اگر به آسم، بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) یا سایر مشکلات ریوی مبتلا باشید، پزشک احتمالاً در هر ویزیت وضعیت تنفس شما را ارزیابی خواهد کرد. COPD یا بیماری انسدادی مزمن ریه به معنای ابتلا به یکی از سه بیماری ریوی زیر است که باعث دشوار شدن تنفس شده و بهتدریج در طول زمان پیشرفت میکنند:
- برونشیت مزمن
- آمفیزم
- آسم انسدادی مزمن
آزمایش تنفسی که در مطب پزشک انجام میشود معمولاً شامل دمیدن در دستگاهی است که میزان هوایی را که ریهها میتوانند در خود جای دهند و همچنین سرعت و شدت خروج هوا از ریهها را اندازهگیری میکند. این اعداد به پزشک نشان میدهند که آیا راههای هوایی اصلی ریهها سالم هستند یا خیر.
برخی پزشکان پایش در منزل را نیز توصیه میکنند، زیرا میتواند به شما کمک کند وضعیت سلامت خود را بهتر تحت نظر داشته باشید. وسیلهای به نام پیکفلومتر (Peak Flow Meter) این امکان را فراهم میکند. شما دستگاه را در دست گرفته و با بیشترین قدرت ممکن در آن میدمید تا حداکثر سرعت جریان هوایی که قادر به تولید آن هستید اندازهگیری شود.
برای یک مرد بالغ بهطور متوسط، حدود ۶۰۰ لیتر در دقیقه و برای یک زن بالغ بهطور متوسط، حدود ۳۷۰ لیتر در دقیقه مقدار طبیعی محسوب میشود. با این حال، شرایط هر فرد متفاوت است؛ بنابراین باید با پزشک خود درباره مناسب بودن انجام این آزمون در منزل و همچنین مقادیر مورد انتظار برای خودتان مشورت کنید.
پیکفلومتر چه کاربردی دارد؟
هم کودکان و هم بزرگسالان میتوانند از پیکفلومتر استفاده کنند. این دستگاه میتواند به شما کمک کند:
- وضعیت کنترل بیماری خود را پیگیری کنید.
- میزان اثربخشی درمان را ارزیابی کنید.
- تشدید بیماری را پیش از وقوع شناسایی کرده و برای پیشگیری از آن اقدام کنید.
- تشخیص دهید که آیا لازم است با پزشک تماس بگیرید یا به بخش اورژانس مراجعه کنید.
همچنین ممکن است در شرایط زیر به انجام آزمایش در منزل نیاز داشته باشید:
- بیماری باعث بیدار شدن شما در طول شب شود.
- علائم بیماری در طول روز تشدید شوند.
- به سرماخوردگی، آنفلوانزا یا بیماری دیگری مبتلا شوید که تنفس شما را مختل کند.
- نیاز به استفاده از اسپری استنشاقی اورژانسی (نجاتدهنده) پیدا کنید.
نحوه استفاده از پیکفلومتر
این دستگاه را میتوان بدون نسخه از داروخانه تهیه کرد. انواع مختلفی از پیکفلومتر وجود دارد، اما تقریباً همه آنها به یک شکل عمل میکنند: شما با بیشترین سرعت و قدرت ممکن در دهانه دستگاه میدمید و دستگاه عددی را نمایش میدهد که نشاندهنده عملکرد ریههای شما است.
پزشک میتواند در انتخاب دستگاه مناسب به شما کمک کند. همچنین پزشک یا پرستار میتواند اطمینان حاصل کند که نحوه صحیح استفاده از دستگاه را آموختهاید. پس از آن، باید «بهترین مقدار شخصی» (Personal Best) خود را تعیین کنید. این مقدار عددی است که زمانی به دست میآید که حال عمومی شما خوب است و هیچ علامتی ندارید.
برای تعیین بهترین مقدار شخصی، به مدت ۲ تا ۳ هفته هر روز با دستگاه اندازهگیری انجام دهید. بالاترین عدد ثبتشده در هر روز را یادداشت کنید. پس از پایان دوره اندازهگیری، بالاترین عدد بهدستآمده در کل این مدت، بهترین مقدار شخصی شما خواهد بود.
این مقدار بهعنوان یک معیار مرجع عمل میکند. شما و پزشکتان از آن برای تدوین برنامه کنترل بیماری با استفاده از داروها و سایر روشهای درمانی استفاده خواهید کرد. بسیاری از این برنامهها از یک سیستم رنگی مشابه چراغهای راهنمایی و رانندگی بهره میبرند.
اگر وضعیت شما در بیشتر مواقع پایدار باشد و بیماری مشکلات زیادی ایجاد نکند، ممکن است پزشک توصیه کند که نیازی به استفاده روزانه از پیکفلومتر نداشته باشید و اندازهگیری هر چند روز یکبار کافی باشد. اما اگر بیماری شما تشدید شود، ممکن است لازم باشد چندین بار در روز عملکرد تنفسی خود را بررسی کنید.
