درمان غیر محرک و سایر داروهای ADHD

داروهای محرک معمولاً اولین انتخاب پزشک برای درمان ADHD هستند ، اما برای همه مناسب نیستند. آنها می‌توانند عوارض جانبی بدی برای برخی افراد ایجاد کنند. برای برخی دیگر، خیلی خوب عمل نمی‌کنند.

اگر به دنبال داروهای دیگری هستید که برای این اختلال مؤثر باشند، چندین انتخاب دارید.

گاهی اوقات پزشک شما یکی از این داروها را به داروی محرکی که مصرف می‌کنید اضافه می‌کند، یا ممکن است از شما بخواهد که یکی از داروهای زیر را خودتان مصرف کنید.

سه گروه اصلی از داروهای غیر محرک برای این بیماری وجود دارد:

داروهای غیرمحرک مخصوص ADHD. این داروها به‌طور خاص برای درمان این اختلال ساخته شده‌اند و برای این منظور توسط FDA تأیید شده‌اند.

داروهای فشار خون . آنها همچنین می‌توانند به برخی افراد در کنترل ADHD کمک کنند. برخی از این داروها همان ماده‌ی فعال داروهای غیرمحرک مخصوص ADHD را دارند.

داروهای ضد افسردگی . این داروها می‌توانند با تأثیر بر مواد شیمیایی مغز ، به مقابله با این اختلال کمک کنند. همچنین برای افرادی که ADHD و افسردگی، اضطراب یا اختلال خلقی دیگری دارند، مفید هستند.

داروهای غیرمحرک مخصوص ADHD

آتوموکستین (Strattera) و ویلوکسازین ( Qelbree ) برای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان مناسب هستند. به نظر می‌رسد که آنها میزان یک ماده شیمیایی مهم مغز به نام نوراپی نفرین را افزایش می‌دهند. به نظر می‌رسد که این امر باعث افزایش دامنه توجه فرد و کاهش رفتار تکانشی و بیش فعالی او می‌شود.

کلونیدین ER ( کاپوی ) و  گوانفاسین ER (اینتونیو) برای کودکان ۶ تا ۱۷ ساله تأیید شده‌اند. پزشکان همچنین آنها را برای بزرگسالان تجویز می‌کنند. این داروها بر نواحی خاصی از مغز تأثیر می‌گذارند . مطالعات نشان می‌دهد که آنها حواس‌پرتی را کاهش داده و توجه، حافظه کاری و کنترل تکانه را بهبود می‌بخشند.

مزایای داروهای غیرمحرک نسبت به داروهای محرک

داروهای غیرمحرک معمولاً باعث آشفتگی، بی‌خوابی یا بی‌اشتهایی نمی‌شوند. همچنین خطر سوءمصرف یا اعتیاد را نیز ندارند.

بعلاوه، آنها نسبت به بسیاری از محرک‌ها که می‌توانند اثر کنند و ناگهان از بین بروند، اثر طولانی‌تر و ملایم‌تری دارند.

عوارض جانبی داروهای غیرمحرک چیست؟

آتوموکستین ممکن است باعث موارد زیر شود:

• ناراحتی معده
• اشتهای کمتر، که ممکن است باعث کاهش وزن شود
• حالت تهوع
• سرگیجه
• خستگی
• نوسانات خلقی

سایر خطرات کمتر رایج عبارتند از:

• زردی و مشکلات کبدی . در صورت زرد شدن پوست یا سفیدی چشم، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید .
• افکار خودکشی. این احتمال وجود دارد که اتوموکستین، مانند بسیاری از داروهای ضد افسردگی ، خطر این افکار را در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان جوان کمی افزایش دهد.
• نعوظ‌هایی که بیش از ۴ ساعت طول می‌کشند.
• واکنش‌های آلرژیک جدی. برخی افراد دچار بثورات پوستی ، کهیر یا تورم می‌شوند، اگرچه این موارد نادر است.

