سوءمصرف ماری‌جوانا، در صورت درمان‌نشدن، می‌تواند پیامدهای جدی به همراه داشته باشد. تغییر قوانین در بسیاری از کشورها باعث شده است ماری‌جوانا برای افراد بیشتری، هم با اهداف پزشکی و هم تفریحی، در دسترس باشد. با این حال، چه مصرف آن قانونی باشد و چه غیرقانونی، همچنان احتمال سوءمصرف و وابستگی وجود دارد. به این وضعیت اختلال مصرف ماری‌جوانا (Marijuana Use Disorder) گفته می‌شود.
ماری‌جوانا حاوی ماده‌ای شیمیایی به نام THC است. این ماده شباهت زیادی به ترکیبی دارد که به‌طور طبیعی در مغز ساخته می‌شود و آناندامید (Anandamide) نام دارد. آناندامید در انتقال پیام بین سلول‌های عصبی در سراسر بدن نقش دارد. اگر فرد به‌طور منظم ماری‌جوانا مصرف کند، ممکن است مغز به‌تدریج تولید ترکیب طبیعی خود را کاهش دهد و به دریافت THC وابسته شود.
برآورد می‌شود حدود ۳۰ درصد از افرادی که ماری‌جوانا مصرف می‌کنند، درجاتی از اختلال مصرف ماری‌جوانا را تجربه کنند. همچنین افرادی که مصرف را پیش از ۱۸ سالگی آغاز کرده‌اند، در مقایسه با کسانی که در سنین بالاتر شروع کرده‌اند، حدود ۴ تا ۷ برابر بیشتر در معرض ابتلا به این اختلال هستند.
علائم سوءمصرف و وابستگی به ماری‌جوانا
سوءمصرف ماری‌جوانا زمانی مطرح می‌شود که فرد احساس کند به مصرف آن نیاز دارد و در صورت مصرف‌نکردن، علائم ترک را تجربه کند.
در صورت قطع مصرف، ممکن است علائم زیر ایجاد شوند:
- کاهش اشتها یا بی‌اشتهایی
- تحریک‌پذیری یا تغییرات واضح خلق‌وخو
- افزایش اضطراب یا بی‌قراری نسبت به حالت معمول
- اختلال در خواب یا ناتوانی در خوابیدن
سوءمصرف زمانی به وابستگی یا اعتیاد تبدیل می‌شود که فرد، با وجود اینکه مصرف ماری‌جوانا به بخش‌هایی از زندگی او مانند شغل، تحصیل یا روابط فردی آسیب می‌زند، همچنان نتواند مصرف را متوقف کند.
تقریباً ۱۰ درصد از افرادی که به‌طور منظم ماری‌جوانا مصرف می‌کنند، در مقطعی از زندگی به آن وابسته می‌شوند.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
درمان سوءمصرف و وابستگی به ماری‌جوانا
درمان معمولاً بر تغییر الگوهای رفتاری و فکری مرتبط با مصرف تمرکز دارد. گزینه‌های درمانی شامل موارد زیر است:
روان‌درمانی:
درمان شناختی ـ رفتاری (CBT) برای بسیاری از افراد مؤثر است. این روش به فرد کمک می‌کند افکار و رفتارهایی را که موجب مصرف مواد می‌شوند شناسایی کند و آنها را با الگوهای سالم‌تر جایگزین کند.
تقویت انگیزه با پاداش (Motivational Incentives):
این روش که گاهی مدیریت اقتضایی (Contingency Management) نامیده می‌شود، بر ایجاد پاداش برای حفظ پرهیز از مصرف مواد تمرکز دارد. فرد با کمک روان‌درمانگر یا متخصص درمان اعتیاد، اهداف مشخصی تعیین می‌کند و برای رسیدن به آنها پاداش‌هایی در نظر می‌گیرد.
درمان تقویت انگیزه (Motivational Enhancement Therapy یا MET):
هدف این روش کمک به فرد برای ایجاد تعهد و انگیزه جهت تغییر رفتار است. درمان معمولاً در حدود ۲ تا ۴ جلسه انجام می‌شود و مشاور بیشتر نقش یک همراه و همکار را دارد تا یک متخصص دستوردِهنده. این روش اغلب در کنار سایر انواع روان‌درمانی استفاده می‌شود.
دارودرمانی:
در حال حاضر هیچ دارویی به‌طور اختصاصی از سوی FDA برای درمان اختلال مصرف ماری‌جوانا تأیید نشده است؛ با این حال، پژوهش‌ها در حال بررسی این موضوع هستند که آیا برخی داروهای مورد استفاده برای مشکلاتی مانند اختلال خواب یا اضطراب می‌توانند در درمان این اختلال مؤثر باشند یا نه. همچنین اگر فرد هم‌زمان به یک مشکل روان‌شناختی مانند اضطراب یا افسردگی مبتلا باشد، درمان مناسب آن مشکل ممکن است به کاهش یا قطع سوءمصرف ماری‌جوانا کمک کند.
پزشک یا متخصص درمان اعتیاد می‌تواند به شما کمک کند مناسب‌ترین روش درمانی را با توجه به شرایط فردی‌تان انتخاب کنید.
هرچه زودتر کمک بگیرید، بهتر است
اگر خودتان یا یکی از نزدیکانتان با سوءمصرف یا وابستگی به ماری‌جوانا دست‌وپنجه نرم می‌کنید، دریافت کمک حرفه‌ای در مراحل اولیه می‌تواند روند درمان را آسان‌تر کند.
