آنچه در این مطلب خواهید خواند
واژینیت چیست؟
گاهی اوقات، اوضاع در «آن پایین» خوب به نظر نمیرسد. یکی از دلایل رایج، واژینیت است. این بدان معناست که واژن (کانال زایمان) شما ملتهب است. ممکن است متورم، خارشدار یا دردناک باشد. حتی ممکن است بوی عجیبی داشته باشد یا ترشحات غیرمعمول (مایع) داشته باشد. اگر فرج (قسمت بیرونی دستگاه تناسلی شما، شامل لابیا و کلیتوریس) نیز تحت تأثیر قرار گیرد، به آن ولوواژینیت گفته میشود.
انواع مختلفی از واژینیت وجود دارد و میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد. ممکن است عفونت ناشی از باکتری، مخمر یا ویروس باشد. یا مواد شیمیایی موجود در صابونها، اسپریها یا حتی لباسها میتوانند پوست ظریف واژن را تحریک کنند. همچنین میتواند ناشی از خشکی واژن ناشی از عدم تعادل هورمونی باشد.
با این حال، همیشه فهمیدن اینکه چه اتفاقی دارد میافتد آسان نیست. احتمالاً برای حل مشکل و انتخاب درمان مناسب به کمک پزشک خود نیاز خواهید داشت.
انواع واژینیت
انواع مختلفی از واژینیت وجود دارد. شایعترین انواع آن عبارتند از:
واژینوز باکتریایی (BV). یک واژن سالم دارای تعادلی از انواع مختلف باکتریها، مخمرها و سایر میکروبها است. اما گاهی اوقات، این تعادل به هم میخورد و یک میکروب بیش از حد رشد میکند. BV زمانی اتفاق میافتد که تعداد زیادی از یک باکتری، معمولاً باکتری گاردنرلا واژینالیس ، وجود داشته باشد . این بیماری میتواند باعث ترشح سفید مایل به خاکستری با بوی تند ماهی شود.
عفونت کاندیدا یا “مخمر”. مخمر کاندیدانوعی قارچ است. مقادیر کمی از این قارچ در دهان، دستگاه گوارش و واژن شما زندگی میکند. این کاملاً طبیعی و سالم است. اما مقدار زیاد آن میتواند باعث خارش و ترشحاتی شود که شبیه پنیر دلمهای به نظر میرسند و احساس میشوند.
کلامیدیا. این شایعترین عفونت مقاربتی (STI) است، به خصوص در بین افراد ۱۵ تا ۲۴ ساله که شرکای جنسی متعددی دارند.
تریکومونیازیس. این عفونت ناشی از انگلی است که در طول رابطه جنسی پخش میشود. باعث ترشح زرد، سبز و کفآلود میشود. این عفونت خطر ابتلا به سایر بیماریهای مقاربتی را افزایش میدهد.
- واژینیت ویروسی التهابی است که توسط ویروسی مانند ویروس هرپس سیمپلکس یا ویروس پاپیلومای انسانی ایجاد میشود. هر دو از طریق رابطه جنسی منتقل میشوند. آنها میتوانند باعث زخمهای دردناک یا زگیل شوند.
- واژینیت غیرعفونی زمانی است که چیزی واژن شما را تحریک میکند. این اغلب توسط مواد شیمیایی موجود در صابونها، دوش واژینال و سایر محصولات بهداشتی ایجاد میشود. ممکن است به این محصولات حساسیت داشته باشید یا واژن شما حساس باشد.
- آتروفی واژن زمانی رخ میدهد که سطح استروژن شما پایین باشد. این حالت معمولاً پس از یائسگی یا برداشتن تخمدانها با جراحی اتفاق میافتد. تغییرات هورمونی میتواند واژن را خشک، نازک و به راحتی تحریکپذیر کند.
