پس از تشخیص HIV مثبت چه باید کرد؟

اگر به‌تازگی متوجه شده‌اید که آزمایش HIV شما مثبت است، احتمالاً این سؤال برایتان مطرح شده که قدم بعدی چیست. خبر خوب این است که شما تنها نیستید.

پس از ورود ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) به بدن، این ویروس نوعی از گلبول‌های سفید خون را که در دفاع از بدن در برابر عفونت‌ها نقش دارند، آلوده می‌کند. اگر HIV به تکثیر خود ادامه دهد، به‌تدریج می‌تواند این سلول‌ها را از بین ببرد. این گلبول‌های سفید، سلول‌های T دارای گیرنده CD4 یا سلول‌های CD4 نام دارند.

در صورت درمان‌نشدن، سیستم ایمنی بدن به‌تدریج ضعیف می‌شود و توانایی مقابله با عفونت‌ها و برخی انواع سرطان را از دست می‌دهد. اگر تعداد سلول‌های CD4 بیش از حد کاهش پیدا کند، ممکن است فرد به سندرم نقص ایمنی اکتسابی (AIDS) مبتلا شود.

خوشبختانه داروهای جدید HIV که به آن‌ها درمان ضدرتروویروسی (ART) گفته می‌شود، می‌توانند تکثیر ویروس را مهار کنند.

داروهای HIV در بسیاری از افراد می‌توانند از پیشرفت عفونت HIV به سمت ایدز جلوگیری کنند؛ بنابراین مثبت بودن HIV لزوماً به معنای ابتلا به ایدز نیست. درمان‌های امروزی باعث شده‌اند HIV برای بسیاری از افراد به یک بیماری مزمن و قابل‌کنترل تبدیل شود. با داشتن سبک زندگی سالم و دریافت مراقبت پزشکی مناسب، بسیاری از افراد مبتلا به HIV می‌توانند زندگی طولانی، فعال و پرباری داشته باشند.

در ادامه، مهم‌ترین اقداماتی که پس از اطلاع از وضعیت HIV خود می‌توانید انجام دهید، توضیح داده شده است.

در اسرع وقت به پزشک متخصص HIV مراجعه کنید

پس از اینکه متوجه می‌شوید HIV دارید، ممکن است به دلایل مختلف شروع اقدامات درمانی برایتان دشوار باشد. مراجعه به پزشکی که در زمینه درمان HIV تجربه دارد، می‌تواند کمک‌کننده باشد. بهتر است در اولین فرصت برای ویزیت وقت بگیرید. این کار می‌تواند به شما اطمینان دهد که برای مراقبت از سلامت خود قدم برداشته‌اید و کمک تخصصی مناسبی دریافت می‌کنید.

پزشک ممکن است آزمایش‌هایی برای بررسی موارد زیر درخواست کند:

• وضعیت عملکرد سیستم ایمنی بدن
• میزان پیشرفت عفونت HIV
• وضعیت کلی سلامت بدن

این اطلاعات به شما و پزشکتان کمک می‌کند تا مناسب‌ترین برنامه درمانی را برای شرایط شما تعیین کنید. درباره زمان و نحوه شروع درمان نیز با پزشک تصمیم‌گیری خواهید کرد.

داروهای HIV می‌توانند:

• پیشرفت HIV به سمت ایدز را کند یا متوقف کنند؛
• از انتقال HIV به شریک یا شرکای جنسی جلوگیری کنند؛
• از بروز عوارض، بیماری‌های شدید و مرگ جلوگیری کنند.

درباره مثبت بودن HIV و معنای آن اطلاعات کسب کنید

آگاهی، قدرت است؛ به‌ویژه زمانی که این آگاهی می‌تواند جان شما را نجات دهد.

اقدامات زیر می‌توانند به شما کمک کنند نقش فعال‌تری در مراقبت از سلامت خود داشته باشید:

• درباره HIV مطالعه و اطلاعات خود را افزایش دهید.
• اطلاعات را از منابع آموزشی معتبر دولتی یا سازمان‌های غیرانتفاعی که در زمینه HIV و ایدز فعالیت می‌کنند، دریافت کنید.
• درباره درمان‌های استاندارد و درمان‌های در حال بررسی HIV و همچنین عوارض احتمالی آن‌ها اطلاعات کسب کنید.
• با افراد دیگری که با HIV زندگی می‌کنند صحبت کنید و از تجربیات آن‌ها استفاده کنید.

