آنچه در این مطلب خواهید خواند
مسکن‌های تجویزی چه هستند؟
اعتیاد به داروهای تجویزی مشکلی است که رو به وخامت است، اما گزینه‌های جدید درمان برای ترک آن امیدبخش هستند.
یکی از رایج‌ترین دلایلی که افراد به پزشک مراجعه می‌کنند، تسکین درد است. داروهای مختلفی می‌توانند درد را تسکین دهند.
حدود 20٪ از مردم دارویی به نام اپیوئید دریافت می‌کنند. همچنین ممکن است از پزشک خود بشنوید که آن را اپیوئید یا نارکوتیک می‌نامد. این مسکن‌ها از نظر تاریخی از تریاک ساخته می‌شوند که از گیاه خشخاش به دست می‌آید، اگرچه اپیوئیدهای مصنوعی آزمایشگاهی نیز وجود دارند. مورفین و کدئین دو اپیوئید طبیعی هستند.
نسخه‌های آزمایشگاهی مورفین، این مواد افیونی دیگر را تولید می‌کنند:
- فنتانیل (دوراژسیک)
- هروئین ، یک ماده مخدر خیابانی
- هیدروکودون ( Hysingla ER , Zohydro ER )
- هیدروکودون با استامینوفن (لورست، لورتاب ، ویکودین)
- هیدرومورفون (دیلاودید، اکسالگو )
- متادون
- مپریدین (دمرول)
- اکسی‌کدون ( اکسی کانتین )
- اکسی‌کدون با استامینوفن ( پرکوست )
- اکسی‌کدون با آسپرین (پرکودان)
اعتیاد به مسکن چیست؟
اعتیاد به مسکن‌ها که اکنون اختلال مصرف مواد افیونی (OUD) نامیده می‌شود، سال‌ها در کنار اصطلاحاتی مانند سوءمصرف مواد افیونی، سوءمصرف دارو، وابستگی به دارو و اعتیاد به دارو مورد استفاده قرار می‌گرفت.
یک بحران ملی سلامت، ۳ میلیون نفر در ایالات متحده OUD دارند یا در گذشته آن را داشته‌اند. اگر پزشک شما فکر کند که OUD دارید، به دنبال این علائم خواهد بود:
- مصرف بیشتر داروها یا استفاده از آنها برای مدت طولانی‌تر از آنچه که در نظر داشتید
- ناتوانی در کنترل یا کاهش مصرف
- صرف زمان زیاد برای یافتن مواد مخدر یا بهبودی از مصرف
- داشتن میل یا انگیزه قوی برای مصرف
- مصرف مواد مخدر علیرغم مشکلات قانونی یا اجتماعی
- متوقف کردن یا کاهش فعالیت‌های مهم
- استفاده از این داروها هنگام انجام کارهای خطرناک مانند رانندگی
- استفاده از این داروها علیرغم مشکلات جسمی یا روانی
- تحمل دارویی – نیاز به مقدار بیشتر دارو یا نیاز به مصرف مکرر آن
- ترک اعتیاد — علائم جسمی هنگام تلاش برای ترک
ممکن است در طول ترک مواد افیونی موارد زیر را تجربه کنید:
- عرق کردن
- گیجی
- مردمک‌های بزرگ‌شده
- لرزش
- از دست دادن اشتها
- اسهال یا استفراغ
- گرفتگی و درد عضلانی
- خمیازه کشیدن
- علائم شبه آنفولانزا
اگرچه این علائم معمولاً تهدیدکننده زندگی نیستند، اما می‌توانند دردناک و زندگی با آنها دشوار باشد. این ناخوشایندی می‌تواند منجر به ادامه مصرف مواد مخدر شود.
به طور کلی، طول و شدت علائم ترک مواد افیونی به نوع دارویی که مصرف می‌کنید و میزان مصرف آن بستگی دارد.