حتی برای یک پزشک باتجربه هم تشخیص تفاوت بین این دو میتواند دشوار باشد. بسیاری از انواع واژینیت علائم مشابهی دارند و ممکن است همزمان بیش از یک نوع داشته باشید. در همین حال، برخی ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکنند.
واژینیت در مقابل واژینوز
واژینیت عفونت یا التهاب واژن است. این بیماری میتواند به دلایل زیادی ایجاد شود. شایعترین علت آن واژینوز باکتریایی است. این زمانی است که مقدار زیادی از یک باکتری خاص در واژن رشد میکند.
واژینیت در دوران بارداری
وقتی باردار هستید، سطح هورمونهای شما تغییر میکند. این میتواند منجر به عفونتهای قارچی، واژینوز باکتریایی و سایر اشکال واژینیت شود.
مراقبت از واژینیت در دوران بارداری بسیار مهم است. زیرا میتواند برای نوزاد شما مشکلات سلامتی ایجاد کند. به عنوان مثال، نوزادانی که مادرانشان در دوران بارداری به واژینوز باکتریایی مبتلا بودهاند ، در معرض خطر بیشتری برای تولد زودرس و وزن کم هستند.
عفونت قارچی در مقابل واژینوز باکتریایی
برای افرادی که هنوز یائسگی را تجربه نکردهاند، این دو نوع شایعترین انواع واژینیت هستند. اما تشخیص آنها از یکدیگر میتواند دشوار باشد.
عفونتهای قارچی، رشد بیش از حد مخمری است که معمولاً در بدن شما وجود دارد. واژینوز باکتریایی (BV) زمانی اتفاق میافتد که تعادل باکتریها به هم میخورد. در هر دو حالت، ممکن است متوجه ترشحات سفید یا خاکستری شوید.
چگونه میتوانید آنها را از هم تشخیص دهید؟ اگر بوی ماهی میدهد، حدس بهتری وجود دارد که واژینوز باکتریایی باشد. اگر ترشحات شما شبیه پنیر کاتیج باشد، ممکن است عفونت قارچی عامل آن باشد. عفونت قارچی نیز احتمالاً باعث خارش و سوزش میشود، اگرچه واژینوز باکتریایی نیز ممکن است باعث خارش شود.
داشتن هر دو به طور همزمان امکانپذیر است.
چه چیزی باعث واژینیت میشود؟
واژینیت میتواند ناشی از عدم تعادل میکروبی، بیماریهای مقاربتی، مواد شیمیایی یا عدم تعادل هورمونی باشد.
عدم تعادل میکروبی
یک واژن سالم دارای باکتریها و میکروبهای خاصی است. معمولاً انواع مختلفی از میکروبها وجود دارند و همه آنها در تعادل با هم زندگی میکنند. ممکن است این را به عنوان میکروبیوم یا فلور واژن خود بشنوید.
اما برخی چیزها میتوانند این تعادل را به هم بزنند. وقتی این اتفاق میافتد، یک میکروب میتواند بیش از حد رشد کند، یا یک میکروب ناخواسته میتواند جای خود را بگیرد و باعث عفونت شود. این میتواند منجر به واژینیت شود.
عدم تعادل میکروبی میتواند ناشی از موارد زیر باشد:
آنتیبیوتیکها. داروهای ضدمیکروبی، از جمله آنتیبیوتیکها، داروهایی هستند که میکروبها را از بین میبرند. آنتیبیوتیکها میکروبهای مضر را از بین میبرند، اما میتوانند میکروبهای مفید را نیز از بین ببرند. وقتی برای عفونت ادراری یا سایر بیماریها آنتیبیوتیک مصرف میکنید، میتوانند میکروبهای مفید موجود در واژن شما را از بین ببرند. این امر فضای بیشتری برای رشد سایر میکروبها ایجاد میکند.
دیابت. این بیماری میتواند باعث ایجاد قند بیش از حد در ادرار و واژن شما شود. قند اضافی بر انواع میکروبهایی که میتوانند در آنجا رشد کنند تأثیر میگذارد.
داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی یا داروهای بیولوژیک. این داروها برخی از بیماریهای خودایمنی را درمان میکنند. آنها میتوانند خطر ابتلا به عفونتهای قارچی را افزایش دهند.
عدم تعادلهایی مانند BV از طریق رابطه جنسی منتقل نمیشوند. اما در بین افرادی که مرتباً رابطه جنسی دارند، شایعتر است. BV همچنین در بین افرادی که بیش از یک شریک جنسی دارند، دوش واژینال میگیرند یا سیگار میکشند، شایعتر است.
بیماریهای مقاربتی
بسیاری از انواع واژینیت ناشی از بیماریهای مقاربتی هستند. اینها عفونتهایی هستند که از طریق رابطه جنسی، از جمله رابطه جنسی مقعدی و دهانی، گسترش مییابند. کاندوم، محافظ دهان و دندان و سایر روشهای محافظتی میتوانند به جلوگیری از برخی (اما نه همه) بیماریهای مقاربتی کمک کنند .
این عفونتها ممکن است علائمی ایجاد کنند یا نکنند. بنابراین اگر مرتباً رابطه جنسی دارید (به خصوص اگر چندین شریک جنسی دارید)، باید در مورد آزمایش آنها در معاینه سالانه خود با پزشک خود صحبت کنید.
اگر درمان نشود، برخی از این موارد میتوانند به طور دائمی به اندامهای تولید مثل شما آسیب برسانند یا مشکلات سلامتی دیگری ایجاد کنند. همچنین میتوانید آنها را به شریک زندگی خود منتقل کنید.
مواد شیمیایی
همه واژینیتها ناشی از عدم تعادل یا عفونت نیستند. گاهی اوقات، این بیماری ناشی از واکنشهای آلرژیک یا سوزش ناشی از مواد شیمیایی موجود در محصولات بهداشتی است. پوست واژن بسیار ظریف است، بنابراین میتواند حساستر از سایر قسمتهای بدن باشد.
التهاب میتواند توسط محصولاتی مانند موارد زیر ایجاد شود:
- مواد شوینده
- لوسیونها
- محصولات بدون نسخه برای رفع بو یا خارش
- دستمال مرطوب
- دوشها
- نرمکنندههای پارچه
- صابونهای معطر
- روان کننده ها
- اسپرمکشها
- اسپریهای واژینال
اگر فکر میکنید چیزی واژن شما را تحریک میکند، استفاده از آن را متوقف کنید.
عدم تعادل هورمونی
کمبود هورمونها، به ویژه استروژن، میتواند باعث خشکی واژن شود. این امر بر تعادل میکروبهای واژن تأثیر میگذارد. به این بیماری واژینیت آتروفیک، آتروفی ولوواژینال یا سندرم ادراری تناسلی یائسگی گفته میشود .
این میتواند زمانی اتفاق بیفتد که:
- تو بارداری.
- شما اخیراً زایمان کردهاید.
- شما در حال شیردهی هستید.
- شما در حال گذراندن دوران یائسگی هستید.
- رحم یا تخمدانهایتان را برداشتهاید.
- شما داروهای خاصی را برای سرطان سینه یا آندومتریوز مصرف میکنید.
عوامل خطر
برخی موارد میتوانند احتمال ابتلا به واژینیت را افزایش دهند. این موارد عبارتند از:
- آنتیبیوتیکها یا استروئیدها
- قرصهای ضدبارداری که استروژن زیادی دارند
- اسپرمکشها
- دستگاههای داخل رحمی
- بیماریهای مقاربتی
- بارداری
- دیابت کنترل نشده
- مشکلات ایمنی
- مشکلات تیروئید یا غدد درون ریز
- محصولات بهداشتی مانند صابونهای معطر یا اسپریهای واژن
- دوشها
- لباسهای خیس یا تنگ
علائم واژینیت
علائم واژینیت به علت ایجاد آن بستگی دارد. گاهی اوقات، ممکن است هیچ علامتی نداشته باشید. به طور کلی، در موارد زیر باید با پزشک خود تماس بگیرید:
- ترشحات واژن شما تغییر رنگ داده، غلیظتر شده یا بوی متفاوتی دارد.
