید غذاهای غنی از آنتی‌اکسیدان مانند زغال اخته، گوجه فرنگی، فلفل دلمه‌ای، گوشت بدون چربی و غذاهای پخته شده با روغن‌های سالم مانند روغن زیتون را بیشتر مصرف کنید، مصرف غذاهای تصفیه شده و گوشت قرمز را کاهش دهید، به طور منظم ورزش کنید و خوب بخوابید. همچنین می‌توانید با پزشک خود در مورد مکمل‌ها یا گیاهانی که ممکن است به علائم هیرسوتیسم کمک کنند مانند نخل اره‌ای، چای نعناع و روغن درخت چای صحبت کنید.