پزشک شما می‌تواند داروهایی برای جلوگیری از علائم ترک اعتیاد، فرآیندی به نام سم‌زدایی (دتاکسیم) به شما بدهد. رایج‌ترین آنها بوپرنورفین ( بوپرنکس ، بوترانس ، پروبوفین ، سابوکسون ) و متادون ( دولوفین ، متادوز ) هستند. لوفکسیدین هیدروکلراید (لوسمیرا) و کلونیدین داروهای غیر افیونی هستند که می‌توانند برای کاهش علائم در طول سم‌زدایی استفاده شوند.
نالترکسون (Revia) می‌تواند در شرایط خاص به سم‌زدایی کمک کند، اما بیشتر برای درمان OUD مزمن با مسدود کردن پاسخ بدن به مواد افیونی و کاهش هوس مصرف استفاده می‌شود. متادون و بوپرنورفین نیز در درازمدت برای جلوگیری از عود و بهبود کیفیت زندگی شما استفاده می‌شوند.
پس از اتمام دوره ترک، دیگر از نظر جسمی به این دارو وابسته نیستید. اما ممکن است هنوز از نظر روانی به آن وابسته باشید. وقتی تحت استرس هستید یا در معرض محرک‌های قوی دیگری قرار دارید، احتمال عود اعتیاد بیشتر می‌شود. درباره درمان‌های سوءمصرف مواد افیونی بیشتر بدانید.
استفاده ایمن از مسکن‌ها
همیشه مهم است که در مصرف داروهای تجویزی احتیاط کنید. اما به دلیل خطر سوءمصرف، اعتیاد و مصرف بیش از حد، استفاده از داروهای اپیوئیدی به روشی ایمن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
چندین چیز می‌تواند کمک کند:
- مواد افیونی را در جای امنی نگهداری کنید. اگر بچه دارید، از جعبه قفل‌دار استفاده کنید.
- هرگز داروهای تجویزی خود را نفروشید یا به اشتراک نگذارید.
- هر بار که دوز مصرف می‌کنید، هشدارها و دستورالعمل‌ها را بررسی کنید.
- داروی خود را دقیقاً طبق دستور مصرف کنید.
- هرگز دوز اضافی اضافه نکنید، مگر اینکه پزشک به شما دستور داده باشد.
- داروهای اپیوئیدی را نجوید، خرد نکنید، نشکنید یا حل نکنید.
- هنگام مصرف مواد افیونی رانندگی نکنید و از ماشین آلات استفاده نکنید. (آنها شما را خواب آلود می کنند.)
- در مورد عوارض جانبی با پزشک خود صحبت کنید.
- در صورت امکان، برای همه داروها از یک داروخانه استفاده کنید تا بتوانند شما را از تداخلاتی که می‌توانند مشکل‌ساز شوند، مطلع کنند.
- مواد افیونی استفاده نشده را در یک برنامه‌ی پس گرفتن دارو یا برنامه‌ی پس گرفتن از طریق پست داروخانه، دور بریزید.
چه کسانی در معرض خطر سوءمصرف مسکن‌ها هستند؟
مصرف مواد افیونی بیش از ۵ روز خطر اعتیاد را افزایش می‌دهد. اما مطالعات نشان می‌دهد عوامل دیگری نیز در این امر نقش دارند. این عوامل شامل عوامل اجتماعی تعیین‌کننده سلامت هستند که شامل تأثیرات ژنتیکی، روانی و محیطی مانند موارد زیر می‌شوند:
- فقر
- بیکاری
- سابقه خانوادگی سوء مصرف مواد
- سابقه شخصی سوء مصرف مواد
- سن کم
- سابقه فعالیت مجرمانه یا مشکلات قانونی از جمله رانندگی در حالت مستی
- تماس منظم با افراد پرخطر یا محیط‌های پرخطر
- مشکلات با کارفرمایان قبلی، اعضای خانواده و دوستان (اختلال روانی)
- رفتار ریسک‌پذیری یا هیجان‌خواهی
- عدم دسترسی به مراقبت‌های پزشکی
- مصرف زیاد دخانیات
- سابقه افسردگی یا اضطراب شدید
- شرایط استرس‌زا
- ترک اعتیاد قبلی به مواد مخدر یا الکل
زنان عوامل خطر بیشتری برای اعتیاد به مواد افیونی دارند که مردان ندارند. احتمال ابتلا به درد مزمن در آنها بیشتر است. همچنین احتمال تجویز داروهای افیونی برای آنها بیشتر است، آن هم با دوزهای بالاتر و برای مدت زمان طولانی‌تر. زنان همچنین ممکن است تمایلات بیولوژیکی بیشتری نسبت به مردان برای وابستگی به مسکن‌های تجویزی داشته باشند. خطر سوءمصرف مواد افیونی در زنان همچنین با اندازه بدن آنها که معمولاً کوچکتر از مردان است و میزان بالاتر آسیب‌های روانی از جمله خشونت در روابط، مرتبط است.
