آنچه در این مطلب خواهید خواند
آلرژی به گندم چیست؟
آلرژی به گندم واکنش آلرژیک به مصرف غذاهای حاوی گندم است. در برخی موارد، استنشاق آرد گندم نیز می‌تواند باعث بروز این واکنش شود.
علائم آلرژی به گندم
اگر به گندم آلرژی داشته باشید، احتمال دارد علائم شما طی چند دقیقه تا چند ساعت پس از خوردن ماده غذایی حاوی گندم ظاهر شوند. این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- تورم، خارش یا تحریک در دهان و گلو
- تورم، خارش، کهیر یا بثورات پوستی
- گرفتگی بینی
- سردرد
- مشکلات تنفسی
- گرفتگی یا درد شکم، تهوع یا استفراغ
- اسهال
در برخی افراد، آلرژی به گندم ممکن است علاوه بر علائم دیگر، واکنش تهدیدکننده حیات به نام آنافیلاکسی (Anaphylaxis) ایجاد کند. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است. اگر فردی هر یک از علائم زیر را نشان داد، با شماره 115 یا شماره اورژانس محلی تماس بگیرید:
- احساس گرفتگی در گلو
- احساس فشار یا درد در قفسه سینه
- مشکلات شدید تنفسی
- دشواری در بلع
- رنگ‌پریدگی یا کبود شدن پوست
- سرگیجه یا غش کردن
علل آلرژی به گندم
مواد غذایی زیر از منابع رایج پروتئین گندم هستند:
- سبوس گندم
- پودر سوخاری
- بلغور گندم (Bulgur)
- کوسکوس (Couscous)
- گندم دوروم، آرد دوروم و خود گندم دوروم
- گندم تک‌دانه (Einkorn)
- فارینا (Farina)
- فارو (Farro)، که با نام اِمِر (Emmer) نیز شناخته می‌شود
- کاموت (Kamut)
- سمولینا (Semolina)
- گندم جوانه‌زده
- تریتیکاله (Triticale)، نوعی غله حاصل از تلاقی گندم و چاودار
- گندم و فرآورده‌های آن، از جمله سبوس، جوانه، گلوتن، علف گندم، مالت و نشاسته گندم
- دانه کامل گندم (Wheat berries)
- آرد گندم در انواع مختلف، از جمله آرد همه‌منظوره، آرد کیک، آرد غنی‌شده، آرد گراهام، آرد پرپروتئین یا پرگلوتن و آرد شیرینی‌پزی
اگر هر یک از ترکیبات زیر روی برچسب محصول درج شده باشد، ممکن است آن محصول حاوی گندم باشد:
- نشاسته ژلاتینه‌شده
- گلوتن یا گلوتن حیاتی (Vital gluten)
- پروتئین گیاهی هیدرولیزشده
- طعم‌دهنده طبیعی
- نشاسته، نشاسته اصلاح‌شده یا نشاسته غذایی اصلاح‌شده
- صمغ گیاهی یا نشاسته گیاهی
تاج‌های تزئینی و حلقه‌های گل ممکن است برای تزئین، حاوی گندم یا فرآورده‌های آن باشند. برخی خمیرهای بازی کودکان نیز حاوی گندم هستند. سایر محصولات غیرخوراکی، مانند شامپوها، نرم‌کننده‌های مو، لوسیون‌ها و محصولات آرایشی نیز ممکن است گندم داشته باشند. اگرچه این محصولات خوراکی نیستند، در صورتی که لازم است از تماس با آن‌ها نیز اجتناب کنید، با پزشک خود مشورت کنید.
مطالب بیشتری برای شما داریم
موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید و به مجموعه‌ای از مطالب پزشکی و سلامت دسترسی داشته باشید.
