آیا من به کپک حساسیت دارم؟

کپک تقریباً همه‌جا وجود دارد؛ هم در محیط‌های بیرونی و هم در فضاهای داخلی، هرچند ممکن است متوجه حضور آن نشوید. کپک با آزاد کردن هاگ‌های بسیار ریز و سبک در هوا منتشر می‌شود. این قارچ در محیط‌های مرطوب و تاریک، مانند زیرزمین‌ها، سطل‌های زباله و توده‌های برگ در حال پوسیدن، به‌سرعت رشد می‌کند.

هنگامی که کپک روی مواد غذایی رشد می‌کند، معمولاً نشانه‌های آن قابل مشاهده است؛ برای مثال، لکه‌های سبز و کرکی که روی نان ظاهر می‌شوند. با ادامه رشد کپک، ریشه‌های آن ممکن است به عمق مواد غذایی نفوذ کنند، به‌طوری‌که دیگر با چشم دیده نشوند.

همه ما هر روز تا حدی در معرض کپک قرار می‌گیریم و معمولاً مشکلی برایمان ایجاد نمی‌شود. ممکن است هاگ‌های کپک موجود در هوا را تنفس کنیم یا غذاهایی را بخوریم که رشد کپک در آن‌ها آغاز شده است.

اما اگر به کپک حساسیت داشته باشید، قرار گرفتن در معرض مقدار زیادی از آن می‌تواند باعث بروز واکنش‌های آلرژیک شود.

علائم حساسیت به کپک چیست؟

مانند بسیاری از انواع دیگر آلرژی، علائم هشداردهنده حساسیت به کپک می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• خس‌خس سینه
• گرفتگی یا آبریزش بینی
• خارش و اشک‌ریزش چشم‌ها
• بثورات پوستی یا کهیر

تنها راه برای اطمینان از اینکه آیا کپک برای شما مشکل ایجاد می‌کند یا خیر، مراجعه به متخصص آلرژی است. پزشک درباره علائم شما و عواملی که به نظر می‌رسد باعث بروز آن‌ها می‌شوند، سؤال خواهد کرد. اگر به حساسیت به کپک مشکوک باشد، احتمالاً آزمایش‌هایی برای تأیید تشخیص انجام می‌دهد.

چگونه از بروز علائم پیشگیری کنیم؟

اگرچه حساسیت به کپک ممکن است در هر زمانی از سال رخ دهد، حساسیت به کپک‌های محیط بیرون در تابستان و پاییز می‌تواند شدیدتر باشد. این مشکل به‌ویژه زمانی تشدید می‌شود که برگ‌های خیس به‌صورت توده‌ای روی هم انباشته شوند.

برای کاهش مشکلات ناشی از کپک‌های محیط بیرون:

• هنگامی که میزان کپک در هوا بالاست، در فضای بسته بمانید.
• برگ‌های خیس را از اطراف خانه دور نگه دارید و ناودان‌ها را تمیز کنید.
• آب‌های راکد موجود در حیاط را از بین ببرید.

برای پیشگیری از حساسیت به کپک در داخل خانه:

• هنگام ورود به خانه، کفش‌های خود را درآورید.
• محل‌هایی را که کپک ممکن است در آن‌ها رشد کند، به‌طور مرتب با مواد سفیدکننده تمیز کنید؛ از جمله سطل‌های زباله، سینک‌ها و حمام‌ها. رسوبات صابون را نیز از بین ببرید، زیرا می‌توانند محل مناسبی برای رشد کپک باشند.
• هنگام دوش گرفتن، پنجره را باز کنید یا هواکش را روشن کنید. هنگام شستن ظروف یا استفاده از ماشین ظرف‌شویی نیز همین کار را در آشپزخانه انجام دهید.
• هرگونه نشتی را سریع پیدا و برطرف کنید. برای جلوگیری از رشد قارچ، قسمت‌های خیس را حداکثر طی ۴۸ ساعت خشک کنید.
• برای حفظ رطوبت هوای داخل خانه در سطح کمتر از ۵۰ درصد، از دستگاه رطوبت‌گیر استفاده کنید.
• اطمینان حاصل کنید که خروجی خشک‌کن لباس و اجاق‌ها به فضای بیرون راه دارد.
• از جاروبرقی مجهز به فیلتر هپا (HEPA) استفاده کنید.
• کانال‌های سیستم گرمایش، تهویه و تهویه مطبوع (HVAC) را به‌صورت تخصصی تمیز کنید.
• از ایجاد شرایط مناسب برای رشد قارچ جلوگیری کنید. فرش‌ها و وسایل انبارشده را از زیرزمین‌ها یا حمام‌های مرطوب خارج کنید.
• از ورود آب به خانه جلوگیری کنید. مطمئن شوید سطح زمین از ساختمان شیب رو به بیرون دارد و سقف را از نظر نشتی بررسی کنید.
• اگر مجبور به پاک‌سازی کپک در خانه هستید، از دستکش، ماسک و عینک محافظ استفاده کنید. ممکن است لازم باشد این کار را به متخصص بسپارید یا کاشی‌های سقفی و فرش‌های کپک‌زده را به‌طور کامل تعویض کنید.

برای کاهش احتمال بروز واکنش به کپک‌های موجود در مواد غذایی، در انتخاب و مصرف مواد غذایی دقت کنید.

پیش از خوردن هر ماده غذایی، آن را از نظر وجود نشانه‌های کپک بررسی کنید.

برای تشخیص فاسد شدن مواد غذایی، آن‌ها را بو نکنید؛ زیرا استنشاق هاگ‌های کپک می‌تواند واکنش آلرژیک ایجاد کند.

همچنین از مصرف غذاهایی که احتمال وجود کپک یا سایر قارچ‌ها در آن‌ها بیشتر است، مانند قارچ‌های خوراکی و مواد غذایی حاوی مخمر، خودداری کنید. برخی از این مواد غذایی عبارت‌اند از:

• پنیر
• قارچ
• سرکه و مواد غذایی حاوی سرکه، مانند سس سالاد، سس کچاپ و خیارشور
• خامه ترش، شیر ترش و دوغ
• گوشت یا ماهی
• نان و سایر مواد غذایی تهیه‌شده با مخمر
• مربا و ژله‌های بسته‌بندی‌شده در شیشه
• کلم ترش
• گوشت‌ها و ماهی‌های ترشی‌انداخته یا دودی‌شده
• میوه‌های خشک مانند خرما، آلو، انجیر و کشمش
• سس سویا
• هات‌داگ و سوسیس
• آب‌میوه‌های کنسروی
• باقی‌مانده غذاهایی که بیش از ۳ تا ۴ روز از نگهداری آن‌ها گذشته است.

چگونه علائم را درمان کنیم؟

• می‌توانید از آنتی‌هیستامین‌های بدون نسخه، قطره‌های چشمی یا اسپری‌های بینی استفاده کنید.
• درباره داروهای تجویزی با پزشک خود مشورت کنید.
• از متخصص آلرژی بپرسید که آیا تزریق آمپول‌های ضدحساسیت (ایمونوتراپی آلرژی) برای شما مناسب است یا خیر.