از خدمات حمایتی برای افراد مبتلا به HIV استفاده کنید

هنگام مواجهه با تشخیص HIV و طی روند درمان، افراد و خدمات مختلفی می‌توانند از نظر جسمی و روحی از شما حمایت کنند.

کمک موردنیاز خود را دریافت کنید؛ چه به شکل کمک برای رفت‌وآمد به مطب و مراکز درمانی باشد و چه صرفاً داشتن فردی که بتوانید با او صحبت کنید و احساسات خود را در میان بگذارید.

برخی اقداماتی که می‌توانید انجام دهید عبارت‌اند از:

• از پزشک خود درباره گروه‌های حمایتی محلی برای افراد مبتلا به HIV و ایدز سؤال کنید. همچنین می‌توانید برای دریافت کمک از یک متخصص سلامت روان، مانند روان‌شناس، روان‌پزشک یا مددکار اجتماعی بالینی، درخواست ارجاع کنید.
• در اینترنت انجمن‌ها و گروه‌های گفت‌وگو یا چت‌روم‌های مرتبط را پیدا کنید. البته بهتر است اطلاعاتی را که از این منابع دریافت می‌کنید با پزشک خود در میان بگذارید؛ زیرا برخی از این اطلاعات معتبر و برخی دیگر نادرست هستند.
• می‌توانید از طریق جست‌وجوی خدمات آموزشی، ارجاعی و حمایتی HIV و ایدز یا سازمان‌های خدمات اجتماعی، یک خط تلفنی حمایتی پیدا کنید. کارشناسان این خطوط می‌توانند از طریق تلفن راهنمایی عملی یا حمایت عاطفی ارائه دهند و شما را به سازمان‌های حمایتی محلی معرفی کنند.

به افراد خاصی اطلاع دهید

لازم نیست تشخیص HIV خود را به همه اطلاع دهید. شما می‌توانید انتخاب کنید که این موضوع را با چه افرادی در میان بگذارید؛ بااین‌حال، در برخی شرایط ممکن است طبق قوانین محل زندگی، بعضی افراد حق قانونی داشته باشند از وضعیت شما مطلع شوند. همچنین ممکن است خودتان بخواهید برخی افراد را در جریان قرار دهید.

موارد زیر می‌تواند در تصمیم‌گیری به شما کمک کند:

شریک یا شرکای جنسی

قوانین مربوط به اطلاع‌رسانی درباره وضعیت HIV در کشورهای مختلف متفاوت است. در برخی کشورها، قوانینی درباره اطلاع دادن وضعیت HIV به شریک جنسی وجود دارد.

حتی در مواردی که الزام قانونی وجود ندارد، اگر سلامت فرد دیگری ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد، بهتر است موضوع را با او در میان بگذارید و درباره راه‌های کاهش خطر انتقال HIV با پزشک مشورت کنید.

افرادی که در تزریق مواد مخدر از سرنگ مشترک استفاده می‌کنند

در برخی کشورها، افرادی که سرنگ مشترک برای تزریق مواد مخدر استفاده می‌کنند، باید از وضعیت HIV فرد مبتلا مطلع شوند. قوانین در این زمینه بسته به محل زندگی متفاوت است.

پزشکان و سایر کارکنان حوزه سلامت

به‌جز پزشک یا تیمی که درمان HIV شما را بر عهده دارد، معمولاً الزام ندارید که سایر پزشکان، دندان‌پزشکان، پرستاران یا متخصصان سلامت را از وضعیت HIV خود مطلع کنید.

بااین‌حال، اطلاع دادن وضعیت HIV به اعضای تیم درمانی می‌تواند تصویر کامل‌تری از وضعیت سلامت شما در اختیار آن‌ها قرار دهد و به آن‌ها کمک کند مراقبت مناسب‌تری ارائه کنند.

خانواده و دوستان

در بیشتر موارد، تصمیم‌گیری درباره اطلاع دادن به خانواده و دوستان بر عهده خود شماست.

