چای یکی از نوشیدنیهای رایج در سراسر جهان است. این نوشیدنی باعث تأمین آب بدن میشود و انواع و طعمهای متنوعی دارد. چای در بسیاری از فرهنگها جایگاه مهمی دارد و به دلیل نداشتن کالری، گزینهای مناسب برای رژیمهای کمکالری محسوب میشود.
میزان کافئین موجود در چای بسته به نوع آن متفاوت است، اما به طور کلی چای کافئین بسیار کمتری نسبت به قهوه دارد. یک فنجان ۸ اونسی قهوه سیاه حدود ۹۶ میلیگرم کافئین دارد، در حالی که همان مقدار چای سیاه دمکرده حاوی حدود ۴۷ میلیگرم کافئین و چای سبز تنها حدود ۲۸ میلیگرم کافئین است. دمنوشهای گیاهی پرطرفداری مانند زنجبیل یا نعناع معمولاً فاقد کافئین هستند.
مصرف چای همچنین با کاهش خطر ابتلا به بسیاری از بیماریها و اختلالات، از جمله مشکلات شناختی، بیماریهای قلبی، سکته مغزی، دیابت و موارد دیگر مرتبط دانسته شده است.
با این حال، چای حاوی مواد مغذی و املاحی است که ممکن است کمتر مورد توجه قرار گرفته باشند و هر یک میتوانند به جنبههای مختلف سلامت بدن کمک کنند. در ادامه به نکات مهم در این زمینه پرداخته میشود.
اطلاعات تغذیهای
اطلاعات تغذیهای یک فنجان چای دمکرده با آب لولهکشی به شرح زیر است:
- کالری: ۲
- چربی: ۰ گرم
- کلسترول: ۰ میلیگرم
- سدیم: ۷ میلیگرم
- کربوهیدرات کل: ۱ گرم
- قندها: ۰ گرم
- پروتئین: ۰ گرم
مواد مغذی و املاح مهم موجود در بسیاری از انواع چای عبارتاند از:
- فلاونوئیدها
- کاتچینها
- پلیفنولها
- پتاسیم
- فسفر
- منیزیم
- مس
- روی
- کلسیم
- فلوراید
با این حال، باید توجه داشت که بسیاری از این املاح تنها در مقادیر بسیار کم (Trace amounts) در چای وجود دارند. همچنین فرآیند خشککردن برگ چای و جوشاندن آن در هنگام دمکردن، موجب کاهش بخش قابل توجهی از مواد مغذی موجود میشود.
فواید بالقوه چای برای سلامت
چای علاوه بر تأمین آب بدن و طعم مطلوب، میتواند بهعنوان جایگزینی مناسب برای آب مورد استفاده قرار گیرد. مواد مغذی و املاح موجود در چای ممکن است به بهبود سلامت کلی بدن کمک کنند.
اگرچه مصرف چای بهتنهایی درمان یا راهحل قطعی هیچ بیماریای نیست، اما میتوان آن را بهراحتی در یک رژیم غذایی سالم گنجاند. برخی از مهمترین فواید بالقوه چای عبارتاند از:
کاهش کلسترول
چای سیاه حاوی ترکیبات آنتیاکسیدانی مانند تیافلاوینها و تیاروبیگینها است که اثرات مفیدی بر سلامت بدن دارند. یک مطالعه نشان داده است که مصرف این ترکیبات میتواند به کاهش هایپرکلسترولمی (افزایش کلسترول خون) کمک کند.
کاهش خطر هایپرگلیسمی
همان مطالعه نشان داده است که تیافلاوینها و تیاروبیگینهای موجود در چای سیاه میتوانند خطر ابتلا به هایپرگلیسمی یا افزایش قند خون را نیز کاهش دهند.
کاهش خطر ابتلا به سرطان
چای سبز و چای سیاه حاوی مقادیر قابل توجهی پلیفنول هستند. پلیفنولها ریزمغذیهایی با منشأ گیاهیاند که با تنظیم سالم رشد و بقای سلولهای سرطانی ارتباط دارند و میتوانند خطر بروز برخی انواع سرطان را کاهش دهند.
بهبود کیفیت خواب و کاهش خطر افسردگی
برخی از انواع چای، بهویژه چای بابونه، برای ایجاد آرامش و کمک به خواب بهتر در پایان روز مصرف میشوند. مطالعات نشان دادهاند که چای بابونه میتواند به بهبود کیفیت خواب و کاهش علائم افسردگی در زنان پس از زایمان کمک کند.
افزایش تمرکز و هوشیاری
اگرچه برای درک دقیق اثر کافئین بر عملکرد شناختی به پژوهشهای بیشتری نیاز است، برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف منظم و کممقدار کافئین موجود در برخی چایها میتواند به بهبود تمرکز و افزایش سطح هوشیاری کمک کند.
خطرات بالقوه مصرف چای
به طور کلی، مصرف چای خطرات زیادی برای سلامت ندارد. با این حال، از آنجا که برخی انواع چای مانند چای سیاه و چای سبز حاوی مقادیر قابل توجهی کافئین هستند، توجه به چند نکته ضروری است.
مصرف بیش از حد کافئین
مصرف بیش از اندازه کافئین ممکن است باعث بروز علائمی مانند افزایش ضربان قلب، لرزش عضلات، سردرد، عصبیبودن، اضطراب و بیخوابی شود. البته این علائم بیشتر در اثر مصرف زیاد قهوه مشاهده میشوند، زیرا میزان کافئین قهوه بهمراتب بیشتر از حتی قویترین انواع چای است.
بهجز مصرف بیش از حد کافئین، خطر قابل توجه دیگری در ارتباط با نوشیدن چای گزارش نشده است. نوشیدن یک فنجان چای میتواند به تأمین آب بدن و دریافت مقادیر اندکی از املاح و ریزمغذیهای مفید کمک کند.
