آنچه در این مطلب خواهید خواند
حتی پیش از آنکه احتمال اختلال مصرف مواد افیونی (OUD) یا همان اعتیاد به مواد افیونی به ذهنتان برسد، احتمالاً درباره یکی از اعضای خانواده‌تان نگرانی‌هایی داشتید. شاید متوجه یک یا چند مورد از این نشانه‌ها شده باشید:
- وقت خود را با افراد متفاوتی می‌گذراند یا از شما و دوستان قدیمی‌اش دوری می‌کند.
- بهداشت شخصی‌اش را کمتر رعایت می‌کند.
- علاقه‌اش را به سرگرمی‌ها یا فعالیت‌های مورد علاقه‌اش از دست داده است.
- عادات غذا خوردن و خواب او تغییر کرده است.
- عصبی، تحریک‌پذیر یا دچار تغییرات ناگهانی خلق‌وخو شده است.
- حضورش در محل کار یا مدرسه منظم نیست.
- با مسائل یا مشکلات قانونی روبه‌رو شده است.
- با مشکلات مالی مواجه شده است.
در سال ۲۰۲۱، بیش از میلیون‌ها نفر در سراسر جهان بالای ۱۲ سال به اختلال مصرف هروئین مبتلا بودند و بیش از چهار میلیون نفر نیز از داروهای افیونی تجویزی به شکل نادرست استفاده می‌کردند. برای اعضای خانواده، روبه‌رو شدن با واقعیت چنین آماری دشوار است. ممکن است در ابتدا نخواهید واقعیت را بپذیرید. یا شاید از خود بپرسید: «من واقعاً چه کمکی از دستم برمی‌آید؟» چگونه می‌توان به کسی کمک کرد که شاید اصلاً خواهان کمک شما نباشد؟ و در این میان، چگونه از خودتان مراقبت کنید؟
هیچ‌چیز درباره اختلال مصرف مواد افیونی آسان نیست. پیدا کردن راه درست برای برخورد با این وضعیت، برای هر خانواده تجربه‌ای منحصربه‌فرد است؛ درست همان‌طور که مسیر فرد مورد علاقه‌تان در دوران اعتیاد و، امیدواریم، بهبودی نیز مسیر مخصوص به خودش خواهد بود.
واقعیت درباره «محبت سخت‌گیرانه»
افرادی که دچار اختلال مصرف مواد (SUD) هستند ممکن است رفتارهایی از خود نشان دهند که اعضای خانواده را خشمگین کند و باعث دور شدن آنها شود. ممکن است با دزدیدن پول یا وسایل شما برای خرید مواد، اعتماد شما را از بین ببرند یا حتی تهدید کنند که به شما آسیب می‌زنند.
در چنین شرایطی، وسوسه استفاده از رویکردی که گاهی «محبت سخت‌گیرانه» نامیده می‌شود طبیعی است؛ اما کارشناسان می‌گویند این روش می‌تواند خطرناک باشد.
ایده پشت «محبت سخت‌گیرانه» این است که فرد را آن‌قدر با پیامدهای رفتار خود تنها بگذاریم تا به اصطلاح به «ته خط» برسد و وقتی حمایت خانواده را از دست داد، خودش بخواهد مصرف مواد را متوقف کند. اما در واقعیت، در بحبوحه بحران کنونی مواد افیونی، «ته خط» جای بسیار خطرناکی است؛ زیرا مواد افیونی مصنوعی مرگباری مانند فنتانیل که ممکن است با هروئین مخلوط شوند، باعث بسیاری از موارد مرگ ناشی از مصرف بیش از حد مواد شده‌اند.
اعتیاد یک بیماری است، نه نقص شخصیتی. به خاطر داشتن این واقعیت می‌تواند به شما کمک کند تا با صبر، همدلی و درک بیشتری از عضو خانواده‌تان حمایت کنید؛ زیرا او با یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های زندگی خود روبه‌رو است.