در میان گذاشتن این موضوع با افراد مورد اعتماد می‌تواند حمایت عاطفی و عملی بیشتری برای شما فراهم کند و در طول درمان یا هنگام بروز شرایط پزشکی اضطراری نیز مفید باشد.

کارفرما

معمولاً لازم نیست وضعیت HIV خود را به مدیر یا محل کارتان اعلام کنید، مگر در شرایط خاصی که نگرانی معتبر درباره تماس تصادفی با خون یا مسائل ایمنی وجود داشته باشد.

اگر درباره اطلاع دادن وضعیت HIV در محیط کار یا احتمال تبعیض سؤال یا نگرانی دارید، می‌توانید با مشاور HIV خود صحبت کنید یا از سازمان‌های مربوط به حقوق کار و منع تبعیض کمک بگیرید.

از انتقال HIV به دیگران پیشگیری کنید

HIV حتی در صورتی که فرد هیچ علامتی نداشته باشد و احساس بیماری نکند، می‌تواند به دیگران منتقل شود.

در صورت درمان‌نشدن، خطر انتقال HIV از طریق رابطه جنسی بدون محافظت یا استفاده مشترک از سرنگ بیشتر است. اما دریافت درمان ضدرتروویروسی (ART) می‌تواند به کنترل ویروس و کاهش خطر انتقال آن کمک کند.

داروهای ضدرتروویروسی تکثیر ویروس را مهار می‌کنند. پس از شروع ART، پزشک با آزمایش خون مقدار ویروس موجود در خون یا بار ویروسی (Viral Load) را بررسی می‌کند.

هدف درمان این است که بار ویروسی به سطح غیرقابل‌تشخیص (Undetectable) برسد.

این مفهوم با عبارت U=U شناخته می‌شود؛ یعنی:

Undetectable = Untransmittable
بار ویروسی غیرقابل‌تشخیص = عدم انتقال جنسی HIV

به این معنا که وقتی درمان به‌درستی انجام شود و بار ویروسی فرد به‌طور پایدار در سطح غیرقابل‌تشخیص باقی بماند، HIV از طریق رابطه جنسی منتقل نمی‌شود.

استفاده از کاندوم و در صورت مصرف تزریقی مواد، استفاده از سرنگ‌های استریل و غیرمشترک نیز می‌تواند به کاهش خطر انتقال HIV و سایر عفونت‌ها کمک کند.

اگر باردار هستید

اگر فرد مبتلا به HIV باردار شود، باید درمان ART را طبق نظر پزشک ادامه دهد تا خطر انتقال HIV به نوزاد در دوران بارداری و هنگام زایمان کاهش یابد.

درباره اقداماتی که برای محافظت از سلامت نوزاد لازم است، با پزشک مشورت کنید. استفاده مناسب از ART باعث شده است انتقال HIV از مادر به نوزاد در برخی کشورها تقریباً به حداقل برسد.

پیشگیری قبل از مواجهه (PrEP)

اگر شریک جنسی فرد، HIV ندارد، او نیز می‌تواند برای کاهش خطر ابتلا از روش‌های پیشگیری استفاده کند که به آن پیشگیری پیش از مواجهه (PrEP) گفته می‌شود.

PrEP می‌تواند به شکل قرص یا تزریق استفاده شود و پیش از مواجهه احتمالی با HIV، از بدن در برابر عفونت محافظت می‌کند.

برخی انواع قرص‌های PrEP به‌صورت روزانه مصرف می‌شوند و برخی انواع تزریقی نیز در فواصل مشخص، مانند هر دو ماه یا دو بار در سال، تجویز می‌شوند.

اگر یک نوبت دارو را فراموش کردید

یکی از مزایای مهم درمان HIV این است که در صورت سرکوب ویروس و رسیدن بار ویروسی به سطح غیرقابل‌تشخیص، خطر انتقال جنسی HIV از فرد تحت درمان به‌شدت کاهش می‌یابد و در صورت حفظ سرکوب ویروسی پایدار، انتقال جنسی رخ نمی‌دهد.