علائم هشدار دهنده ای که نشان می دهد مصرف مسکن شما یک مشکل است
این داروها معمولاً وقتی برای مدت کوتاهی طبق تجویز پزشک مصرف شوند، بی‌خطر هستند. اما علاوه بر تسکین درد، می‌توانند احساس تندرستی یا سرخوشی نیز به شما بدهند. این احساسات می‌توانند شما را به سمت سوءمصرف مواد افیونی از طریق موارد زیر سوق دهند:
- مصرف دوز بالاتر از مقدار تجویز شده
- مصرف داروها به روش‌هایی متفاوت از آنچه تجویز شده‌اند، مانند خرد کردن قرص‌ها برای استنشاق یا تزریق
- مصرف نسخه شخص دیگری، حتی برای یک مشکل مشروع، مانند درد
- مصرف مواد مخدر برای سرخوشی
اگر پزشک برای درمان درد شما دارو تجویز کرده و شما آن را طبق دستور مصرف کنید، احتمال بروز مشکل کمتر است.
اما برخی افراد حتی با مصرف داروهای اپیوئیدی طبق تجویز پزشک، معتاد می‌شوند. علائم هشدار دهنده عبارتند از:
شما زیاد به داروهایتان فکر می‌کنید. دبرا جی، نویسنده‌ی همکار کتاب « اول عشق: راهنمای خانواده برای مداخله» می‌گوید: یکی از اولین نشانه‌های اعتیاد، مشغول شدن به دو چیز است: اینکه چه زمانی می‌توانید دوز بعدی خود را مصرف کنید و اینکه آیا ذخیره‌ی شما کافی است یا خیر.
جو شرنک، یکی از بنیانگذاران مرکز بهبودی ریباند بروکلین در نیویورک، خاطرنشان می‌کند که نگاه کردن به ساعت برای مصرف دوز بعدی دارو ممکن است نگران‌کننده باشد.
او می‌گوید: «اگر کار دندانپزشکی جدیدی در پیش دارید و درد دارید، منطقی است.» اما اگر مدتی است که این درد ادامه دارد، ممکن است به دارو وابسته شده باشید.
وابستگی و اعتیاد دو چیز متفاوت هستند. شما می‌توانید از نظر جسمی به یک دارو وابسته باشید اما معتاد نباشید.
گیج شدید؟ تفاوت اینجاست.
وقتی از نظر جسمی به یک دارو وابسته هستید، بدن شما نسبت به آن تحمل پیدا کرده است و برای رسیدن به همان اثر، به دوزهای بالاتری از دارو نیاز دارید.
وقتی به یک ماده مخدر اعتیاد دارید، این اعتیاد چیزی بیش از جسمی است، بلکه عاطفی نیز هست. این اعتیاد می‌تواند با رفتارهای غیرقابل کنترل همراه باشد. شما به مصرف ماده مخدر ادامه می‌دهید، حتی با وجود اینکه این ماده مشکلات جدی در محل کار یا مدرسه، خانواده یا زندگی اجتماعی شما ایجاد می‌کند.
