انچه در این مطلب خواهید خواند
شایعترین درمانهای دژنراسیون ماکولا وابسته به سن نوع مرطوب (Wet AMD) بهگونهای طراحی شدهاند که با پروتئینهایی که در ایجاد این بیماری نقش دارند مقابله کنند. این درمانها بهصورت تزریق مستقیم داخل چشم توسط پزشک انجام میشوند.
فواصل زمانی تزریقها به شدت و نوع AMD مرطوب شما بستگی دارد؛ ممکن است هر چند هفته یکبار یا حتی با فاصله چند ماهه انجام شوند. در ادامه، نکات مهمی درباره این درمانها ارائه شده است.
محتوای تزریق چیست؟
داروهای ضد رگزایی (Anti-angiogenic Drugs)
در نوع مرطوب AMD، چشمپزشک داروهایی را به داخل چشم تزریق میکند که از تشکیل عروق خونی جدید جلوگیری کرده و نشت عروق غیرطبیعی را که عامل اصلی AMD مرطوب هستند، متوقف میکنند.
فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (Vascular Endothelial Growth Factor یا VEGF) پروتئین اصلی محرک رشد عروق خونی جدید در ناحیه ماکولا در AMD مرطوب است. مهارکنندههای VEGF باعث کاهش نشت عروقی، جلوگیری از رشد عروق جدید، کاهش تورم شبکیه، کاهش افت بینایی و در بسیاری از موارد بهبود دید میشوند.
داروهای مورد استفاده شامل موارد زیر هستند:
- افلیبرسپت (Aflibercept – Eylea)
- بواسیزوماب (Bevacizumab – Avastin)
- فاریسیماب (Faricimab – Vabysmo)
- پگاپتانیب (Pegaptanib – Macugen)
- رانیبیزوماب (Ranibizumab – Lucentis)
امروزه داروهای بایوسیمیلار (مشابه ژنریک داروهای بیولوژیک) نیز در دسترس هستند و ممکن است طبق سیاست بیمه درمانی شما تجویز شوند. متخصص شبکیه گزینههای درمانی مناسب را با شما در میان خواهد گذاشت.
مهار آنژیوپوئتین-۲ (Angiopoietin-2 یا Ang-2)
مهار پروتئین Ang-2 که در تشکیل عروق نقش دارد، باعث پایدار شدن عروق خونی جدید و شکننده میشود و از نشت آنها جلوگیری میکند. همچنین حساسیت عروق به اثرات VEGF را کاهش میدهد.
داروهای مهارکننده همزمان VEGF و Ang-2 شامل:
- فاریسیماب-اسویاوآ (Faricimab-svoa – Vabysmo)
(تنها داروی تزریقی موجود که هر دو مسیر VEGF و Ang-2 را هدف قرار میدهد)
برخی بیماران پس از دریافت این داروها میتوانند بخشی از بینایی ازدسترفته خود را بازیابند. این درمانها معمولاً نیازمند تزریقهای تکرارشونده در مراجعات بعدی هستند.
تمام این داروها با مکانیسمهای کمی متفاوت، رشد عروق خونی را مهار میکنند، اما از نظر اثربخشی و خطرات جانبی تا حد زیادی مشابهاند. پزشک به شما کمک میکند مناسبترین گزینه را انتخاب کنید.
عوارض اصلی احتمالی شامل عفونت یا التهاب داخل چشم، خونریزی داخل زجاجیه (Vitreous Gel) و جداشدگی شبکیه است.
قبل از تزریق
پیش از شروع درمان، چشمپزشک با معاینه چشم با مردمک گشادشده و روشهای تصویربرداری، تشخیص AMD مرطوب را تأیید میکند. تزریقها معمولاً در مطب پزشک انجام میشوند و کل ویزیت کمتر از یک ساعت طول میکشد؛ خود تزریق حدود ۱۵ دقیقه زمان میبرد.
ابتدا چشم با قطره بیحسی بیحس میشود و سپس با محلول ید زردرنگ ضدعفونی میگردد. برای جلوگیری از پلک زدن، وسیله کوچکی به نام اسپکولوم (Speculum) روی پلکها قرار داده میشود تا پلک بالا و پایین باز بمانند.
نحوه انجام تزریق
سوزنی که برای تزریق استفاده میشود بسیار نازک و ظریف است و تزریق در کمتر از یک ثانیه انجام میشود.
پزشک از شما میخواهد به بالا یا جهت مخالف نگاه کنید، سپس سوزن را از طریق صلبیه (Sclera – بخش سفید چشم) وارد کرده و دارو را به داخل زجاجیه – ماده ژلهای داخل چشم – تزریق میکند.
تزریق معمولاً بدون درد است، اما برخی افراد احساس فشار یا ناراحتی خفیف دارند. هنگام پخش شدن دارو در مایع داخل چشم، ممکن است خطوط موجدار در میدان دید دیده شود.
پس از خارج کردن سوزن، پزشک به مدت حدود ۱۰ ثانیه با پنبه استریل روی محل تزریق فشار وارد میکند تا از خروج مایع جلوگیری شود. سپس چشم با محلول شستشو داده میشود تا مرطوب بماند و تحریک نشود. استفاده از اشک مصنوعی پس از تزریق به افزایش راحتی چشم کمک میکند.
مراقبتهای بعدی
ممکن است ظرف یک هفته پس از تزریق، بهبود علائم AMD مرطوب خود را مشاهده کنید. ممکن است چند روز پس از ممکن است طی یک هفته پس از تزریق، بهبود علائم AMD مرطوب را احساس کنید. تا چند روز، احساس درد خفیف یا حساسیت طبیعی است و ممکن است دید کمی مهآلود باشد. برای کاهش ناراحتی میتوان از مسکنهای بدون نسخه مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کرد. گذاشتن کمپرس خنک روی چشمها به مدت حدود ۱۰ دقیقه هر نیم ساعت نیز میتواند مفید باشد.
در صورتی که هنگام تزریق، سوزن به یک رگ خونی برخورد کند، ممکن است تا دو هفته قرمزی در سفیدی چشم مشاهده شود. در صورت نبود درد یا کاهش دید، این وضعیت بیخطر است.
چه زمانی باید به پزشک اطلاع داد؟
در صورت بروز هر یک از علائم زیر پس از تزریق، پزشک خود را مطلع کنید تا معاینه انجام شود:
- درد چشم
- حساسیت به نور
- تغییرات بینایی
- افزایش فشار داخل چشم
- افزایش تعداد مگسپرانها (Floaters)
درد، حساسیت به نور و تغییرات بینایی میتوانند نشانههای عفونت داخل چشمی باشند. اگرچه این عوارض نادر هستند، اما در صورت مشاهده هر یک از این علائم یا نشانههای فوق، باید فوراً با چشمپزشک تماس بگیرید.
