آنچه در این مطلب خواهید خواند
لنفوسیتوپنی چیست؟
لنفوسیتوپنی (Lymphocytopenia) به وضعیتی گفته می‌شود که در آن تعداد لنفوسیت‌ها در خون کمتر از حد طبیعی است. لنفوسیت‌ها نوعی از گلبول‌های سفید و از اجزای مهم سیستم ایمنی بدن هستند که به محافظت از بدن در برابر عفونت‌ها کمک می‌کنند. کاهش تعداد این سلول‌ها می‌تواند خطر ابتلا به عفونت‌ها را افزایش دهد.
لنفوسیتوپنی بسته به علت ایجادکننده آن ممکن است کوتاه‌مدت یا طولانی‌مدت باشد. موارد خفیف ممکن است بدون نیاز به درمان برطرف شوند، در حالی که موارد شدیدتر ممکن است به درمان دارویی یا سایر مداخلات پزشکی نیاز داشته باشند.
علل لنفوسیتوپنی چیست؟
لنفوسیتوپنی ممکن است در شرایطی ایجاد شود که:
- بدن به اندازه کافی لنفوسیت تولید نکند؛
- بدن لنفوسیت کافی تولید کند، اما این سلول‌ها در بدن از بین بروند؛
- لنفوسیت‌ها در طحال یا غدد لنفاوی تجمع پیدا کنند و در نتیجه تعداد آنها در گردش خون کاهش یابد.
لنفوسیتوپنی می‌تواند در نتیجه بیماری‌ها یا اختلالات دیگری نیز ایجاد شود. این اختلالات ممکن است ارثی یا اکتسابی باشند.
اختلالات ارثی
در این حالت، فرد ژن مرتبط با بیماری را از والدین خود به ارث برده است. برخی از بیماری‌های ارثی که می‌توانند باعث لنفوسیتوپنی شوند عبارت‌اند از:
- آتاکسی ـ تلانژکتازی (Ataxia-telangiectasia)
- ناهنجاری دی‌جورج یا سندرم حذف 22q11.2
- سندرم ویسکات ـ آلدریچ (Wiskott-Aldrich syndrome)
با این حال، علل ارثی لنفوسیتوپنی نسبتاً نادر هستند.
اختلالات اکتسابی
اختلالات اکتسابی از والدین به ارث نمی‌رسند، بلکه در طول زندگی فرد ایجاد می‌شوند. یکی از بیماری‌های اکتسابی که می‌تواند موجب لنفوسیتوپنی شود، ایدز (AIDS؛ سندرم نقص ایمنی اکتسابی) است.
از دیگر علل اکتسابی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- درمان با داروهای استروئیدی
- سرطان‌های خون
- شیمی‌درمانی
- بیماری‌های خودایمنی
علائم لنفوسیتوپنی چیست؟
در اغلب موارد، لنفوسیتوپنی به‌تنهایی علامت مشخصی ایجاد نمی‌کند. به همین دلیل، ممکن است فرد تنها زمانی متوجه این وضعیت شود که برای بررسی بیماری دیگری آزمایش داده باشد یا بیماری دیگری برای او تشخیص داده شود.
لنفوسیتوپنی چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص لنفوسیتوپنی بر اساس نتایج آزمایش‌ها، معاینه فیزیکی و سابقه پزشکی فرد انجام می‌شود.
از آنجا که خود لنفوسیتوپنی معمولاً علامت مشخصی ندارد، پزشک ممکن است آزمایش‌های خونی را برای بررسی بیماری‌های زمینه‌ای و علل احتمالی، از جمله ایدز، درخواست کند.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
اگر فرد دچار عفونت‌های غیرمعمول، مکرر یا عفونت‌هایی شود که برای مدت طولانی برطرف نمی‌شوند، ممکن است پزشک او را برای بررسی علت عفونت‌ها به یک متخصص ارجاع دهد. بسته به شرایط، ممکن است مراجعه به متخصص ایمنی‌شناسی (ایمونولوژیست) که در زمینه اختلالات سیستم ایمنی تخصص دارد، یا متخصص خون (هماتولوژیست) که در زمینه بیماری‌های خونی فعالیت می‌کند، ضرورت داشته باشد.
لنفوسیتوپنی چگونه درمان می‌شود؟
روش درمان لنفوسیتوپنی به شدت کاهش لنفوسیت‌ها و بیماری یا عامل زمینه‌ای ایجادکننده آن بستگی دارد. لنفوسیتوپنی خفیف اغلب به درمان اختصاصی نیاز ندارد.
پزشک در صورت وجود عفونت، آن را درمان خواهد کرد، زیرا کاهش تعداد لنفوسیت‌ها می‌تواند توانایی بدن برای مقابله با عفونت‌ها را کاهش دهد.
اگر لنفوسیتوپنی ناشی از یک بیماری خونی یا یک بیماری ارثی باشد، پزشک درباره گزینه‌های درمانی مناسب با فرد گفت‌وگو خواهد کرد.
در حال حاضر پژوهش‌هایی برای یافتن روش‌هایی جهت افزایش تعداد لنفوسیت‌ها در افرادی که به دنبال یک بیماری زمینه‌ای شدید دچار لنفوسیتوپنی شده‌اند، در حال انجام است. یکی از روش‌های پیشنهادی، پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز و مغز استخوان است. این روش ممکن است به درمان یا اصلاح بیماری زمینه‌ای که موجب کاهش تعداد لنفوسیت‌ها شده است، کمک کند.
چه عواملی خطر ابتلا به لنفوسیتوپنی را افزایش می‌دهند؟
اگر فرد به بیماری یا شرایطی مبتلا باشد که موجب کاهش تعداد لنفوسیت‌ها شود، خطر بروز لنفوسیتوپنی در او افزایش می‌یابد. برخی از این شرایط عبارت‌اند از:
- سرطان‌های خون
- بیماری‌های خودایمنی
- بیماری‌های عفونی، از جمله HIV و ایدز
- بیماری‌ها و اختلالات ارثی
همچنین افرادی که برای درمان سرطان تحت شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی قرار می‌گیرند، ممکن است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به لنفوسیتوپنی باشند.
آیا می‌توان از لنفوسیتوپنی پیشگیری کرد؟
اگر لنفوسیتوپنی در اثر یک بیماری ارثی ایجاد شده باشد، معمولاً امکان پیشگیری از آن وجود ندارد. با این حال، می‌توان با استفاده منظم از داروهای تجویزشده توسط پزشک و پیگیری پزشکی، بیماری را کنترل کرد.
مانند بسیاری از بیماری‌های دیگر، تشخیص زودهنگام می‌تواند به کنترل بهتر لنفوسیتوپنی و پیشگیری از عوارض آن کمک کند. در ایالات متحده، نوزادان از نظر برخی بیماری‌هایی که می‌توانند موجب لنفوسیتوپنی شوند، غربالگری می‌شوند. این کار امکان تشخیص زودهنگام و در نتیجه پیشگیری از بروز برخی مشکلات جدی در آینده را فراهم می‌کند.
اگر فرد به طور مکرر دچار عفونت می‌شود یا عفونت‌ها برای مدت طولانی ادامه پیدا می‌کنند، باید برای ارزیابی و دریافت کمک پزشکی در اسرع وقت به پزشک مراجعه کند.