عوارض جانبی کلونیدین (کاپوی)، گوانفاسین (اینتونیو) و  ویلوکسازین (کلبری) ممکن است شامل موارد زیر باشد: 

• خواب آلودگی، خستگی، تسکین
• سردرد
• سرگیجه
• خشکی دهان
• از دست دادن اشتها
• حالت تهوع
• درد معده
• استفراغ

از آنجایی که این داروها می‌توانند باعث خواب‌آلودگی شوند، قبل از رانندگی یا استفاده از ماشین‌آلات سنگین، مطمئن شوید که از تأثیر آنها بر خود آگاه هستید.

عوارض جانبی نادرتر و جدی‌تر عبارتند از:

• فشار خون پایین
• تغییرات ریتم قلب

چه کسانی نباید داروهای غیرمحرک مصرف کنند؟

با پزشک خود در مورد سابقه پزشکی خود صحبت کنید و تمام خطرات را بررسی کنید.

اگر موارد زیر را دارید، احتمالاً نباید آتوموکستین (استراترا) مصرف کنید:

• مبتلا به گلوکوم زاویه بسته (بیماری که باعث ایجاد فشار در چشم‌ها می‌شود و می‌تواند منجر به نابینایی شود) تشخیص داده شده‌اید.
• از یک داروی افسردگی به نام مهارکننده مونوآمین اکسیداز (MAOI) مانند فنلزین (ناردیل) یا ترانیل سیپرومین (پارنات) استفاده کنید.
• به هر یک از ترکیبات موجود در آتوموکستین (استراترا) حساسیت دارید.
• زردی یا مشکلات کبدی داشته باشید

اگر به کلونیدین (Kapvay) حساسیت دارید، آن را مصرف نکنید.

اگر موارد زیر را دارید، احتمالاً نباید گوانفاسین (Intuniv) مصرف کنید:

• به هر یک از مواد تشکیل دهنده آن حساسیت دارید
• سایر محصولات حاوی گوانفاسین، مانند داروی فشار خون گوانفاسین (Tenex) را مصرف کنید.

غیرمحرک‌ها: نکات و مواردی که باید از آنها آگاه باشید

قبل از مصرف این نوع دارو، در صورت وجود موارد زیر حتماً به پزشک خود اطلاع دهید:

• در حال شیردهی، بارداری یا قصد بارداری هستید
• مصرف هرگونه داروی تجویزی برای سایر بیماری‌ها، مانند داروهای فشار خون، داروهای ضد افسردگی، آرام‌بخش‌ها یا داروهای ضد روان‌پریشی
• مصرف هرگونه مکمل غذایی ، داروهای گیاهی یا داروهای بدون نسخه
• هرگونه مشکل پزشکی، از جمله فشار خون بالا یا پایین، تشنج ، بیماری قلبی، گلوکوم، مشکلات سلامت روان، بیماری کبدی یا زردی یا مشکلات کلیوی داشته باشید.
• واکنش آلرژیک به هر دارویی داشته‌اید
• سابقه سوء مصرف یا وابستگی به مواد مخدر یا الکل داشته باشید
• آشفته یا تحریک‌پذیر شدن، یا داشتن افکار خودکشی

اگر شما و پزشکتان تصمیم گرفتید که داروهای غیرمحرک برای شما مناسب هستند، داروی خود را دقیقاً طبق دستور مصرف کنید. پزشک شما ممکن است هر از گاهی آزمایش‌هایی را برای شما تجویز کند تا مطمئن شود که دارو به خوبی عمل می‌کند و مشکلی برای شما ایجاد نمی‌کند.

داروهای فشار خون مورد استفاده برای درمان ADHD

برخی از داروهایی که معمولاً برای فشار خون بالا مصرف می‌شوند، مانند کلونیدین (کاپوی) و گوانفاسین هیدروکلراید (تنکس)، ممکن است به کنترل علائم این اختلال کمک کنند.

آنها همچنین می‌توانند به کاهش برخی از عوارض جانبی داروهای محرک، به ویژه بی‌خوابی و رفتار پرخاشگرانه، کمک کنند.

آنها را می‌توان به تنهایی یا همراه با محرک‌ها استفاده کرد.

چگونه داروهای فشار خون بالا ADHD را درمان می‌کنند؟

کارشناسان مطمئن نیستند، اما واضح است که آنها تأثیر آرام بخشی بر نواحی خاصی از مغز دارند.