- متوجه خارش، سوزش، تورم یا درد در اطراف یا خارج از واژن خود میشوید.
- موقع ادرار کردن میسوزه.
- رابطه جنسی ناراحت کننده است.
- شما لرز، تب و درد در لگن خود دارید.
خارش یا سوزش میتواند در هر زمانی رخ دهد اما اغلب در شب بدتر میشود. رابطه جنسی نیز میتواند علائم را بدتر کند.
ترشحات واژینیت
واژن شما ترشحاتی تولید میکند که معمولاً شفاف یا کمی کدر است. در واقع، این یکی از راههایی است که واژن خود را تمیز میکند.
ترشحات سالم واقعاً بو ندارند و باعث خارش نمیشوند. میزان و شکل و احساس آن میتواند در طول چرخه قاعدگی شما متفاوت باشد. گاهی اوقات، ممکن است ترشحات رقیق یا آبکی داشته باشید. در اواخر چرخه، ممکن است غلیظتر شود. همه اینها طبیعی است.
اما اگر ترشحات شما بوی نامطبوع، ظاهر یا حس غیرمعمولی دارد، یا با خارش همراه است، میتواند نشانهی یک مشکل باشد. انواع مختلف واژینیت به روشهای مختلفی بر ترشحات شما تأثیر میگذارند. بسته به علت، میتواند غلیظ و چسبناک مانند پنیر دلمهای (عفونتهای قارچی)، کفآلود و سبز مایل به زرد ( تریکومونا )، بدبو مانند ماهی بدبو (BV) یا به روشهای دیگر تغییر کند. در مورد هرگونه ترشح غیرمعمول با پزشک خود صحبت کنید.
تشخیص واژینیت
اگر متوجه تغییراتی در ترشحات یا سایر علائم خود شدید، پزشک میتواند مواردی را بررسی کند تا بهترین درمان را برای شما پیدا کند. او در مورد سابقه پزشکی شما، از جمله سابقه روابط جنسی شما، سوال خواهد کرد. همچنین میخواهد بداند که آیا از چیزی که ممکن است باعث واژینیت شما شود، مانند مواد شوینده جدید یا اسپرمکش، استفاده کردهاید یا خیر.
پزشک شما همچنین نمونهای از ترشحات شما را میگیرد یا آن را به آزمایشگاه میفرستد تا زیر میکروسکوپ بررسی شود و نوع واژینیت شما مشخص شود.
اگر قبلاً به واژینیت مبتلا بودهاید و علائم خود را تشخیص میدهید، ممکن است بتوانید بدون مراجعه به پزشک، خودتان مشکل را درمان کنید، مانند زمانی که قبلاً عفونت قارچی داشتهاید و مطمئن هستید که علائم شما به عفونت قارچی دیگری اشاره دارد.
درمان واژینیت
نحوه درمان واژینیت به علت آن بستگی دارد. صحبت با پزشک در مورد تشخیص و درمان صحیح بسیار مهم است زیرا انواع مختلف واژینیت میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند. یافتن علت برای دریافت درمان مناسب بسیار مهم است.
ابتدا، پزشک در مورد علائم شما سؤال خواهد کرد. سعی کنید تا حد امکان دقیق باشید. آماده باشید تا رنگ، بافت، بو و میزان ترشحات خود را توصیف کنید. پزشک ممکن است داخل واژن شما را برای علائم عفونت بررسی کند و ممکن است سطح اسیدیته آن را بررسی کند یا برای آزمایش برخی بیماریها از آن نمونهبرداری کند.
