آنچه در این مطلب خواهید خواند
اسپیرومتری چیست؟
وقتی در تنفس مشکل دارید، پزشک ممکن است آزمایشی به نام اسپیرومتری تجویز کند. اسپیرومتری یک آزمایش بسیار رایج برای بررسی عملکرد ریههای شماست. اسپیرومتری سه چیز را اندازهگیری میکند:
- چقدر هوا میتوانید استنشاق کنید (دم)
- چقدر هوا میتوانید بیرون بدهید (بازدم)
- چقدر سریع میتوانید هوا را از ریههایتان بیرون بدهید
بیماریهایی که اسپیرومتری میتواند تشخیص دهد
پزشک شما نتایج آزمایش شما را بررسی خواهد کرد تا بفهمد چه چیزی ممکن است تنفس را دشوار کند. علل شایع عبارتند از:
- آسم
- بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD)
- فیبروز سیستیک
- زخمهایی در ریههای شما (فیبروز ریوی)
نحوه آماده شدن برای آزمایش اسپیرومتری
برای آمادگی جهت اسپیرومتری نیازی به انجام کاری ندارید، هرچند چند نکته وجود دارد که باید در نظر داشته باشید:
- درست قبل از امتحان وعده غذایی سنگین نخورید.
- از پزشک خود بپرسید که آیا داروهایی وجود دارد که نباید در روز آزمایش مصرف کنید.
- لباس راحت بپوشید.
خود آزمایش حدود ۱۵ دقیقه طول میکشد. در مطب پزشک انجام میشود و پس از آن میتوانید به کارهای روزمره خود برسید.
تست اسپیرومتری
شما روی یک صندلی مینشینید و یک گیره روی بینی شما قرار میگیرد تا سوراخهای بینیتان بسته بماند. سپس، نفس عمیقی میکشید و با حداکثر سرعت و شدت ممکن، به مدت چند ثانیه، آن را در یک لوله بیرون میدهید.
شما باید لبهایتان را محکم دور لوله بپیچید تا تمام هوای شما وارد آن شود. لوله به دستگاهی به نام اسپیرومتر متصل است. این دستگاه میزان هوای بیرون داده شده از ریهها و سرعت بازدم را ثبت میکند. معمولاً این آزمایش سه بار انجام میشود تا مطمئن شوند نتایج هر بار یکسان است. اگر بین سه نتیجه آزمایش تفاوت زیادی وجود داشته باشد، ممکن است لازم باشد دوباره آزمایش را انجام دهید. پزشک شما از بالاترین مقدار از بین سه نتیجه استفاده خواهد کرد.
تمام این اطلاعات به پزشک کمک میکند تا علت مشکلات تنفسی شما را تشخیص دهد.
خطرات آزمایش اسپیرومتری
اسپیرومتری یک آزمایش بدون درد است. اکثر افراد مشکلی با آن ندارند. بسته به وضعیت سلامتی شما، تنفس عمیق ممکن است باعث شود کمی احساس خستگی یا سرگیجه کنید.
اگر بیماری قلبی دارید یا اخیراً جراحی داشتهاید، با پزشک خود مشورت کنید تا مطمئن شوید که اسپیرومتری برای شما مشکلی ایجاد نمیکند.
نتایج آزمایش اسپیرومتری
ممکن است از پزشک یا تکنسین خود بشنوید که به دو اندازهگیری کلیدی در اسپیرومتری اشاره میکند. این دو اندازهگیری عبارتند از:
- ظرفیت حیاتی اجباری (FVC). این مقدار هوایی را که میتوانید دم و بازدم کنید، اندازهگیری میکند.
- حجم بازدمی اجباری (FEV-1). این معیار، میزان هوایی را که میتوانید در عرض ۱ ثانیه از ریههای خود خارج کنید، اندازهگیری میکند.
پزشک سن، قد و جنسیت شما را بررسی میکند تا بفهمد که آیا نتایج شما در محدوده طبیعی است یا خیر. اعداد خارج از این محدوده میتواند نشان دهنده مشکل ریوی باشد.