با این حال، ترکیب محرک‌ها با یکی از این داروها بحث‌برانگیز است. برخی از کودکانی که هم محرک‌ها و هم کلونیدین مصرف کرده‌اند، فوت کرده‌اند. مشخص نیست که آیا مرگ آنها به دلیل ترکیب داروها بوده است یا خیر.

اگر آنها را با هم مصرف می‌کنید، پزشک باید شما را از نزدیک تحت نظر داشته باشد تا به کاهش خطر بروز مشکلات کمک کند. آنها می‌توانند شما را از نظر بی‌نظمی ریتم قلب غربالگری کنند، فشار خون شما را مرتباً بررسی کنند و برای بیماری‌های قلبی از قبل موجود، الکتروکاردیوگرام انجام دهند.

اگر پزشک شما فکر می‌کند که مصرف این دو دارو فواید احتمالی بیشتری نسبت به خطرات دارد، ممکن است گزینه خوبی برای شما باشد.

چه کسانی نباید داروهای فشار خون بالا مصرف کنند؟

اگر سابقه فشار خون پایین دارید یا اگر شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان مشکل قلبی داشته‌اید، ممکن است این داروها برای شما مناسب نباشند.

عوارض جانبی چیست؟

رایج‌ترین آنها عبارتند از:

• خواب‌آلودگی
• فشار خون پایین
• سردرد
• سرگیجه

به ندرت، این داروها می‌توانند باعث ضربان قلب نامنظم شوند.

داروهای فشار خون بالا: نکات و اقدامات احتیاطی

هنگام مصرف یکی از این داروها برای ADHD خود، در صورت وجود موارد زیر حتماً به پزشک خود اطلاع دهید:

• در حال شیردهی، بارداری یا قصد بارداری هستید
• در حال مصرف یا قصد مصرف هرگونه مکمل غذایی ، داروهای گیاهی یا داروهای بدون نسخه هستید
• داشتن هرگونه مشکل پزشکی در حال حاضر یا در گذشته، از جمله فشار خون پایین، تشنج، اختلالات ریتم قلب و مشکلات ادراری
• شروع ضربان قلب نامنظم ( تپش قلب ) یا حملات غش

همچنین، این دستورالعمل‌ها را در نظر داشته باشید:

• همیشه دارو را دقیقاً طبق دستور مصرف یا تجویز شده مصرف کنید. در صورت بروز هرگونه مشکل یا سؤال با پزشک خود تماس بگیرید. بهتر است دوزها یا پچ‌ها را فراموش نکنید، زیرا این امر ممکن است باعث افزایش سریع فشار خون شود که می‌تواند باعث سردرد و سایر علائم شود.
• پزشک شما احتمالاً می‌خواهد دارو را با دوز پایین شروع کند و به تدریج آن را افزایش دهد تا علائم شما تحت کنترل قرار گیرد.
• برای کودکان بسیار خردسال، قرص‌های کلونیدین را می‌توان توسط داروخانه‌های ترکیبی به مایع تبدیل کرد. این کار مصرف آن را برای آنها آسان‌تر می‌کند. در صورت لزوم، می‌توان قرص‌ها را خرد کرده و با غذا مخلوط کرد.
• مصرف کلونیدین یا گوانفاسین را به طور ناگهانی قطع نکنید. این کار می‌تواند باعث افزایش فشار خون شود . این داروها باید به تدریج کاهش یابند.

داروهای ضد افسردگی برای ADHD

چندین نوع از این داروها می‌توانند این اختلال را نیز درمان کنند. آنها گاهی اوقات درمان انتخابی برای کودکان یا بزرگسالانی هستند که ADHD و افسردگی دارند.

به نظر می‌رسد داروهای ضد افسردگی دامنه توجه، کنترل تکانه، بیش‌فعالی و پرخاشگری را بهبود می‌بخشند. کودکان و نوجوانانی که این داروها را مصرف می‌کنند، اغلب تمایل بیشتری به پیروی از دستورات دارند و کمتر اختلال ایجاد می‌کنند.

اما این داروها عموماً به خوبی داروهای محرک یا غیرمحرک برای بهبود دامنه توجه و تمرکز عمل نمی‌کنند.

