آلرژی به بادامزمینی چیست؟
آلرژی به بادامزمینی زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن شما نسبت به بادامزمینی واکنشی بیشازحد نشان دهد. به طور طبیعی، سیستم ایمنی از بدن در برابر میکروبها و مواد مضر محافظت میکند. اما در افراد مبتلا به آلرژی بادامزمینی، بدن پروتئینهای موجود در بادامزمینی را بهاشتباه خطرناک تلقی میکند. در نتیجه، سیستم ایمنی برای مقابله با آنها فعال شده و این فرایند باعث بروز واکنش آلرژیک میشود.
بادامزمینی در واقع «آجیل» نیست، بلکه یک حبوبات است و به خانواده نخود و عدس تعلق دارد. آلرژی به بادامزمینی با آلرژی به آجیلهای درختی متفاوت است؛ با این حال، تا حدود ۴۰٪ از افرادی که به بادامزمینی حساسیت دارند، به آجیلهای درختی مانند بادام، بادامهندی و گردو نیز آلرژی دارند.
اجتناب از بادامزمینی اغلب دشوار است، زیرا ممکن است در دستورهای غذایی یا محصولات بستهبندیشده بهطور پنهان وجود داشته باشد. حتی مقدار بسیار ناچیزی از بادامزمینی نیز میتواند خطرناک باشد. به همین دلیل، افراد مبتلا به آلرژی بادامزمینی باید نسبت به آنچه میخورند بسیار محتاط باشند.
حدود ۱ نفر از هر ۵۰ کودک به این آلرژی مبتلاست و به همین دلیل، آلرژی به بادامزمینی شایعترین نوع آلرژی غذایی در کودکان محسوب میشود. برخی کودکان با افزایش سن این آلرژی را از دست میدهند، اما در بسیاری از افراد این حساسیت مادامالعمر باقی میماند. این آلرژی سومین آلرژی غذایی شایع در بزرگسالان است.
علت افزایش موارد آلرژی به بادامزمینی بهطور کامل مشخص نیست، اما گزارشها نشان میدهند که شیوع آن در سالهای اخیر افزایش یافته است. یک مطالعه در سال ۲۰۱۷ نشان داد که تعداد کودکان مبتلا به آلرژی بادامزمینی از سال ۲۰۱۰ تا آن زمان حدود ۲۱٪ افزایش داشته است.
علل آلرژی به بادامزمینی
زمانی که بادامزمینی را میخورید یا استنشاق میکنید، سیستم ایمنی بدن شما پادتنهایی به نام ایمونوگلوبولین E (IgE) تولید میکند. این پادتنها به سلولهایی متصل میشوند که مواد شیمیاییای به نام هیستامین آزاد میکنند. هیستامینها عامل بروز علائم آلرژی هستند.
پزشکان دقیقاً نمیدانند چرا برخی افراد نسبت به بادامزمینی واکنش ایمنی نشان میدهند و برخی دیگر نه. اما عوامل زیر میتوانند خطر ابتلا به آلرژی بادامزمینی را افزایش دهند:
- سن: آلرژی به بادامزمینی در نوزادان و کودکان خردسال شایعتر است. با رشد دستگاه گوارش، احتمال واکنشهای آلرژیک کاهش مییابد.
- سایر آلرژیها: اگر به غذاهای دیگر آلرژی دارید، احتمال ابتلا به آلرژی بادامزمینی بیشتر است. افراد مبتلا به آلرژیهایی مانند تب یونجه نیز در معرض خطر بالاتری هستند.
- سابقه خانوادگی: اگر یکی از اعضای خانواده شما آلرژی به بادامزمینی داشته باشد، احتمال ابتلای شما نیز افزایش مییابد.
- اگزما: اگزما که با خشکی و خارش پوست همراه است، میتواند خطر ابتلا به آلرژی بادامزمینی را افزایش دهد.
- سابقه قبلی آلرژی به بادامزمینی: برخی افراد در کودکی آلرژی را پشت سر میگذارند، اما ممکن است این حساسیت در بزرگسالی دوباره بازگردد.
علائم آلرژی به بادامزمینی
در اغلب موارد، علائم واکنش آلرژیک ظرف ۲ ساعت پس از مصرف بادامزمینی ظاهر میشوند. شدت علائم میتواند از خفیف تا تهدیدکننده حیات متغیر باشد و حتی در یک فرد، در دفعات مختلف متفاوت باشد.
علائم شایع عبارتاند از:
- خسخس سینه یا مشکل در تنفس
- سرفه
- احساس گرفتگی در گلو
- خارش یا سوزنسوزن شدن دهان یا گلو
- خارش، اشکریزش یا تورم چشمها
- آبریزش بینی
- مشکلات گوارشی مانند دلدرد، تهوع، استفراغ یا اسهال
- کهیر، لکههای قرمز یا تورم پوست
- اضطراب
آلرژی به بادامزمینی و آنافیلاکسی
گاهی آلرژی به بادامزمینی باعث واکنشی بسیار شدید به نام آنافیلاکسی میشود. این واکنش میتواند حتی در افرادی که قبلاً فقط علائم خفیف داشتهاند نیز رخ دهد.
