انچه در این مطلب خواهید خواند
باکل اسکلرال که با نام بِلت باکلینگ (Belt Buckling) نیز شناخته میشود، نوعی جراحی شبکیه است که برای ترمیم جداشدگی شبکیه و کمک به بازگرداندن بینایی انجام میشود. جداشدگی شبکیه زمانی رخ میدهد که شبکیه — لایهای نازک از سلولهای حساس به نور در پشت چشم — از موقعیت طبیعی خود جدا شود.
صلبیه (Sclera) بخش سفید و قابل مشاهده چشم است که مانند یک دیواره محافظ خارجی از ساختارهای ظریف داخلی چشم محافظت میکند. در جراحی باکل اسکلرال، جراح ابتدا چشم را باز کرده و شبکیه را در جای صحیح خود بازمینشاند و آببندی (Seal) میکند. سپس موادی مانند اسفنج، لاستیک یا پلاستیک سیلیکونی به صلبیه دوخته میشوند تا شبکیه در موقعیت صحیح باقی بماند.
باکل اسکلرال بهصورت دائمی در چشم باقی میماند.
مدت زمان این جراحی معمولاً ۴۵ تا ۶۰ دقیقه است و بیمار غالباً میتواند در همان روز مرخص شود.
چه زمانی به عمل باکل اسکلرال نیاز دارید؟
از این روش جراحی برای درمان شرایط زیر استفاده میشود:
۱. جداشدگی شبکیه رگماتوژن
(Rhegmatogenous Retinal Detachment)
این نوع جداشدگی زمانی رخ میدهد که سوراخ یا پارگی در شبکیه ایجاد شود و مایع از طریق آن به زیر شبکیه نفوذ کرده و تجمع یابد. این امر باعث جدا شدن شبکیه از بافتهای زیرین شده و میتواند منجر به از دست رفتن بینایی شود.
۲. هیالوئید خلفی چسبیده
(Attached Posterior Hyaloid)
این وضعیت که بیشتر در بیماران جوان دیده میشود، به وجود یک غشای متصلکننده اشاره دارد که بخش خلفی زجاجیه را از شبکیه جدا میکند.
۳. جداشدگیهای ناشی از دیالیز
این نوع جداشدگیها در اثر درمان نارسایی کلیه (دیالیز) ایجاد میشوند و معمولاً بدون پارگی شبکیه رخ میدهند.
۴. جداشدگیهای پیچیده شبکیه
در این موارد، جداشدگی شامل چندین پارگی شبکیه است.
عوامل افزایشدهنده نیاز به جراحی باکل اسکلرال
برخی عوامل خطر احتمال نیاز به این جراحی را افزایش میدهند، از جمله:
- نزدیکبینی (میوپی)
- سایر بیماریهای چشمی مانند یووئیت (التهاب داخل چشم)
- دیابت
- سابقه خانوادگی جداشدگی شبکیه
- سابقه جراحیهای چشمی مانند جراحی آبمروارید
- آسیب چشمی قبلی یا جداشدگی شبکیه در یک چشم
- افزایش سن؛ جداشدگی شبکیه در افراد ۵۰ سال به بالا شایعتر است
جداشدگی شبکیه میتواند بهطور خودبهخود رخ دهد، اما در بسیاری موارد در اثر ضربه یا آسیب ایجاد میشود.طبیعی و خود به خود اتفاق بیفتد، اما گاهی اوقات میتواند به دلیل آسیبدیدگی نیز رخ دهد.
چه زمانی باید به دنبال کمک پزشکی باشید؟
جداشدگی شبکیه معمولاً دردناک نیست، اما یک اورژانس پزشکی محسوب میشود، زیرا میتواند منجر به کاهش دائمی بینایی گردد. علائم هشداردهنده شامل موارد زیر است:
- ظهور ناگهانی مگسپرانها (Floaters) که در میدان دید شناور هستند
- فوتوپسیا (Photopsia) یا مشاهده جرقهها و فلشهای نوری در یک یا هر دو چشم
- تاری دید
- کاهش تدریجی دید محیطی (جانبی)
- مشاهده سایه یا پردهای شبیه پرده روی میدان بینایی
در صورت بروز هر یک از این علائم، باید فوراً به اورژانس یا چشمپزشک مراجعه کنید.
آمادگی برای جراحی باکل اسکلرال
پزشک دستورالعملهای دقیقی برای آمادگی قبل از جراحی ارائه میدهد. این موارد ممکن است شامل:
قطع موقت برخی داروها طبق نظر پزشک
عدم مصرف غذا و نوشیدنی پس از نیمهشب قبل از جراحی
مراقبتهای بعد از عمل جراحی
بپس از عمل، معمولاً موارد زیر تجویز میشود:
- آنتیبیوتیکها و مسکنها
- در برخی موارد، قطرههای چشمی آنتیبیوتیک
احتمال بروز درد، قرمزی و تورم وجود دارد که معمولاً طی دو هفته کاهش مییابد. استفاده از کمپرس سرد میتواند به کاهش درد و تورم کمک کند. همچنین ممکن است لازم باشد سر خود را برای چند روز در وضعیت خاصی نگه دارید، مانند خوابیدن بهصورت دمر در بیشتر ساعات روز.
اقدامات احتیاطی پس از جراحی
- استفاده از محافظ چشم: ممکن است لازم باشد چند روز از پچ چشمی و در طول روز از عینک آفتابی استفاده شود. هنگام استحمام باید از ورود آب، صابون و شامپو به چشم جلوگیری شود.
- اجتناب از فعالیتهای خاص: پرهیز از کار، سفر، ورزش، رانندگی، بازگشت زودهنگام به محل کار و کاهش زمان استفاده از تلویزیون، لپتاپ و تلفن همراه توصیه میشود. همچنین باید از سفرهای هوایی یا صعود به ارتفاعات اجتناب کرد، زیرا ممکن است باعث افزایش فشار داخل چشم شوند.
بیمار باید طبق برنامه برای ویزیتهای پیگیری به جراح مراجعه کند. در صورت کاهش بینایی، افزایش درد یا تورم اطراف چشم پس از جراحی، باید فوراً پزشک را مطلع سازد.
پیشآگهی
نتیجه جراحی باکل اسکلرال به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله:
- وضعیت بینایی قبل از جداشدگی شبکیه
- شدت جداشدگی
- وجود عوارض همراه
بحث با جراح درباره نتیجه احتمالی درمان به بیمار کمک میکند تا انتظارات واقعبینانه داشته باشد.
بهطور کلی، نتایج جراحی باکل اسکلرال بسیار رضایتبخش است و حدود ۹۰ درصد موارد با موفقیت درمان میشوند. در برخی بیماران، ممکن است برای قرارگیری کامل شبکیه در محل طبیعی خود، بیش از یک عمل جراحی لازم باشد.