برای کمک کردن منتظر نمانید
پیش از آنکه برای کمک به یکی از اعضای خانواده مبتلا به OUD اقدام کنید، درباره این اختلال اطلاعات کسب کنید. درباره اعتیاد به مواد افیونی مطالعه کنید و رفتارهای او را با دقت بررسی کنید. مشکل را دقیقاً در کجا می‌بینید؟ این کار به شما کمک می‌کند مشاهدات خود را روشن و دقیق برای متخصصان توضیح دهید.
سپس:
- برای درخواست کمک صبر نکنید. پیش از آنکه فرد مورد علاقه‌تان با مشکلات جدی شخصی، شغلی یا جسمی روبه‌رو شود، برای حل مشکل اقدام کنید. شروع زودتر درمان می‌تواند روند درمان را برای او و خانواده کم‌تنش‌تر و کم‌اختلال‌تر کند.
- با یک پزشک، مشاور، متخصص درمان اعتیاد، روحانی یا هر متخصص دیگری که برای کمک به چنین شرایطی آموزش دیده است، صحبت کنید.
- توضیح دهید فکر می‌کنید عضو خانواده‌تان از چه نوع مواد افیونی استفاده می‌کند، چند وقت یک‌بار مصرف می‌کند، از چه زمانی احتمال می‌دهید مصرف را آغاز کرده باشد، آیا درگیر مشکلات قانونی، کاری یا تحصیلی شده است و چه الگوهای دیگری در رفتارش مشاهده کرده‌اید.
- مراقبت از خودتان را فراموش نکنید. زمانی بهتر می‌توانید از اعضای خانواده‌تان حمایت کنید که از نظر روحی و جسمی در وضعیت مناسبی باشید.
- برای حفظ امنیت و سلامت مالی خود، از تعیین حد و مرزهای مشخص نترسید.
بهترین راه‌های برخورد
اگر فکر می‌کنید یکی از اعضای خانواده‌تان به اختلال مصرف مواد افیونی مبتلا است:
- با محبت و بدون سرزنش با او صحبت کنید و نگرانی خود را درباره مصرف مواد افیونی با او در میان بگذارید.
- زمانی با او صحبت کنید که مواد مصرف نکرده و هوشیار است تا بتواند با آرامش به حرفهای شما گوش دهد.
- در روند پیدا کردن درمان، حمایتگر و صبور باشید.
متخصصان درمان اعتیاد می‌گویند درمان دارویی (MAT) در کنار مشاوره و سایر حمایت‌ها، می‌تواند برای درمان OUD مؤثر باشد. متادون، بوپرنورفین و نالترکسون از رایج‌ترین گزینه‌های درمانی هستند. هرکدام به شیوه‌ای متفاوت عمل می‌کنند، اما افراد مبتلا به اعتیاد از این داروها برای کنترل وسوسه و میل شدید به مصرف، کاهش علائم ترک یا جلوگیری از اثر مواد افیونی بر مغز و در نتیجه پیشگیری از ایجاد حالت نشئگی استفاده می‌کنند.
وقتی مدتی به نظر می‌رسد وضعیت فرد مورد علاقه‌تان بهتر شده است، ممکن است وسوسه شوید او را تشویق کنید مصرف داروهای درمانی را به‌تدریج قطع کند. این کار را نکنید. این داروها در صورت مصرف صحیح، اعتیادآور نیستند و عضو خانواده‌تان می‌تواند سال‌ها با خیال راحت از آنها استفاده کند.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
جزئیات درمان را به خود فرد و متخصص درمان اعتیاد او بسپارید. وقتی فرد تحت درمان است، بیش از هر چیز به حمایت و تشویق شما نیاز دارد تا بتواند درمان را ادامه دهد.
اگر عضو خانواده‌تان دوباره به مصرف مواد روی آورد چه؟
بهبودی از OUD دشوار است. حدود نیمی از افرادی که تحت درمان قرار می‌گیرند، در نهایت دوباره به مصرف مواد روی می‌آورند. سعی کنید ناامید نشوید و همچنان او را تشویق کنید که برای بهبود وضعیت خود کمک بگیرد. عود مصرف می‌تواند تجربه‌ای باشد که فرد از آن درس بگیرد و دوباره مسیر بهبودی را ادامه دهد. امروزه درمان اعتیاد بیش از گذشته بر کاهش آسیب و پیشگیری از مرگ ناشی از مصرف بیش از حد مواد در صورت عود مصرف تمرکز دارد.