شما مقادیر متفاوتی از آنچه پزشک تجویز کرده است مصرف می‌کنید. شاید بیشتر از مقدار توصیه شده مصرف می‌کنید یا بیشتر از مقدار تجویز شده توسط پزشک، دارو مصرف می‌کنید. اگر فکر می‌کنید پزشک سطح درد شما را درک نمی‌کند، یا منظورش این است که باید هر زمان که نیاز داشتید دارو را مصرف کنید، ممکن است این یک علامت هشدار دهنده باشد.
آیا فاصله بین دوزها را طولانی می‌کنید یا بعضی از دوزهای مصرفی خود را کاهش می‌دهید تا بتوانید بعداً دوز بیشتری مصرف کنید؟ اگر به جای پیروی از دستورالعمل پزشک، سعی می‌کنید نحوه مصرف مسکن‌های خود را کنترل کنید، ممکن است با مشکلی مواجه شوید.
شرنک می‌گوید: «هر زمان که سعی می‌کنیم اوضاع را کنترل کنیم، این می‌تواند نشانه‌ی خوبی از میزان خارج از کنترل بودن ما باشد.»
شما «دارو را از پزشک می‌خرید». آیا برای یک نسخه مشابه به بیش از یک پزشک مراجعه می‌کنید؟
به محض اینکه همکاری با پزشک خود را متوقف کنید و سعی کنید شخص دیگری را پیدا کنید که نسخه دیگری برای شما بنویسد، ممکن است چیزی تغییر کرده باشد.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
هدف شما ممکن است افزایش میزان مسکن‌های مصرفی‌تان باشد تا به اندازه نیازتان داشته باشید. اما اگر این مقدار با دستور پزشکتان مطابقت ندارد، جای نگرانی دارد.
آیا به دنبال پزشکانی هستید که به تجویز بیش از حد دارو یا اداره “کارخانه‌های قرص‌سازی” معروف هستند؟ آیا دروغ گفته‌اید و گفته‌اید که نسخه‌تان را گم کرده‌اید یا در مورد داروهایی که قبلاً برایتان تجویز شده با پزشک خود صادق نبوده‌اید؟
شرنک می‌گوید: «اگر به پزشکان مختلف، توصیه‌های متفاوتی برای دریافت دارو بدهیم، این واقعاً یک زنگ خطر است.»
شما مسکن‌ها را از منابع دیگر تهیه می‌کنید. احساس می‌کنید داروی کافی برای تسکین دردتان ندارید، بنابراین سعی می‌کنید بیشتر تهیه کنید. این روش‌های ذخیره دارو، احتمال اعتیاد را نشان می‌دهد:
- سفارش دارو از طریق اینترنت.
- دزدیدن داروهای تجویزی باقی مانده یا فراموش شده دیگران از کابینت داروهایشان.
- دزدیدن دارو از یک خویشاوند یا دوست بیمار.
- خرید داروهای تجویزی دیگران.
- دزدیدن دفترچه‌های تجویز دارو از مطب پزشکان و نوشتن غیرقانونی نسخه برای خود.
- به خودتان آسیب می‌رسانید تا بتوانید به اورژانس بیمارستان بروید و نسخه جدیدی دریافت کنید.
- خرید مواد مخدر در خیابان.
شما مدت زیادی است که از مسکن‌ها استفاده می‌کنید. احتمالاً به دلیل درد، مصرف داروهای مسکن را شروع کرده‌اید. اما اگر مدت‌ها پس از اینکه دردتان باید از بین می‌رفت، هنوز از مسکن‌های مخدر استفاده می‌کنید، شرنک می‌گوید وقت آن رسیده که درخواست کمک کنید.
شاید شما آنها را مصرف می‌کنید چون از احساسی که در شما ایجاد می‌کنند خوشتان می‌آید، نه برای تسکین درد. یا شاید هوس‌های جسمی به سراغتان آمده است. هر دو نشانه‌ی یک مشکل هستند.
شرنک می‌گوید: «داروهای مسکن برای پر کردن شکاف یا کمک به شما در عبور از یک دوره سخت در نظر گرفته شده‌اند. در واقع قرار نیست راهی برای حفظ یا مدیریت درد مزمن باشند.»