تشخیص آلرژی به گندم
برای تشخیص آلرژی به گندم، پزشک معاینه فیزیکی انجام می‌دهد، درباره سابقه پزشکی شما سؤال می‌کند و آزمایش‌های لازم را درخواست می‌دهد. این آزمایش‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- آزمایش پوستی: پزشک یا پرستار قطرات کوچکی از عصاره‌های خالص‌شده مواد آلرژی‌زا، از جمله پروتئین‌های گندم، را روی پوست بازو یا پشت قرار می‌دهد و پوست را از نظر نشانه‌های واکنش آلرژیک بررسی می‌کند. ایجاد برجستگی قرمز و خارش‌دار ممکن است نشان‌دهنده آلرژی به گندم باشد. پس از آزمایش نیز ممکن است پوست دچار خارش و قرمزی شود.
- آزمایش خون: اگر به دلیل بیماری پوستی یا احتمال تداخل با برخی داروها امکان انجام آزمایش پوستی وجود نداشته باشد، پزشک ممکن است خون شما را از نظر وجود آنتی‌بادی‌های اختصاصی مرتبط با آلرژی به آلرژن‌های شایع، از جمله پروتئین‌های گندم، بررسی کند.
- آزمون خوراکی تحریک با غذا (Food Challenge Test): شما غذای مشکوک به ایجاد آلرژی را در حالی مصرف می‌کنید که پزشک یا پرستار از نظر بروز علائم شما را تحت نظر دارد. ابتدا مقدار کمی از غذا مصرف می‌شود و سپس مقدار آن به‌تدریج افزایش می‌یابد.
پزشک ممکن است روش‌های زیر را نیز پیشنهاد کند:
- ثبت مواد غذایی مصرفی: تمام غذاهایی را که می‌خورید یادداشت کنید و زمان بروز علائم را نیز ثبت کنید.
- رژیم غذایی حذفی (Elimination Diet): مصرف برخی غذاها، معمولاً غذاهایی که از عوامل شایع ایجاد آلرژی هستند، متوقف می‌شود. پزشک توضیح می‌دهد که چگونه این غذاها را به‌تدریج دوباره به رژیم غذایی خود اضافه کنید و زمان بازگشت احتمالی علائم را ثبت کنید.
مطالب مرتبط: داروهای آنتی‌هیستامین و عوارض جانبی آن‌ها
درمان آلرژی به گندم
بهترین روش درمان، پرهیز از پروتئین‌های گندم است. با توجه به اینکه این پروتئین‌ها در بسیاری از محصولات وجود دارند، اجتناب از آن‌ها ممکن است دشوار باشد. نخستین قدم، شناخت منابع احتمالی گندم و آشنایی با جایگزین‌های مناسب است.
- غلات: گلوتن پروتئینی از گندم است که می‌تواند واکنش آلرژیک ایجاد کند. گلوتن در جو، چاودار و جو دوسر نیز وجود دارد. پزشک می‌تواند مشخص کند که آیا مصرف این غلات برای شما بی‌خطر است یا خیر.
- آرد: بسیاری از آردها حاوی گندم هستند؛ اما آرد برنج، آرد نشاسته سیب‌زمینی، آرد ذرت یا آرد سویا اغلب می‌توانند جایگزین‌های مناسبی باشند. می‌توانید آن‌ها را امتحان کنید تا جایگزینی را بیابید که بافت مطلوب‌تری ایجاد می‌کند.
پزشک ممکن است داروهای زیر را تجویز کند:
- آنتی‌هیستامین‌ها: این داروها ممکن است به کاهش علائم خفیف آلرژی به گندم کمک کنند. در صورت مصرف گندم یا قرار گرفتن در معرض آن، می‌توان از آن‌ها استفاده کرد.
- اپی‌نفرین (Epinephrine): این دارو برای درمان اورژانسی آنافیلاکسی استفاده می‌شود. اگر در معرض خطر واکنش شدید به گندم باشید، ممکن است لازم باشد همیشه دو دوز تزریقی اپی‌نفرین، مانند آدرناکلیک (Adrenaclick) یا اپی‌پن (EpiPen)، همراه داشته باشید. در صورت بروز چنین واکنشی، فوراً کمک پزشکی دریافت کنید.