مهم است که علائم مصرف بیش از حد مواد افیونی را بشناسید:
- مردمک‌های بسیار ریز
- تنفس آهسته یا ضعیف
- ناتوانی در صحبت کردن
- رنگ‌پریدگی یا کبودی پوست
- بنفش شدن لب‌ها یا ناخن‌ها
- شل و بی‌حال شدن بدن
- استفراغ
- خرخر یا صداهای غیرطبیعی هنگام تنفس
- بیهوشی
نالوکسان دارویی سریع‌الاثر، ایمن و مؤثر برای درمان مسمومیت و مصرف بیش از حد مواد افیونی است. این دارو به صورت اسپری بینی یا تزریق استفاده می‌شود و با خنثی کردن اثر مواد افیونی بر مغز، می‌تواند فرد را از مرگ نجات دهد. نالوکسان اعتیادآور نیست و در بیشتر کشورها می‌توان آن را بدون نسخه تهیه کرد. عضو خانواده‌تان را تشویق کنید همیشه نالوکسان همراه داشته باشد؛ درست مانند فردی که به آلرژی شدید مبتلاست و اپی‌پن همراه خود دارد.
اگر فکر می‌کنید فرد دچار اوردوز شده است، بلافاصله با 115 تماس بگیرید.
شناخت علائم اوردوز، در اختیار داشتن نالوکسان و دانستن نحوه استفاده از آن می‌تواند زمان بسیار ارزشمندی را حفظ کند؛ به‌ویژه در مناطقی که رسیدن آمبولانس ممکن است بیشتر طول بکشد.
تسلیم نشوید
نادیده نگرفتن اعتیاد فرد مورد علاقه‌تان و تن ندادن به ادامه این وضعیت می‌تواند شانس او برای بهبودی موفق را افزایش دهد. کارهایی وجود دارد که همیشه می‌توانید انجام دهید:
- به نشانه‌هایی که مشاهده می‌کنید توجه کنید و فوراً برای دریافت کمک حرفهای اقدام کنید.
- وقتی عضو خانواده‌تان تحت درمان است، از او بپرسید چگونه می‌توانید از روند بهبودی‌اش حمایت کنید.
- ارتباط خود را با او حفظ کنید. اعتیاد اغلب با انزوا همراه است.
- به یاد داشته باشید که شما هم تنها نیستید. هر زمان که به کمک نیاز داشتید، برای دریافت آن اقدام کنید.
منابعی برای خانواده‌ها
Get Naloxone Now آموزش‌های نجات‌بخش درباره نالوکسان در اختیار اعضای خانواده، نیروهای امدادی و دیگر افراد قرار می‌دهد. این وب‌سایت آموزش می‌دهد هنگام وقوع اوردوز ناشی از مواد افیونی چه باید کرد و نالوکسان را از کجا و چگونه تهیه کرد.
SAMHSA، یعنی «اداره خدمات سوءمصرف مواد و سلامت روان»، اطلاعات فراوانی برای خانواده‌ها ارائه می‌کند؛ از جمله راهنماهای کوتاهی درباره موضوعاتی مانند چگونه درباره مصرف مواد عضو خانواده گفت‌وگو را آغاز کنیم و نیز درمان سوءمصرف مواد چیست؟ دفترچه‌ای برای خانواده‌ها.
Partnership to End Addiction وب‌سایتی است که بیشتر برای خانواده‌های نوجوانان و جوانانی طراحی شده است که با اعتیاد و مصرف مواد دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
راهنمای «در جست‌وجوی درمان سوءمصرف مواد: بدانید چه سؤالاتی باید بپرسید» که توسط «مؤسسه ملی سوءمصرف مواد» (NIDA) تهیه شده، درباره یافتن برنامه‌های درمانی مناسب راهنمایی ارائه می‌کند.