اگر کسی در این مورد با شما صحبت کند، عصبانی می‌شوید. آیا دوستان یا خانواده‌تان سعی کرده‌اند در مورد نحوه‌ی مصرف داروهایتان با شما صحبت کنند؟ شرنک می‌گوید اگر وقتی آنها به شما نزدیک می‌شوند، حالت تدافعی یا تحریک‌پذیر دارید، ممکن است بیش از حد وارد بحث شده باشید.
در واقع، مطالعات نشان می‌دهد که میزان خشم شما فقط نشانه‌ی نیاز به درمان نیست، بلکه می‌تواند پیش‌بینی‌کننده‌ی میزان اثربخشی درمان باشد.
شما کاملاً خودتان نیستید. شاید مثل همیشه از خودتان مراقبت نمی‌کنید. کمتر به بهداشت شخصی یا ظاهرتان اهمیت می‌دهید. یا شاید بیشتر از همیشه احساس بدخلقی می‌کنید. آیا عصبانی‌تر هستید؟ آیا عادات غذایی‌تان تغییر کرده است؟ آیا عصبی یا مضطرب هستید؟
تغییرات در خواب یکی دیگر از نشانه‌ها است. جی می‌گوید افرادی که به داروهایی مانند مورفین و کدئین معتاد می‌شوند ، معمولاً تمام روز را در اتاقی تاریک و قفل‌شده می‌خوابند.
آیا از مسئولیت‌هایتان عقب‌نشینی کرده‌اید؟ شاید مثل گذشته قبوضتان را پرداخت نمی‌کنید، کارهای خانه را نادیده گرفته‌اید، یا به دلیل بیماری سر کار حاضر نشده‌اید. جی می‌گوید اگر فرزندان، مسئولیت‌ها یا به طور کلی زندگی‌تان را نادیده می‌گیرید، وقت آن رسیده که درخواست کمک کنید.
اگر از مسکن‌ها سوءاستفاده می‌کنید، چه باید کرد؟
اگر هر یک از این علائم را در خود یا کسی که دوستش دارید مشاهده کردید، قدم بعدی شما درخواست کمک و کسب اطلاعات بیشتر است.
حتی وقتی سعی می‌کنید این کار را نکنید، سوءاستفاده از مسکن‌ها می‌تواند آسان باشد.
شرنک می‌گوید: «کلید حل مسئله صداقت است — صداقت با پزشکان، دوستان مورد اعتماد، متخصصان اعتیاد، اما مهم‌تر از همه با خودمان.»
از صحبت با پزشک خود نترسید. آنها می‌توانند شما را به یک مرکز درمانی یا متخصص اعتیاد ارجاع دهند.
یا می‌توانید با یک مرکز ترک اعتیاد محلی تماس بگیرید که متخصصان ترک اعتیاد آموزش دیده‌اند تا علائم را تشخیص دهند و کمکی را که ممکن است نیاز داشته باشید به شما ارائه دهند. به دنبال مرکزی باشید که توسط وزارت بهداشت تأیید شده باشد.
درمان
داروهای تأیید شده توسط FDA وجود دارند که می‌توانند به درمان OUD شما، مدیریت علائم ترک، حفظ بهبودی و جلوگیری از عود کمک کنند. این داروها درمان با کمک دارو (MAT) نامیده می‌شوند و شامل بوپرنورفین، متادون و نالترکسون می‌شوند. این روش در کنار مشاوره و درمان‌های رفتاری، یک رویکرد جامع برای کل فرد ارائه می‌دهد که اثربخشی آن ثابت شده است.
رفتاردرمانی برای اختلال وسواس فکری عملی می‌تواند به شما کمک کند:
- هوس‌ها را مدیریت کنید
- عادت‌ها و افکار سالم بسازید
- از محرک‌هایی که می‌توانند منجر به عود شوند، اجتناب کنید
درمان می‌تواند فقط شامل شما به عنوان یک فرد باشد، می‌تواند شامل تمام خانواده شما باشد، یا می‌تواند بخشی از گروهی با مشکلات مشابه باشد. این می‌تواند به شما کمک کند تا روی روابط و نقش خود در محل کار و جامعه کار کنید.