پزشک شما باید ظرف چند روز گزارشی دریافت کند و در مورد آن با شما صحبت کند.
اگر پزشک فکر کند که مجاری هوایی شما مسدود شده است، ممکن است دارویی به شما بدهد که آنها را باز کند. این دارو برونکودیلاتور نامیده میشود. پس از چند دقیقه، ممکن است دوباره آزمایش اسپیرومتری را انجام دهید تا ببینید آیا برونکودیلاتور تغییری ایجاد کرده است یا خیر.
نمره پایین FEV-1 نشان میدهد که شما به یک بیماری انسدادی راه هوایی مانند COPD مبتلا هستید. این بدان معناست که ریههای شما میتوانند به طور معمول از هوا پر شوند، اما مجاری هوایی شما برای بازدم به اندازه کافی باریک هستند.
اگر ریههای شما به اندازه کافی پر نمیشوند، شما به بیماری محدودکننده ریه مبتلا هستید .
انواع مختلفی از این بیماریها وجود دارد، اما یکی از شایعترین آنها فیبروز ریوی است. اگر به این بیماری مبتلا باشید، برخی از بافتهای ریههای شما دچار آسیبدیدگی شدهاند. این آسیبدیدگی هنگام دم منبسط نمیشود، بنابراین هرگز نمیتوانید نفس کافی بکشید.
مقادیر طبیعی اسپیرومتری
مواردی مانند قد، وزن، سن، جنس و پیشینه نژادی یا قومی شما به تعیین محدوده طبیعی نتایج اسپیرومتری شما کمک میکند. به طور کلی، در اینجا محدودههایی که پزشک شما به دنبال آن خواهد بود، آورده شده است:
- FEV-1 هشتاد تا ۱۲۰٪
- میزان ظرفیت حیاتی کامل (FVC): ۸۰٪ تا ۱۲۰٪
آیا به اسپیرومتری نیاز دارم؟
این یکی از مهمترین آزمایش هایی است که پزشک برای تشخیص بیماری ریه انجام می دهد.
اگر هرگونه مشکل تنفسی دارید، در مورد اسپیرومتری با پزشک خود صحبت کنید. اگر احتمال ابتلا به COPD، آسم یا سایر بیماریهای ریوی وجود دارد، این آزمایش اولین قدم خوب برای تشخیص است.
اسپیرومتری همچنین در آزمایش میزان اثربخشی گشادکننده برونش یا سایر روشهای درمانی مفید است. ممکن است هنگام تشخیص اولیه آسم، آزمایش اسپیرومتری انجام داده باشید. انجام آزمایش پس از مدتی مصرف داروهای آسم میتواند به شما و پزشکتان اطلاع دهد که آیا در مسیر درمانی صحیحی قرار دارید یا خیر.
پیگیری و مراحل بعدی
اگر نتایج اسپیرومتری شما غیرطبیعی باشد، میتواند نشانهای از مشکل ریوی باشد. اما به خاطر داشته باشید که گاهی اوقات نتایج آزمایش حتی زمانی که ریههای شما سالم هستند، میتوانند غیرطبیعی نشان داده شوند. نتایج آزمایش نشان میدهد که آیا برای سلامت بهتر ریه به اسپری استنشاقی یا داروی دیگری نیاز دارید یا خیر. ممکن است لازم باشد اسپیرومتری را در آینده تکرار کنید تا میزان عملکرد ریههای خود را پیگیری کنید.
خلاصه مطلب
اسپیرومتری یک آزمایش رایج است که با اندازهگیری میزان هوای دم و بازدم و همچنین سرعت انجام آن، برای تشخیص عملکرد ریههای شما استفاده میشود. این آزمایش به تشخیص بیماریهایی مانند آسم، COPD، فیبروز سیستیک و فیبروز ریوی کمک میکند. اسپیرومتری همچنین برای تشخیص میزان اثربخشی درمان، به ویژه برای بیماریهایی مانند COPD و آسم، بسیار مهم است. اگر مشکلات تنفسی دارید ، مشورت با پزشک در مورد اسپیرومتری برای تشخیص و درمان مناسب مهم است.
