آنچه در این مطلب خواهید خواند
در حالی که برخی مشاغل وجود دارد که انجام آنها برای افراد نابینا دشوار است، افراد دارای اختلال بینایی در زمینهها و بخشهای مختلفی در نیروی کار دنیا مشغول به کار هستند. در واقع، افراد دارای اختلال بینایی در زمینههای بسیار متنوعی مشغول به کار هستند که در حال حاضر فهرست یا مجموعهای تخصصی از مشاغل برای افراد نابینا وجود ندارد. در حالی که مشاغل خاصی برای افراد نابینا وجود ندارد، برخی از زمینهها وجود دارند که برای افراد دارای اختلال بینایی رایجتر از سایر زمینهها هستند.
نابینایی، کمبینایی و اختلالات بینایی
بین این اصطلاحات تفاوتهایی وجود دارد، بنابراین دانستن معنی آنها مهم است. افرادی که در این گروهها قرار میگیرند، ممکن است تواناییهای متفاوتی در جستجوی شغل برای افراد کمبینا داشته باشند.
- کمبینایی (Low Vision): افراد کم بینا، بینایی کمتری دارند اما هنوز تا حدودی بینایی دارند.
- نیمهبینا (Partially Sighted): این اصطلاحی است برای توصیف اختلال بینایی در محیطهای آموزشی، به این معنی که فرد به خدمات یا تسهیلات ویژه نیاز دارد.
- نابینای قانونی (Legally Blind): این به افرادی اشاره دارد که بینایی چشم قویترشان کمتر از 20/200 است یا میدان دید 20 درجه یا کمتر دارند.
- نابینای مطلق (Totally Blind): افرادی که کاملاً نابینا هستند برای مطالب بصری به ابزارهایی مانند خط بریل، ضبط صدا و نقاشیهای برجسته نیاز دارند.
چالشهای شغلی افراد دارای اختلال بینایی
سازمان «صنایع ملی نابینایان» (National Industries for the Blind) مطالعهای درباره نرخ بیکاری افراد نابینا یا دارای اختلال بینایی انجام داد. نتایج این پژوهش چشمگیر بود: از میان افراد در سن اشتغال که دچار اختلال بینایی هستند، حدود ۷۰٪ بیکار بودند. دو عامل اصلی این وضعیت شامل تصورات نادرست جامعه درباره تواناییهای افراد دارای اختلال بینایی و همچنین برداشتهای نادرست مدیران استخدام درباره این افراد بود.
در حال حاضر، برنامه ملی جامعی برای اشتغالزایی افراد دارای اختلال بینایی وجود ندارد. با این حال، این افراد از حقوق قانونی برخوردارند و با انجام برخی اصلاحات و تطبیقهای محیط کار میتوانند بسیاری از مشاغلی را که افراد بینا انجام میدهند، بهخوبی انجام دهند.
افراد نابینا چه مشاغلی میتوانند انجام دهند؟
سؤال درستتر این است: چه مشاغلی را نمیتوان بهعنوان یک فرد نابینا انجام داد؟
افراد نابینا یا کمبینا در طیف گستردهای از مشاغل و در تمامی حوزههای اصلی اشتغال فعالیت میکنند. آنها در نقشهای حرفهای، کارشناسی و اداری در بخشهای مختلف مشغول به کار هستند. قوانینی مانند ماده ۱۵ قانون حمایت حقوق معلولان، از این افراد در برابر تبعیض در فرایند استخدام محافظت میکند. پیرو اقدامات بهزیستی کشور مبنی بر اجرایی شدن ماده ۱۵ قانون حمایت حقوق معلولان و تخصیص حداقل (۳) درصد از سهمیه های استخدامی دستگاه های اجرایی کشور به افراد دارای معلولیت، معلولیت2هایی مانند بینایی نباید عامل محدودکننده باشد، مگر در مشاغلی که ذاتاً به دید کامل نیاز دارند؛ مانند خلبانی یا رانندگی حرفهای.
از آنجا که فرصتهای شغلی برای افراد نابینا بسیار متنوع است، انتخاب مسیری شغلی که واقعاً به آن علاقهمند هستید اهمیت زیادی دارد. بیش از ۳۰۰ حوزه شغلی وجود دارد که افراد دارای اختلال بینایی در آنها مشغول به کار هستند. رضایت شغلی و احساس ارزشمندی در کار، برای افراد نابینا به همان اندازه مهم است که برای افراد بینا.
