آنچه در این مطلب خواهید خواند
با درمان مناسب، بیماری سل (به اختصار TB) تقریباً همیشه قابل درمان است.
پزشکان برای از بین بردن باکتریهای عامل بیماری، آنتیبیوتیک تجویز میکنند. شما باید آنها را به مدت ۶ تا ۹ ماه مصرف کنید. اینکه چه داروهایی مصرف میکنید و چه مدت باید آنها را مصرف کنید، بستگی به این دارد که کدام یک برای ریشهکن کردن سل شما مؤثر است. گاهی اوقات، آنتیبیوتیکهای مورد استفاده برای درمان این بیماری مؤثر نیستند. پزشکان این بیماری را سل “مقاوم به دارو” مینامند. اگر به این نوع بیماری مبتلا هستید، ممکن است نیاز به مصرف داروهای قویتر برای مدت طولانیتری داشته باشید.
درمان سل نهفته
دو نوع سل وجود دارد — نهفته و فعال.
بسته به عوامل خطر شما، سل نهفته میتواند دوباره فعال شود و باعث عفونت فعال شود. به همین دلیل است که پزشک شما ممکن است برای احتیاط، داروهایی را برای از بین بردن باکتریهای غیرفعال تجویز کند.
این سه گزینه درمانی عبارتند از:
- ایزونیازید (INH): این رایجترین درمان برای سل نهفته است. شما معمولاً به مدت ۹ ماه روزانه یک قرص آنتیبیوتیک ایزونیازید مصرف میکنید.
- ریفامپین (ریفادین، ریماکتان) : شما این آنتیبیوتیک را هر روز به مدت ۴ ماه مصرف میکنید. اگر عوارض جانبی یا منع مصرف INH دارید، این یک گزینه است.
- ایزونیازید و ریفاپنتین: شما هر دوی این آنتیبیوتیکها را یک بار در هفته به مدت ۳ ماه تحت نظر پزشک مصرف میکنید.
درمان سل فعال
اگر به این نوع بیماری مبتلا هستید، باید به مدت ۶ تا ۹ ماه تعدادی آنتیبیوتیک مصرف کنید. این چهار دارو معمولاً برای درمان آن استفاده میشوند:
- اتامبوتول (میامبوتول)
- ایزونیازید
- پیرازینامید
- ریفامپین
پزشک شما ممکن است آزمایشی را تجویز کند که نشان دهد کدام آنتیبیوتیکها سویه سل را از بین میبرند. بر اساس نتایج، شما به مدت ۲ ماه سه یا چهار دارو مصرف خواهید کرد. پس از آن، به مدت ۴ تا ۷ ماه دو دارو مصرف خواهید کرد.
احتمالاً بعد از چند هفته درمان، احساس بهتری خواهید داشت. اما فقط پزشک میتواند به شما بگوید که آیا هنوز مسری هستید یا خیر. اگر اینطور نیست، ممکن است بتوانید به روال روزانه خود برگردید.
درمان سل مقاوم به دارو
اگر سویهای از سل دارید که به داروهای معمول مورد استفاده برای درمان سل پاسخ نمیدهد، شما یک سویه مقاوم به دارو دارید. این بدان معناست که شما با ترکیبی از داروهای خط دوم درمان خواهید شد که ممکن است کمتر مؤثر باشند. شما باید این داروها را برای مدت طولانیتری مصرف کنید.
اگر چندین نوع دارو موثر واقع نشوند، شما به چیزی مبتلا هستید که پزشکان آن را «سل مقاوم به چند دارو» مینامند. شما باید ترکیبی از داروها را به مدت 20 تا 30 ماه مصرف کنید. این داروها عبارتند از:
- آنتیبیوتیکهایی به نام فلوروکینولونها
- یک آنتیبیوتیک تزریقی، مانند آمیکاسین (آمیکین) و استرپتومایسین
- درمانهای جدیدتر آنتیبیوتیکی، مانند بداکیلین (سیرتورو)، اتیونامید (ترکاتور) و پارا-آمینوسالیسیلیک اسید . این داروها علاوه بر سایر داروها تجویز میشوند. داروی پرتومانید همراه با بداکیلین و لینزولید استفاده میشود. دانشمندان هنوز در حال مطالعه این داروها هستند.
یک نوع نادر و جدی از این بیماری «سل مقاوم به دارو» نامیده میشود. این بدان معناست که بسیاری از داروهای رایج – از جمله ایزونیازید، ریفامپین، فلوروکینولونها و حداقل یکی از آنتیبیوتیکهای تزریقی – آن را از بین نمیبرند. تحقیقات نشان میدهد که این بیماری در حدود 30 تا 50 درصد موارد قابل درمان است.
عوارض جانبی درمان
در صورت بروز هر یک از علائم زیر، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید:
- تب به مدت ۳ روز یا بیشتر
- درد در ناحیه پایین شکم
- خارش یا بثورات پوستی
- حالت تهوع، استفراغ یا بیاشتهایی
- پوست یا چشمهای زردرنگ
- ادرار تیره یا قهوهای
- سوزن سوزن شدن، سوزش یا بیحسی دستها و پاها
- خستگی
- کبودی یا خونریزی آسان
- سرگیجه
مصرف هر دوز آنتیبیوتیک بسیار مهم است. حتی اگر احساس بهتری دارید، مصرف آن را متوقف نکنید. اگر تمام باکتریهای بدن خود را از بین نبرید، میکروبهای باقی مانده میتوانند سازگار شوند و در برابر دارو مقاوم شوند.
برای کمک به یادآوری شما، ممکن است پزشک نیاز داشته باشد که مصرف داروهای شما را زیر نظر داشته باشد. به این روش، درمان تحت نظارت مستقیم گفته میشود. این روش برای برنامههای درمانی توصیه میشود که در آنها به جای هر روز، چند بار در هفته آنتیبیوتیک مصرف میکنید.
جلوگیری از شیوع سل
اگر سل فعال ریه دارید ، میتوانید دیگران را آلوده کنید. به همین دلیل، پزشک به شما خواهد گفت که در طول چند هفته اول درمان، تا زمانی که دیگر مسری نباشید، در خانه بمانید. در این مدت، باید از مکانهای عمومی و افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف، مانند کودکان خردسال، سالمندان و افراد مبتلا به HIV، دوری کنید. در صورت داشتن ملاقاتکننده یا نیاز به مراجعه به مطب پزشک، باید ماسک مخصوص بزنید.
یا ممکن است ارائه دهنده خدمات درمانی شما را تا زمانی که میکروبهای سل دیگر از طریق سرفه دفع نشوند، در بیمارستان بستری کند. اگر نتوانید داروهای خود را به طور قابل اعتماد مصرف کنید، مسکن ثابتی نداشته باشید یا به گونه مقاوم به چند دارو از سل مبتلا باشید، ممکن است برای مدت طولانیتری در بیمارستان بستری شوید. هدف، جلوگیری از شیوع بیماری است.