داروهای ضد افسردگی این مزیت را دارند که احتمال سوءمصرف آنها کم است و هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد آنها رشد را سرکوب می‌کنند یا به کاهش وزن قابل توجه کمک می‌کنند.

بیشتر آنها با افزایش سطح مواد شیمیایی پیام‌رسان مغز (انتقال‌دهنده‌های عصبی) مانند نوراپی نفرین، سروتونین و دوپامین عمل می‌کنند.

داروهای فشار خون بالا چگونه ADHD را درمان می‌کنند؟

اینکه داروهای فشار خون بالا چگونه در درمان ADHD عمل می‌کنند هنوز مشخص نیست، اما واضح است که آنها تأثیر آرام‌بخشی بر نواحی خاصی از مغز دارند.

کلونیدین و گوانفاسین می‌توانند به کاهش برخی از عوارض جانبی درمان با محرک‌ها، به ویژه بی‌خوابی و رفتار پرخاشگرانه، کمک کنند. با این حال، ترکیب محرک‌ها با یکی از این داروها بحث‌برانگیز است، زیرا مواردی از مرگ و میر در کودکانی که هم محرک‌ها و هم کاتاپرس (نوعی پچ کلونیدین) مصرف می‌کنند، گزارش شده است.

مشخص نیست که آیا این مرگ‌ها به دلیل ترکیب داروها بوده است یا خیر، اما هر زمان که از چنین ترکیباتی استفاده می‌شود، باید احتیاط کرد. غربالگری دقیق برای بی‌نظمی‌های ریتم قلب و نظارت منظم بر فشار خون و الکتروکاردیوگرام به کاهش این خطرات کمک می‌کند. اگر پزشک شما فکر می‌کند که ترکیب این دو درمان مزایای بیشتری نسبت به خطرات دارد، ممکن است گزینه خوبی باشد.

انواع اصلی این داروها که برای درمان ADHD استفاده می‌شوند عبارتند از:

داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای. نشان داده شده است که آنها مفید و نسبتاً ارزان هستند. اما می‌توانند عوارض جانبی ناخوشایندی مانند خشکی دهان ، یبوست یا مشکلات ادراری ایجاد کنند. گزینه‌های موجود عبارتند از:

• دسیپرامین (نورپرامین، پرتوفران)
• ایمیپرامین (توفرانیل)
• نورتریپتیلین (آونتیل، پاملور)

بوپروپیون (ولبوترین) نوع متفاوتی از داروهای ضد افسردگی است که در درمان ADHD در بزرگسالان و کودکان بسیار مؤثر است. این دارو عموماً به خوبی تحمل می‌شود، اما عوارض جانبی نیز دارد که ممکن است برای برخی از افرادی که اضطراب یا تشنج دارند، مشکل‌ساز باشد .

مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAO) گروهی از داروهای ضد افسردگی هستند که می‌توانند ADHD را با برخی فواید درمان کنند. اما به ندرت مورد استفاده قرار می‌گیرند زیرا گاهی اوقات عوارض جانبی خطرناکی دارند و در صورت مصرف همزمان با غذاها و داروهای دیگر، می‌توانند مشکلات جدی ایجاد کنند. اگر هیچ داروی دیگری مؤثر نبوده باشد، ممکن است به افراد کمک کنند. به عنوان مثال می‌توان به فنلزین (ناردیل) یا ترانیل سیپرومین (پارنات) اشاره کرد .

ونلافاکسین (افکسور و افکسور XR) یک داروی ضد افسردگی جدیدتر است که سطح نوراپی نفرین و سروتونین را در مغز افزایش می‌دهد. این دارو به بهبود خلق و خو و تمرکز کمک می‌کند. با این حال، اغلب برای درمان ADHD استفاده نمی‌شود.

در اکتبر ۲۰۰۴، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) اعلام کرد که داروهای ضد افسردگی خطر تفکر و رفتار خودکشی را در کودکان و نوجوانان مبتلا به افسردگی و سایر اختلالات روانپزشکی افزایش می‌دهند. هرگونه سوال یا نگرانی خود را با پزشک خود در میان بگذارید.