بااین‌حال، استفاده از کاندوم همچنان می‌تواند مفید باشد؛ زیرا ممکن است فرد مبتلا یا شریک او یک نوبت از داروی خود را فراموش کند و همچنین کاندوم در برابر سایر عفونت‌های مقاربتی نیز محافظت ایجاد می‌کند.

اگر یک نوبت از داروی ART یا PrEP را فراموش کردید، با پزشک خود تماس بگیرید. پزشک می‌تواند بر اساس نوع دارو و مدت زمان گذشته، راهنمایی کند که چگونه مصرف دارو را ادامه دهید یا سطح مناسب دارو در بدن را دوباره برقرار کنید.

سلامت خود را به‌طور منظم پیگیری کنید

قرارهای پزشکی خود را به‌طور منظم ادامه دهید. به‌ویژه در سال اول درمان، ممکن است لازم باشد هر چند ماه یک‌بار آزمایش خون انجام دهید.

این آزمایش‌ها می‌توانند اطلاعات مهمی درباره موارد زیر ارائه کنند:

• بار ویروسی HIV: یعنی مقدار ویروس موجود در خون. این شاخص نشان می‌دهد درمان HIV تا چه اندازه مؤثر بوده است.
• تعداد سلول‌های CD4: این شاخص به ارزیابی وضعیت سیستم ایمنی و میزان پاسخ آن به درمان کمک می‌کند.

جلسات منظم با پزشک همچنین فرصت مناسبی هستند تا سؤالات خود را مطرح کنید و درباره روند درمان، عوارض داروها یا هر نگرانی دیگری صحبت کنید.

مراقب عوارض و عفونت‌های ناشی از ضعف سیستم ایمنی باشید

در صورت درمان‌نشدن، HIV می‌تواند سیستم ایمنی را ضعیف کند. در نتیجه، فرد ممکن است بیشتر از افراد سالم بیمار شود یا بیماری‌ها در او شدیدتر باشند.

برخی از عفونت‌های فرصت‌طلب که در شرایط ضعف سیستم ایمنی ممکن است ایجاد شوند عبارت‌اند از:

• پنومونی
• اسهال
• عفونت‌های قارچی
• سل

در صورت بروز علائم زیر، بهتر است با پزشک تماس بگیرید و آن‌ها را بررسی کنید:

• ایجاد پوشش یا لکه‌های سفید در دهان، که می‌تواند نشانه عفونت قارچی دهان باشد
• مشکلات تنفسی یا سرفه مداوم
• ایجاد لکه‌های بنفش، صورتی یا قهوه‌ای روی پوست
• بروز بثورات پوستی، به‌ویژه اگر احتمال واکنش به دارو وجود داشته باشد
• مشکلات بینایی، درد چشم یا حساسیت به نور
• بی‌حسی، احساس مورمور شدن یا درد در دست‌ها و پاها
• سفتی گردن
• گرفتگی یا درد شدید قسمت پایین شکم
• اسهال شدید
• تورم غدد لنفاوی، به‌ویژه اگر تورم در یک سمت بدن بیشتر باشد
• اختلال یا گیجی در فکر کردن
• مشکلات مربوط به حفظ تعادل

شرایط جدید زندگی خود را بپذیرید

زندگی با HIV می‌تواند آغاز مرحله‌ای جدید در زندگی باشد؛ اما تشخیص HIV به این معنا نیست که فرد نمی‌تواند زندگی سالم، فعال و رضایت‌بخشی داشته باشد.

اگر داروهای HIV را طبق دستور پزشک مصرف کنید و مراقبت پزشکی منظم داشته باشید، می‌توانید سلامت خود را حفظ کنید و زندگی فعال و پرباری داشته باشید.

مراقبت از جسم و روان خود را در اولویت قرار دهید. اگر احساس ناراحتی، اضطراب یا افسردگی می‌کنید، از متخصصان کمک بگیرید.

همچنین سعی کنید ارتباط خود را با افرادی که دوستتان دارند و از شما حمایت می‌کنند حفظ کنید. دریافت حمایت مناسب، پیگیری منظم درمان و مصرف صحیح داروها می‌تواند نقش مهمی در داشتن یک زندگی سالم و باکیفیت در کنار HIV داشته باشد.