مشاغل مناسب برای افراد نابینا
با این اوصاف، برخی مشاغل وجود دارند که در بین افراد نابینا یا کمبینا، انتخابهای محبوبی هستند.
هنر
فعالیت در حوزه هنر یک مسیر خلاقانه با شاخههای متنوع است که بسیاری از آنها یا به بینایی نیاز ندارند یا بهراحتی با تجهیزات مناسب قابل تطبیق هستند. برای مثال، موسیقیدان بودن (خواننده یا نوازنده) معمولاً به بینایی وابسته نیست و بیشتر بر حس شنوایی و لامسه متکی است.
سایر مشاغل هنری محبوب شامل:
- بازیگر
- هنرمند تجسمی
- نویسنده
- روزنامهنگار
- طراح لباس
- عکاس
- سرآشپز
برخی از این مشاغل امکان کار در منزل را نیز فراهم میکنند. هنرمندان، نویسندگان و طراحان میتوانند فضای کاری مناسبی را در خانه خود ایجاد کنند.خود ایجاد کنید.
آموزش
افراد نابینا میتوانند هم در مدارس عادی و هم در مراکز ویژه نابینایان و کمبینایان فعالیت کنند. فرصتهای شغلی متعددی در داخل و خارج از کلاس درس وجود دارد. همچنین امکان فعالیت در محیطهایی مانند موزهها و کتابخانهها نیز فراهم است.
برخی مشاغل مرتبط با آموزش:
- معلم
- استاد دانشگاه
- آسیبشناس گفتار و زبان (گفتاردرمانگر)
- مشاور مدرسه
- راهنمای موزه
- مورخ
تجارت و امور مالی
فعالیت در این حوزه معمولاً نیازمند استفاده از فناوریهای کمکی مانند رایانههای مجهز به خروجی صوتی یا تنظیمات نوری خاص است. بسته به موقعیت شغلی، مدرک کارشناسی، کارشناسی ارشد یا گواهینامههای تخصصی ممکن است مورد نیاز باشد.
برخی گزینهها:
- مشاور مالی
- کارشناس خدمات مشتریان
- تحلیلگر مالی
- صاحب کسبوکار
- بانکدار
فناوری
پیشرفتهای چشمگیر فناوری باعث شده است ورود افراد دارای اختلال بینایی به حوزه فناوری اطلاعات بسیار آسانتر شود. مشاغلی مانند برنامهنویسی، مهندسی و توسعه نرمافزار از جمله فرصتهای مناسب در این بخش هستند.
حوزه سلامت
مشاغل حوزه سلامت نیز با انجام تطبیقهای مناسب محیط کار، با حداقل یا حتی بدون نیاز به بینایی قابل انجام هستند. جذابیت این حوزه در تنوع مسیرهاست؛ از سلامت روان گرفته تا مراقبتهای جامع و طب سنتی.
برخی مشاغل پیشنهادی:
- کایروپراکتور
- مشاور
- روانشناس
- مددکار اجتماعی
- اپیدمیولوژیست
- دولا (مراقب زایمان)
- ماساژدرمانگر
- پزشک
- پرستار
- فیزیوتراپیست
تطبیقهای شغلی در محیط کار
تسهیلات شغلی (Job Accommodations) به تغییرات یا تنظیماتی گفته میشود که کارفرمایان برای کمک به افراد کمبینا یا نابینا انجام میدهند تا بتوانند وظایف شغلی خود را همسطح همکاران بینای خود انجام دهند. از آنجا که افراد نابینا از حقوق شغلی برابر برخوردارند، کارفرمایان موظف به فراهم کردن این تسهیلات هستند. در صورت پرهزینه بودن این تغییرات، خدمات توانبخشی حرفهای (Vocational Rehabilitation) میتواند بخشی از هزینهها را تأمین کند.
برخی از مؤثرترین و مقرونبهصرفهترین تطبیقها عبارتاند از:
- تنظیم نور محیط و کاهش خیرگی
- استفاده از مانیتورهای بزرگتر
- رایانههای مجهز به صفحهخوان، بزرگنمایی و نرمافزار تشخیص نویسه نوری (OCR)
- ابزارهای بریل
- متون با چاپ درشت
- وسایل لمسی یا گویا
با اعمال این تسهیلات، افراد نابینا و کمبینا میتوانند در تقریباً هر نقش شغلی به موفقیت دست یابند.
با این تنظیمات، افراد نابینا و کمبینا میتوانند تقریباً در هر نقشی موفق باشند.