چه کسانی نباید داروهای ضد افسردگی مصرف کنند؟

اگر موارد زیر را دارید، آنها را مصرف نکنید:

• سابقه یا تمایل به رفتار مانیک یا افسردگی مانیک ( اختلال دوقطبی ) داشته باشید.
• در ۱۴ روز گذشته از داروهای ضد افسردگی مهارکننده MAO مانند فنلزین ( ناردیل ) یا ترانیل سیپرومین ( پارنات ) استفاده کرده‌اید.
• اگر سابقه تشنج یا صرع دارید، نمی‌توانید بوپروپیون (ولبوترین) مصرف کنید.

در مورد مزایا و معایب داروهای ضد افسردگی با پزشک خود صحبت کنید تا بفهمید که آیا آنها ممکن است برای شما مناسب باشند یا خیر.

عوارض جانبی داروهای ضد افسردگی

شایع‌ترین عوارض جانبی داروهای سه‌حلقه‌ای عبارتند از:

• ناراحتی معده
• یبوست
• خشکی دهان
• تاری دید
• خواب‌آلودگی
• فشار خون پایین
• افزایش وزن
• لرزش
• عرق کردن
• مشکل در ادرار کردن

مصرف بیش از حد می‌تواند کشنده باشد.

داروهای سه حلقه‌ای می‌توانند باعث ایجاد برخی نقص‌های قلبی نیز شوند. ممکن است برای بررسی این مشکلات به آزمایش‌های نوار قلب در مطب پزشک نیاز داشته باشید.

بوپروپیون ( ولبوترین ) گاهی اوقات باعث ناراحتی معده ، اضطراب، سردرد و بثورات پوستی می‌شود.

ونلافاکسین ( افکسور ) می‌تواند باعث تهوع، اضطراب، مشکلات خواب، لرزش، خشکی دهان و مشکلات جنسی در بزرگسالان شود.

مهارکننده‌های MAO می‌توانند عوارض جانبی متنوعی ایجاد کنند، از جمله افزایش خطرناک فشار خون در صورت ترکیب با برخی غذاها یا داروها.

درمان‌های ضد افسردگی: نکات و اقدامات احتیاطی

هنگام مصرف یکی از این داروها، در صورت وجود موارد زیر حتماً به پزشک خود اطلاع دهید:

• در حال شیردهی، بارداری یا قصد بارداری هستید
• مصرف یا برنامه‌ریزی برای مصرف هرگونه مکمل غذایی، داروهای گیاهی یا داروهای بدون نسخه
• در حال حاضر یا در گذشته مشکلات پزشکی از جمله فشار خون بالا، تشنج، بیماری قلبی و مشکلات ادراری داشته‌اید
• سابقه سوء مصرف یا وابستگی به مواد مخدر یا الکل دارید، یا اگر مشکلات سلامت روان، از جمله افسردگی، افسردگی مانیک یا روان‌پریشی داشته‌اید
• هرگونه علائم افسردگی یا احساسی که ممکن است به خودتان آسیب بزنید را تجربه کنید
• شروع ضربان قلب نامنظم (تپش قلب) یا حملات غش

اگر داروهای ضد افسردگی مصرف می‌کنید یا به فرزندتان می‌دهید، این نکات را در نظر داشته باشید:

• همیشه دارو را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید. در صورت بروز هرگونه مشکل یا سؤال با پزشک خود تماس بگیرید.
• داروهای ضد افسردگی معمولاً حداقل ۲ تا ۴ هفته طول می‌کشد تا متوجه شوید که آیا مؤثر هستند یا خیر. صبور باشید و قبل از اینکه به آنها فرصتی برای تأثیرگذاری بدهید، تسلیم نشوید.
• پزشک شما احتمالاً می‌خواهد دارو را با دوز پایین شروع کند و به تدریج دوز آن را افزایش دهد تا علائم شما تحت کنترل قرار گیرد.
• بهتر است دوزها را فراموش نکنید. شما معمولاً یک یا دو بار در روز مصرف می‌کنید. اگر یک یا دو روز مصرف ونلافاکسین (افکسور) را فراموش کنید، می‌تواند باعث علائم ناخوشایند ترک شود.
• در صورت مشاهده هرگونه عارضه جانبی جدید یا غیرمعمول، به پزشک خود اطلاع دهید.