قبل از مراجعه به پزشک، دوش واژینال نگیرید. این کار میتواند آزمایش برخی عفونتها را دشوارتر کند. همچنین، برخی پزشکان از شما میخواهند که ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از مراجعه، رابطه جنسی نداشته باشید.
بسته به نوع واژینیت شما، پزشک ممکن است داروهایی مانند آنتیبیوتیک یا ضد قارچ تجویز کند. اما این داروها برای همه انواع واژینیت مؤثر نیستند. در واقع، استفاده از داروی اشتباه میتواند واژینیت را بدتر کند. به همین دلیل بهتر است قبل از امتحان کردن داروهای بدون نسخه، به پزشک مراجعه کنید.
مطمئن شوید که دستورالعملهای پزشک یا بستهبندی دارو را دنبال میکنید. حتی پس از احساس بهبودی، تمام دارو را مصرف کنید. اگر دارو را تمام کردید و علائم از بین نرفتند (یا دوباره برگشتند)، با پزشک خود تماس بگیرید.
از پزشک خود بپرسید که چه مدت پس از درمان باید برای رابطه جنسی صبر کنید. همچنین ممکن است لازم باشد اسباببازیهای جنسی را با استفاده از دستورالعملهای روی جعبه ضدعفونی کنید.
اگر عدم تعادل میکروبی یا عفونت ندارید، واژینیت میتواند ناشی از آلرژی یا مواد شیمیایی محرک باشد. پزشک شما ممکن است بخواهد بداند که آیا از چیزی که ممکن است باعث واژینیت شما شود، مانند مواد شوینده جدید یا اسپرمکش، استفاده کردهاید یا خیر. به محصولاتی که در آنجا استفاده میکنید فکر کنید. اگر اخیراً استفاده از یک محصول جدید را شروع کردهاید، سعی کنید آن را متوقف کنید و ببینید آیا این کمک میکند یا خیر. همچنین میتوانید محصولات را تغییر دهید تا چیزی پیدا کنید که کمتر تحریککننده باشد.
اگر واژینیت شما ناشی از تغییرات هورمونی باشد، پزشک ممکن است استروژن تجویز کند . این میتواند به شکل قرص، کرم یا حلقه واژنی باشد.
کرمهای واژینیت
کرمها و شیافهای ضد قارچ رایج برای عفونتهای قارچی عبارتند از:
- کلوتریمازول (گین-لوتریمین)
- میکونازول (مونیستات)
- تیوکونازول (واگیستات)
گزینههای بدون نسخه زیادی برای درمان عفونتهای قارچی وجود دارد که ایمن و مؤثر هستند. اگر هرگز عفونت قارچی نداشتهاید، قبل از مصرف آنها با پزشک خود مشورت کنید. همچنین اگر داروهای بدون نسخه مصرف میکنید و هیچ تغییری در علائم خود مشاهده نمیکنید، باید با پزشک خود صحبت کنید.
شما میتوانید هم واژینوز باکتریایی و هم تریکومونیازیس را با دارویی به نام مترونیدازول (Flagyl) درمان کنید. هنگام درمان تریکومونیازیس، آن را به صورت قرص خوراکی مصرف میکنید. همچنین میتوانید برای درمان واژینوز باکتریایی از مترونیدازول استفاده کنید، یا میتوانید از کلیندامایسین موضعی (Cleocin T) یا ژل مترونیدازول (MetroGel Vaginal) در واژن خود استفاده کنید.
آنتیبیوتیکهای واژینیت
برخی از انواع واژینیت را میتوان با آنتیبیوتیک درمان کرد. آنتیبیوتیکها میتوانند به صورت قرص باشند، یا ممکن است به صورت ژل یا کرمی باشند که روی واژن خود میمالید. حدود دو هفته پس از شروع آنتیبیوتیکها، باید احساس بهتری داشته باشید.