علائم آنافیلاکسی شامل موارد زیر است:
- بسته شدن راههای هوایی
- تورم لبها، زبان یا گلو
- افت شدید و خطرناک فشار خون
- تند شدن شدید ضربان قلب
- سرگیجه یا بیهوشی
آنافیلاکسی یک اورژانس پزشکی است و نیاز به درمان فوری دارد. در صورت بروز این علائم، باید بلافاصله از قلم تزریق خودکار اپینفرین استفاده کرده و با اورژانس تماس بگیرید.
تشخیص آلرژی به بادامزمینی
برای تشخیص، پزشک ابتدا درباره علائم و سابقه پزشکی شما سؤال میکند و سپس ممکن است اقدامات زیر را انجام دهد:
- دفترچه ثبت غذا و علائم: ثبت مواد غذایی مصرفی، علائم و داروها
- تست پوستی: قرار دادن مقدار کمی عصاره بادامزمینی روی پوست و ایجاد خراش سطحی؛ در صورت آلرژی، برجستگی یا بثورات ظاهر میشود
- آزمایش خون: اندازهگیری سطح آنتیبادی IgE
- آزمون خوراکی کنترلشده: مصرف تدریجی مقادیر بسیار کم بادامزمینی تحت نظر پزشک
درمان آلرژی به بادامزمینی
مهمترین اقدام، پرهیز کامل از بادامزمینی است. در صورت تماس اتفاقی، درمانهای زیر ممکن است لازم باشند:
- قلم تزریق خودکار اپینفرین (مانند EpiPen): دارویی حیاتی که میتواند جان بیمار را نجات دهد. باید همیشه دو عدد از آن همراه داشته باشید.
- آنتیهیستامینها: برای علائم خفیف؛ در واکنشهای شدید پس از اپینفرین استفاده میشوند.
- کورتیکواستروئیدها: برای کاهش تورم
ایمنوتراپی خوراکی
در این روش، متخصص آلرژی مقادیر بسیار کم بادامزمینی را بهتدریج افزایش میدهد تا سیستم ایمنی تحمل بیشتری پیدا کند. این روش درمان قطعی نیست، اما میتواند شدت واکنشها را کاهش دهد.
داروی Palforzia برای کودکان ۴ تا ۱۷ سال توسط FDA تأیید شده است.
درمان با آنتیبادی
داروی اومالیزوماب (Xolair) بهصورت تزریقی تجویز میشود و با اتصال به IgE، واکنش سیستم ایمنی را کاهش میدهد. این درمان جایگزین اپینفرین نیست.
زندگی با آلرژی به بادامزمینی
زندگی با این آلرژی نیازمند دقت بالا است:
- همیشه برچسب مواد غذایی را با دقت بخوانید
- درباره ترکیبات غذا در رستورانها سؤال کنید
- همیشه دو قلم اپینفرین همراه داشته باشید
- از زیورآلات هشدار پزشکی استفاده کنید
- مراقب آلودگی متقاطع در آشپزخانه و بوفهها باشید
توصیههایی برای والدین
- آموزش خواندن برچسب مواد غذایی به کودک
- اطلاعرسانی به مدرسه و اطرافیان
- همراه داشتن همیشگی دو قلم اپینفرین
- تهیه برنامه مکتوب اقدام در شرایط آلرژیک
- آموزش عدم اشتراک خوراکیها
- استفاده از دستبند یا گردنبند هشدار پزشکی
مواد غذایی حاوی بادامزمینی
برخی مواد غذایی که ممکن است حاوی بادامزمینی باشند عبارتاند از:
- آجیل مخلوط
- شیرینیها و محصولات پختهشده
- بستنی و ماست یخزده
- غلات صبحانه و گرانولا
- کراکرها و نانهای غلهای
- غذاهای ملل مختلف (آفریقایی، مکزیکی، چینی، تایلندی، ویتنامی و …)
- سسها، سالاد درِسینگها
- مارزیپان و نوگا
- کرههای آجیلی
بسیاری از افراد مبتلا میتوانند روغن تصفیهشده بادامزمینی را مصرف کنند، اما باید از نوع تصفیهنشده اجتناب کنند.
عوارض آلرژی به بادامزمینی
مهمترین عارضه، آنافیلاکسی است که میتواند در عرض چند ثانیه یا دقیقه رخ دهد و بدون درمان مناسب کشنده باشد.
پیشگیری از آلرژی به بادامزمینی
مطالعات نشان دادهاند که معرفی زودهنگام بادامزمینی به رژیم غذایی نوزادان (۴ تا ۶ ماهگی) میتواند خطر آلرژی را کاهش دهد.
نوزادان پرخطر (دارای اگزمای شدید یا آلرژی به تخممرغ) باید پیش از مصرف، آزمایش شوند.
خلاصه مطلب
در آلرژی به بادامزمینی، سیستم ایمنی بدن بادامزمینی را خطرناک تلقی میکند و واکنشهایی از خفیف تا تهدیدکننده حیات ایجاد میشود. پرهیز کامل، همراه داشتن اپینفرین و درمانهای جدید میتوانند خطر واکنشهای شدید را کاهش دهند، اما درمان قطعی وجود ندارد.