اگر از مواد افیونی استفاده می‌کنید، ایده خوبی است که یک کیت نالوکسان هم دم دست داشته باشید. می‌توان از آن برای معکوس کردن مصرف بیش از حد بالقوه تهدیدکننده زندگی استفاده کرد. نالوکسان در بسیاری از کشورها، معمولاً بدون نسخه، در دسترس است. می‌توان آن را به صورت اسپری بینی یا تزریقی تجویز کرد. در مورد تهیه آن با پزشک یا داروساز خود صحبت کنید.
پیشگیری از مشکلات ناشی از مسکن‌های تجویزی
کارشناسان می‌گویند مهم‌ترین گام در پیشگیری از سوءمصرف یا اعتیاد به مسکن‌ها، تشخیص این است که هیچ‌کس در امان نیست.
اگر فقط چند روز پس از آسیب‌هایی مانند شکستگی استخوان یا بعد از جراحی از مواد افیونی استفاده کنید، احتمال اعتیاد به آنها کمتر می‌شود. در مورد درمان طولانی مدت درد مزمن، مواد افیونی ممکن است امن‌ترین گزینه برای شما نباشند.
با پزشک خود در مورد استفاده از داروهای کمتر اعتیادآور صحبت کنید. همچنین می‌توانید از آنها در مورد راه‌هایی برای درمان درد خود که اصلاً شامل دارو نمی‌شوند، بپرسید. این موارد شامل مواردی مانند هیپنوتیزم، فیزیوتراپی و تحریک عصبی است.
مهم است که به محافظت از خانواده و جامعه خود در برابر سوءمصرف مواد افیونی نیز کمک کنید.
این مراحل شامل نگهداری ایمن مسکن‌های تجویزی و دور انداختن صحیح آنها می‌شود. برای کسب اطلاعات در مورد برنامه‌های پس فرستادن دارو از طریق پست، با سازمان اجرای قانون محلی، سرویس بازیافت و جمع‌آوری زباله یا اداره مبارزه با مواد مخدر (DEA) تماس بگیرید. اگر در منطقه شما چنین برنامه‌ای وجود ندارد، با داروساز خود در مورد راه‌های ایمن خلاص شدن از شر مواد افیونی استفاده نشده خود صحبت کنید.
چشم‌انداز
در کشوری مانند آمریکا، طبق گزارش «بررسی ملی مصرف مواد مخدر و سلامت»، بیش از ۱۰ میلیون نفر در سنین ۱۲ سال و بالاتر در سال ۲۰۱۹ از مواد افیونی سوءمصرف کرده‌اند. و طبق گزارش وزارت بهداشت و خدمات انسانی ایالات متحده، از بین تمام مرگ و میرهای ناشی از مصرف بیش از حد مواد مخدر در ایالات متحده در سال ۲۰۱۸، دو مورد از هر سه مورد مربوط به مواد افیونی بوده است.
اما اگرچه تعداد نسخه‌های داروهای اپیوئیدی از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۰ به طور قابل توجهی کاهش یافته است، اما در برخی مناطق همچنان بالاست. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها گزارش می‌دهد که در ۳.۶ درصد از شهرستان‌های سراسر کشور، در سال ۲۰۲۰ به اندازه‌ای نسخه‌های اپیوئیدی نوشته شده است که برای هر فرد ساکن آن شهرستان یک نسخه کافی باشد.
اگر OUD دارید، یک بیماری مزمن است، بنابراین تا آخر عمر آن را خواهید داشت. و بسیاری از افراد در مقطعی عود می‌کنند.
اما خبر خوب این است که امیدی وجود دارد.
مطالعات و آمار نشان می‌دهد که ۷۵٪ از افراد مبتلا به اختلالات مصرف مواد، از جمله OUD، زنده می‌مانند و گزارش می‌دهند که در حال بهبودی هستند. کسانی که برای اعتیاد خود تحت درمان قرار گرفته‌اند، احتمال بیشتری دارد که در گروه بهبود یافتگان باشند.