قبل از شروع مصرف آنتیبیوتیک یا سایر درمانها، مشورت با پزشک بسیار مهم است. اگر از داروی اشتباهی استفاده کنید، ممکن است اوضاع بدتر شود.
واژینیت چه مدت طول میکشد؟
با درمان، واژینیت ناشی از باکتری یا قارچ میتواند در عرض ۲ هفته بهبود یابد. درمان میتواند علائم واژینیت ویروسی را از بین ببرد، اما آن را درمان نمیکند. برخی از افراد به سختی از شر واژینیت خلاص میشوند. در این موارد، بهبودی میتواند ۳ تا ۶ ماه طول بکشد.
شما همیشه باید با پزشک صحبت کنید تا بفهمید چه چیزی باعث واژینیت شما شده و چگونه آن را درمان کنید. برخی از موارد خفیف میتوانند به خودی خود از بین بروند، اما بسیاری از آنها به دارو نیاز دارند. عدم درمان واژینیت میتواند مشکلات دیگری مانند افزایش خطر ابتلا به بیماریهای مقاربتی بیشتر را ایجاد کند.
پیشگیری از واژینیت
خودتان را تمیز و خشک نگه دارید. اما پزشکان اسپریهای واژن یا صابونهای معطر را برای این ناحیه توصیه نمیکنند. دوش واژینال نیز ممکن است باعث سوزش شود و مهمتر از آن، میتواند عفونت را پنهان یا پخش کند. همچنین باکتریهای سالمی را که در واژن شما کار میکنند، از بین میبرد. دوش واژینال هرگز توصیه نمیشود.
از پوشیدن لباسهایی که گرما و رطوبت را در خود نگه میدارند خودداری کنید. لباس زیر نایلونی، شلوار جین تنگ، شلوارک ورزشی و لگهایی که هوا را عبور نمیدهند و جوراب شلواری بدون پنبه میتوانند منجر به عفونتهای قارچی شوند.
خوردن ماست با کشتهای فعال (برچسب را بررسی کنید) ممکن است به شما کمک کند کمتر دچار عفونت شوید.
کاندوم بهترین راه برای جلوگیری از انتقال عفونت بین شرکای جنسی است.
هر سال یک معاینه کامل زنان انجام دهید، از جمله اگر پزشک توصیه کرد، پاپ اسمیر انجام دهید.
خلاصه مطلب
واژینیت زمانی است که واژن شما دچار خارش، تورم یا التهاب میشود. همچنین ممکن است متوجه ترشحاتی شوید که حس، بو یا ظاهری متفاوت از حالت معمول دارند. این میتواند ناشی از عفونتها، تحریک ناشی از مواد شیمیایی، عدم تعادل در فلور واژن یا تغییرات هورمونی باشد. اگر سوزش واژن یا ترشحات غیرمعمول دارید، فوراً با پزشک خود صحبت کنید.
سوالات متداول در مورد واژینیت
واژینیت چه مدت طول میکشد؟
اگر واژینیت شما ناشی از باکتری یا قارچ باشد، درمان میتواند به بهبود آن در عرض ۲ هفته کمک کند. اگر مورد طولانی مدت یا عودکننده دارید، ممکن است ۳ تا ۶ ماه طول بکشد تا بهبود یابد.
آیا واژینیت میتواند باعث خونریزی شود؟
واژینیت میتواند باعث خونریزی خفیف و لکهبینی شود.
آیا واژینیت خود به خود از بین میرود؟
همیشه با پزشک خود در مورد علت واژینیت و نحوه درمان آن صحبت کنید. اگرچه برخی از موارد خفیف میتوانند به خودی خود از بین بروند، اما بسیاری از آنها نیاز به دارو دارند. عدم درمان واژینیت میتواند مشکلات دیگری مانند افزایش خطر ابتلا به بیماریهای مقاربتی را ایجاد کند.
